Bir belediye başkanı, yasal yetkisi olmadan yalnız kişisel itibarı sayesinde bir işletmenin kararını değiştirebiliyor. Bu örnekte özellikle hangi olgu görülür?
- A) Resmî makam yetkisinden bağımsız etkileme gücü
- B) Sadece anayasa değişikliği
- C) İdari yargının kesin hükmü
- D) Otomatik egemenlik devri
- E) Devletin tüzel kişiliğinin sona ermesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Etkileme kapasitesi resmî hukuki yetki bulunmadan da ortaya çıkabilir; iktidar ve nüfuz kavramları bu nedenle yalnız makama indirgenmez.
Bir yöneticinin emirlerine, geçmişten gelen gelenekler nedeniyle uyulması Max Weber’in hangi otorite türüne örnektir?
- A) Karizmatik otorite
- B) Geleneksel otorite
- C) Yasal-ussal otorite
- D) Teknokratik piyasa dengesi
- E) İstatistiksel çoğunluk
Doğru cevap: B
Çözüm: Geleneksel otorite, eskiye dayanan yerleşik geleneklerin meşruluğuna duyulan inanca dayanır.
Toplumun bir lidere olağanüstü nitelikler atfettiği için ona bağlılık göstermesi hangi otorite türüdür?
- A) Geleneksel otorite
- B) Yasal-ussal otorite
- C) Karizmatik otorite
- D) Kolektif mülkiyet
- E) Bütçe hakkı
Doğru cevap: C
Çözüm: Karizmatik otoritede bağlılık, liderin kişisel ve olağanüstü kabul edilen niteliklerine yönelir.
Bir kamu görevlisine kişiliği için değil, mevzuatla tanımlanan makamının yetkileri nedeniyle uyulması hangi otoriteye örnektir?
- A) Geleneksel otorite
- B) Karizmatik otorite
- C) Tesadüfi toplumsal nüfuz
- D) Yasal-ussal otorite
- E) Kişisel sadakat ağı
Doğru cevap: D
Çözüm: Yasal-ussal otorite, kurallara ve makamların hukuken belirlenmiş yetkilerine duyulan kabule dayanır.
Bir kararın usulüne uygun çıkarılmış olmasıyla toplum tarafından haklı görülmesi hangi iki ayrı kavrama karşılık gelir?
- A) Laiklik ve enflasyon
- B) Egemenlik ve amortisman
- C) Temsil ve ithalat
- D) Demografi ve çoğunluk
- E) Hukukilik ve meşruiyet
Doğru cevap: E
Çözüm: Hukukilik norm ve usule uygunluğu; meşruiyet ise yönetme hakkının haklı görülmesini ifade eder. İkisi her zaman aynı düzeyde değildir.
Max Weber’in modern devlet tanımında belirli bir ülke üzerinde başarıyla ileri sürülen hangi iddia öne çıkar?
- A) Meşru fiziksel güç kullanımı tekeli iddiası
- B) Bütün ekonomik faaliyeti bizzat üretme zorunluluğu
- C) Her bireyin aynı siyasi görüşü benimsemesi
- D) Siyasi muhalefetin bulunmaması
- E) Toplumun tek bir kültürel gruptan oluşması
Doğru cevap: A
Çözüm: Weber, devletin belirli toprakta meşru fiziksel güç kullanımı tekeline yönelik başarılı iddiasını vurgular; tanım modern sosyolojide analitiktir.
Devletin kendi sınırları içinde üstün karar yetkisine sahip olması egemenliğin hangi boyutudur?
- A) Dış ticaret serbestisi
- B) İç egemenlik
- C) Diplomatik dokunulmazlık
- D) Çifte vatandaşlık
- E) Uluslararası uzmanlaşma
Doğru cevap: B
Çözüm: İç egemenlik devletin kendi ülkesinde en üstün siyasal otorite olmasını, dış egemenlik bağımsızlık boyutunu anlatır.
Bir ülkede kabine değişmiş, anayasal kurumlar ve devletin uluslararası tüzel kişiliği sürmüştür. Bu durum neyi gösterir?
- A) Hükümetin her durumda devletle aynı olduğu
- B) Devletin her seçimde sona erdiği
- C) Devletin sürekliliği, hükümetin değişebilirliği
- D) Egemenliğin otomatik kaybedildiği
- E) Vatandaşlığın tümüyle ortadan kalktığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Hükümet siyasal yönetim kadrosudur; devlet daha kalıcı hukuki ve kurumsal örgütlenmedir.
“Devlet nasıl yönetilmelidir?” sorusu, “Seçmenler fiilen nasıl oy kullanıyor?” sorusundan öncelikle hangi yönüyle ayrılır?
- A) İlk soru yalnız matematiksel, ikinci yalnız biyolojiktir
- B) İkisi de sadece hukuk davasıdır
- C) İlki yalnız tarih, ikincisi yalnız coğrafyadır
- D) İlk soru normatif, ikinci soru ampiriktir
- E) İlk soru olgusaldır, ikinci yalnız etik yargıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Normatif yaklaşım olması gerekeni; ampirik yaklaşım gözlenen siyasal olguları araştırır.
Farklı ülkelerin seçim kurumları ve seçmen davranışları sistemli biçimde karşılaştırılıyorsa hangi araştırma yönelimi kullanılmış olur?
