Usulüne uygun seçilen yönetimin bazı kararları toplumun geniş kesimlerince adaletsiz bulunuyor. Hangi çıkarım en isabetlidir?
- A) Hukuki yetki bulunması, bütün kararların aynı düzeyde meşru görüldüğünü kanıtlamaz
- B) Yasal seçimle oluşan her karar toplumca zorunlu olarak kabul edilir
- C) Toplumsal eleştiri devletin kendiliğinden sona ermesidir
- D) Hukukilik ile meşruiyet her durumda özdeştir
- E) Yönetimin eleştirilmesi vatandaşlığı ortadan kaldırır
Doğru cevap: A
Çözüm: Hukukilik yetkinin hukuki kaynağıyla, meşruiyet ise otoritenin haklı görülmesiyle ilgilidir; aynı anda farklı düzeylerde bulunabilir.
Bir liderin kişisel çekiciliğine dayalı bağlılık, liderin ayrılmasıyla zayıflarken örgüt kuralları devam ediyor. Bu gözlem hangi ayrımı güçlendirir?
- A) Geleneksel otorite yalnız yazılı anayasa gerektirir
- B) Karizmatik bağlılık kişi merkezli, yasal-ussal otorite makam ve kural merkezlidir
- C) Yasal-ussal otorite hiçbir kurum içermemelidir
- D) Karizma ile makam hukuk bakımından zorunlu olarak aynıdır
- E) Kişisel bağlılık devlet egemenliğiyle özdeştir
Doğru cevap: B
Çözüm: Weber’in otorite tipleri ideal tiplere dayanır; kişisel karizma ile kurala bağlı makam otoritesi farklı meşruluk temelleridir.
Ortak yurttaşlık kimliği olan bir toplumda çeşitli etnik kökenler ve diller bulunuyor. Bu örnek hangi yargıyı destekler?
- A) Millet kavramı yalnız kabine üyelerinden oluşur
- B) Farklı ana diller tek başına vatandaşlığı hukuken sona erdirir
- C) Siyasal millet aidiyeti tek bir etnik kökenle zorunlu olarak örtüşmez
- D) Her devletin mutlaka tek etnik topluluğu vardır
- E) Yurttaşlık daima aynı aile soyundan doğar
Doğru cevap: C
Çözüm: Siyasal millet anlayışı ortak yurttaşlık ve aidiyete dayanabilir; etnik homojenlik her millet tanımının zorunlu unsuru değildir.
İki devletin kamu hizmeti kurumları benzer; fakat vatandaşların otoriteye güveni ve katılım düzeyi çok farklıdır. Araştırmacı hangi kavramı ekleyerek açıklamasını güçlendirir?
- A) Sadece coğrafi boylam
- B) Tek başına para arzı
- C) Yalnız yıllık ihracat
- D) Siyasal kültür
- E) Fiziksel topografya
Doğru cevap: D
Çözüm: Benzer resmî kurumlar farklı tutum ve davranışlarla işleyebilir; siyasal kültür bu farklılıkları açıklayan değişkenlerden biridir.
Bir dernek bir yasa tasarısını değiştirmeye çalışıyor; kendisi seçimle hükûmet kurmak için aday göstermiyor. Bu yapı hangi kategoriye daha yakındır?
- A) Seçim yoluyla yürütmeye talip siyasi parti
- B) Resmî bakanlık
- C) Anayasa mahkemesi
- D) Bağımsız devlet
- E) Çıkar veya baskı grubu
Doğru cevap: E
Çözüm: Çıkar ve baskı grupları siyasal kararları etkilemeyi hedefler; siyasi partiler ise genellikle seçim ve temsil üzerinden siyasal iktidara taliptir.
Bir ülkede anayasal olarak bağımsız yargı vardır; ancak kararlar fiilen yürütme baskısıyla şekillenmektedir. Kurumsal incelemede hangi ayrım zorunludur?
- A) Resmî kurallar ile fiilî siyasal uygulamaları ayrı değerlendirmek
- B) Yalnız anayasa metninden kesin sonuç çıkarmak
- C) Yargı bağımsızlığını yalnız bina sayısıyla ölçmek
- D) İktidar ilişkilerinin gözlenmesini gereksiz saymak
- E) Kural ile uygulamayı her durumda aynı kabul etmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Formel kurum tasarımı ile fiilî güç ilişkileri ayrılabilir; kurumsal ve davranışsal kanıtlar birlikte incelenmelidir.
Ülkeler arası bir araştırmada seçimlere katılım ile eğitim düzeyi birlikte artmaktadır. Yalnız bu ilişki hangi iddiayı kanıtlamaya yetmez?