- A) Yalnız dilbilim
- B) Muhasebe denetimi
- C) Fiziksel jeodezi
- D) Bireysel psikoterapi
- E) Karşılaştırmalı siyaset
Doğru cevap: E
Çözüm: Karşılaştırmalı siyaset, siyasal olguların farklı ülke ve sistemlerdeki benzerlik ve farklılıklarını inceler.
Siyaseti ağırlıklı olarak anayasalar, parlamentolar ve resmî kurumların yapısı üzerinden inceleyen yaklaşım hangisidir?
- A) Klasik kurumsalcı yaklaşım
- B) Salt davranışsal anketçilik
- C) Yalnız biyolojik determinizm
- D) Nedensiz rastlantı açıklaması
- E) Sadece tüketici teorisi
Doğru cevap: A
Çözüm: Klasik kurumsalcılık formel siyasal kurumların yapısına, kurallarına ve işleyişine odaklanır.
Siyasal araştırmada anket, gözlem ve ölçülebilir davranışları öne çıkaran yaklaşım hangisidir?
- A) Yalnız anayasal metin yorumu
- B) Davranışsalcı yaklaşım
- C) Sadece normatif ideal devlet tasarımı
- D) Salt teolojik yorum
- E) Yalnız mimari inceleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Davranışsalcılık siyasal davranışları ampirik veri ve sistemli yöntemlerle açıklamaya önem verir.
David Easton’ın siyasal sistem modelinde yurttaşların talepleri ve destekleri öncelikle hangi öğe olarak görülür?
- A) Sistemin nihai çıktıları
- B) Yargı kararlarının kesin hükmü
- C) Sisteme yönelen girdiler
- D) Sadece dış egemenlik
- E) Doğal kaynak stoku
Doğru cevap: C
Çözüm: Easton’ın modelinde talep ve destekler girdidir; siyasal kararlar ve kamu politikaları ise çıktı olarak ele alınır.
Bir çevre örgütünün hava kirliliğine karşı düzenleme istemesi siyasal sistem analizinde neye örnektir?
- A) Karar çıktısı
- B) Uygulama sonucu
- C) Yargısal içtihat
- D) Talep girdisi
- E) Tamamlanmış bütçe
Doğru cevap: D
Çözüm: Sisteme iletilen düzenleme isteği, karar ve uygulama öncesindeki talep girdisidir.
Parlamentonun kabul ettiği düzenleme siyasal sistem modelinde hangi öğeye örnek oluşturur?
- A) Toplumsal talep girdisi
- B) Siyasal kültürün tek göstergesi
- C) Gayriresmî yaptırım
- D) Dış çevrenin fiziksel koşulu
- E) Siyasal çıktı
Doğru cevap: E
Çözüm: Siyasal sistemin otoritatif karar ve politika üretimi çıktı; bu çıktıya gelen tepkiler geri beslemedir.
Yayımlanan bir kamu politikasının toplumsal etkilerinin ölçülerek yeni kararlara yansıtılması hangi süreçtir?
- A) Geri besleme
- B) Sadece ilk talep
- C) Egemenliğin sona ermesi
- D) Rastgele oy sayımı
- E) Kurumsal süreksizlik
Doğru cevap: A
Çözüm: Geri besleme, kararların sonuçlarına ilişkin bilgilerin sisteme dönerek sonraki kararları etkilemesidir.
Siyasi kararlar üzerinde çeşitli çıkar ve baskı gruplarının rekabet ederek etkide bulunduğunu vurgulayan açıklama hangisidir?
- A) Tek merkezli elit yaklaşımı
- B) Çoğulcu yaklaşım
- C) Salt biyolojik açıklama
- D) Coğrafi determinizm
- E) Toplumsal ilişkisiz bireycilik
Doğru cevap: B
Çözüm: Çoğulcu yaklaşım, siyasal nüfuzun farklı örgütlü gruplar arasında dağıldığını ve müzakere edildiğini vurgular.
Siyasal kararların etkili ve sınırlı bir azınlığın elinde yoğunlaştığını savunan açıklama hangi başlık altındadır?
- A) Çoğulculuğun zorunlu eşit güç varsayımı
- B) Yalnız seçmen kayıt sistemi
- C) Elit teorileri
- D) Salt fiyat teorisi
- E) Siyasi coğrafya ölçümü
Doğru cevap: C
Çözüm: Elit teorileri, toplumda karar verme yetkisinin ve kaynakların görece küçük gruplarda yoğunlaştığını öne çıkarır.
Siyasal yapıların toplumsal sistem içinde gördükleri işlevleri karşılaştıran yaklaşım hangisidir?
- A) Sadece bireysel psikiyatrik açıklama
- B) Mutlak tarih dışılık
- C) Yalnız ticaret muhasebesi
- D) Yapısal-işlevsel yaklaşım
- E) İstatistik dışı rastgele tahmin
Doğru cevap: D
Çözüm: Yapısal-işlevsel yaklaşım, siyasal yapıların gerçekleştirdiği işlevleri ve birbirleriyle ilişkilerini inceler.
Bir araştırmada seçim anketlerinin sonucu değil, bireylerin kamu kurumlarına duyduğu güven düzeyi ölçülüyor. Bu ölçüm en doğrudan hangi kavrama katkı sağlar?
- A) Şirketin bilanço kalemleri
- B) Toprak verimliliği
- C) Bütçe borç stoku
- D) Makine amortismanı
- E) Siyasal kültür ve siyasal tutumlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Kurumlara güven siyasete yönelik değer ve tutumların göstergesidir; siyasal kültür araştırmalarında ölçülebilir.