- A) İki değişken arasında pozitif birliktelik gözlendiğini
- B) Eğitimin tek başına ve kesin biçimde katılım artışına neden olduğunu
- C) Daha fazla değişkenin incelenebileceğini
- D) Nedensellik için ek tasarıma gerek duyulabileceğini
- E) Gözlemlerin karşılaştırılabileceğini
Doğru cevap: B
Çözüm: Korelasyon tek başına nedenselliği kanıtlamaz; gelir, yaş, siyasal ortam gibi karıştırıcı etkenler araştırılmalıdır.
Bir siyasal araştırmacı, benzer nüfus ve gelir düzeyindeki iki ülkenin farklı seçim kurallarının sonuçlarını inceliyor. Yaklaşımın başlıca amacı nedir?
- A) Bir ülkenin sonuçlarını hiçbir karşılaştırma yapmadan genellemek
- B) Siyasal olguları yalnız ahlaki beğeniyle sıralamak
- C) Diğer değişkenleri mümkün olduğunca denetleyerek kurum etkisini karşılaştırmak
- D) Gözleme dayalı kanıtı tümüyle dışlamak
- E) Araştırma değişkenlerini tanımlamadan sonuç üretmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Karşılaştırmalı tasarımlarda benzerlikleri gözetmek, belirli bir kurumsal farkın olası etkisini değerlendirmeye yardımcı olur.
Bir kamu politikası uygulandığında bazı vatandaşlar olumlu bazıları olumsuz tepki vermiş, sonraki düzenleme bu tepkilere göre değiştirilmiştir. Hangi üçlü doğru sırayı verir?
- A) Yalnız meşruiyet → ülke sınırı → ulus
- B) Dış egemenlik → para politikası → seçim
- C) Sadece gelenek → iklim → nüfus
- D) Karar çıktısı → toplumsal tepki → geri besleme
- E) Geri besleme → devletin yok olması → otorite
Doğru cevap: D
Çözüm: Easton modelinde bağlayıcı karar çıktı, sonuçlarına ilişkin toplumsal tepkiler ise sisteme dönen geri besleme bilgisidir.
Bir kamu hizmetinin sunumunda bakanlık, belediye ve sivil toplum ağı birlikte çalışıyor. Bu örnek hangi kavramı daha iyi açıklar?
- A) Yalnız tek kişinin mutlak emri
- B) Sadece merkeziyetçi hiyerarşi
- C) Devletsiz ve kuralsız yapı zorunluluğu
- D) Egemenliğin tamamen sona ermesi
- E) Çok aktörlü yönetişim
Doğru cevap: E
Çözüm: Yönetişim, kamusal karar ve uygulamalarda kamu, özel sektör ve sivil toplum aktörleri arasındaki eşgüdüm ve ağ ilişkilerini inceler.
Bireylerin ortak yarardan faydalanabildikleri hâlde ortak çabaya katılmaktan kaçınabilmesini açıklayan sorun hangisidir?
- A) Bedavacılık (free-rider) sorunu
- B) Anayasal denetim
- C) Siyasal meşruiyet
- D) Yasal-ussal otorite
- E) Dış egemenlik
Doğru cevap: A
Çözüm: Kolektif eylem sorunlarında kişi, katkıda bulunmasa da ortak faydadan yararlanmayı bekleyebilir; bu, örgütlenmeyi zorlaştırır.
Kamu kurumundaki eski uygulamaların yeni reformlara rağmen sürmesi, başlangıçtaki tercihlerin sonraki seçenekleri sınırlamasıyla açıklanıyor. Bu hangi yaklaşımla ilişkilidir?
- A) Yalnız karizmatik otoritenin kişiselliği
- B) Tarihsel kurumsalcılıkta patika bağımlılığı
- C) Sadece seçmen nüfusunun büyüklüğü
- D) Tamamen nedensiz karar alma varsayımı
- E) Yalnız bireyin kısa dönem tüketimi
Doğru cevap: B
Çözüm: Patika bağımlılığı, geçmiş kurum ve kararların sonraki politika seçenekleri için artan maliyet veya yerleşmiş alışkanlık oluşturabilmesini anlatır.
Siyasal karar süreçlerinde sınıf, ekonomik güç ve yapısal eşitsizliklerin etkisi özellikle vurgulanıyorsa hangi yaklaşım ailesine yaklaşılır?
- A) Sadece hukuki biçimcilik
- B) Yalnız seçmen yaşı tasnifi
- C) Eleştirel ve çatışmacı yaklaşımlar
- D) Salt iklim açıklaması
- E) Siyasal güçten bağımsız piyasa muhasebesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Eleştirel ve çatışmacı yaklaşımlar, siyasal güç ilişkilerini toplumsal ve ekonomik eşitsizliklerle bağlantılı inceler.
Bir anayasa yürütme yetkisini tanırken temel hak güvenceleri, yargısal denetim ve süre sınırlamaları getiriyor. Bu düzenin siyasal amacı nedir?
- A) Devletin bütün kurumlarını kaldırmak
- B) Yönetimi denetimsiz bırakmak
- C) Yürütmeye sınırsız yetki devretmek
- D) Kamu iktidarını hukukla sınırlandırmak
- E) Vatandaşlık bağını sona erdirmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasalcılık ve hukuk devleti düşüncesi, iktidarın belirli normlara ve denge-denetleme mekanizmalarına bağlı olmasını hedefler.
Bir ülke uluslararası anlaşmalar yapmaya ve örgütlere üye olmaya kendi iradesiyle karar veriyor. Bu durum tek başına hangi sonuca götürmez?
- A) Uluslararası yükümlülükler üstlenebildiğine
- B) Uluslararası işbirliğine katılabildiğine
- C) Bazı yetkilerin kullanımını kurallara bağlayabildiğine
- D) Dış ilişkilerde hukuki taahhütler verdiğine
- E) Devletin dış egemenliğinin mutlaka tamamen ortadan kalktığına
Doğru cevap: E
Çözüm: Egemen devletler uluslararası yükümlülük üstlenebilir; hukuki taahhüt, dış egemenliğin her durumda tümüyle yok olduğu anlamına gelmez.
Bir devletin halkın desteğine sahip olmasına rağmen vergi toplama ve hizmet sunma kurumları çok zayıftır. Hangi iki kavram arasındaki fark görülür?
- A) Meşruiyet ile devlet kapasitesi
- B) Millet ile uluslararası ticaret
- C) Karizma ile enflasyon
- D) İdari işlem ile bütçe açığı
- E) Siyasal katılım ile doğal kaynak
Doğru cevap: A
Çözüm: Meşruiyet siyasal otoritenin kabulünü; devlet kapasitesi ise kamu otoritesinin kararları etkili biçimde uygulayabilme gücünü ifade eder.
Seçimle gelen yönetim değişse bile uzman kamu personelinin işlemleri aynı mevzuata göre sürdürmesi hangi kurumsal özellik açısından önemlidir?
- A) Karizmatik bağlılığın zorunlu artışı
- B) Bürokrasinin kurumsal sürekliliği
- C) Devletin her seçimde sona ermesi
- D) Yürütme ile milletin özdeşliği
- E) Anayasa hukukunun yokluğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Profesyonel bürokrasinin sürekliliği, değişebilen siyasal kadrolardan bağımsız idarî kapasite ve hizmet devamlılığı sağlayabilir.
Bir ülkede bütün yetişkin yurttaşların oy verebilmesi tek başına demokrasinin bütün gereklerinin karşılandığını neden göstermez?
- A) Oy hakkı siyasetle hiçbir ilişki taşımaz
- B) Her seçim zorunlu olarak özgürdür
- C) Demokratik işleyiş ayrıca temel haklar, rekabet, hesap verebilirlik ve hukuk güvenceleri gerektirir
- D) Temel hakların seçimlerle ilişkisi yoktur
- E) Siyasal kurumlar seçimlerden sonra işlemez
Doğru cevap: C
Çözüm: Demokrasinin niteliksel değerlendirmesinde yalnız oy hakkı değil, seçim rekabeti, hak güvenceleri ve denetim mekanizmaları da önem taşır.
Bir araştırmacı önce “Adil yönetim nasıl olmalı?” sorusunu etik ilkelerle tartışıyor, sonra seçmen anketini sayısal olarak analiz ediyor. Kullanılan sıra hangisidir?
- A) Önce deneysel kimya sonra coğrafya
- B) İki aşamada da yalnız resmî norm yorumu
- C) Önce salt muhasebe sonra hukuk
- D) Normatif inceleme ardından ampirik araştırma
- E) Sırasıyla yalnız gelenek ve yalnız karizma
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk aşama değer ve olması gereken sorusunu, ikinci aşama ölçülebilir olgusal davranışları ele alır.
Bir siyasal sistemde toplumsal talepler karar mekanizmasına ulaşabiliyor ancak alınan kararların sonuçları hiç izlenmiyor. Easton modeli açısından en doğrudan eksik öğe hangisidir?
- A) Talep girdisinin varlığı
- B) Karar alma örgütünün bulunması
- C) Yasama organının adı
- D) Kamuoyunda farklı görüşlerin bulunması
- E) Çıktıların etkilerini sisteme taşıyan geri besleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Geri besleme çıktının sonuçlarına ilişkin bilginin tekrar sisteme aktarılmasını sağlar; girdinin bulunması tek başına geri besleme değildir.