Yönetimin farklı kişilerin çabalarını ortak amaçlara yöneltme niteliği en çok hangi kavramla açıklanır?
- A) Koordinasyon
- B) İzolasyon
- C) Tekelleşme
- D) Rastlantısallık
- E) Anomi
Doğru cevap: A
Çözüm: Koordinasyon, örgütteki faaliyetlerin ortak amaç doğrultusunda uyumlaştırılmasıdır.
En az kaynakla belirli bir çıktıyı elde etmeyi vurgulayan yönetim ölçütü hangisidir?
- A) Meşruiyet
- B) Verimlilik
- C) Temsiliyet
- D) Katılım
- E) Hukukilik
Doğru cevap: B
Çözüm: Verimlilik, kullanılan kaynaklarla elde edilen çıktı arasındaki ilişkiyi ifade eder.
Bir örgütün belirlediği hedeflere ulaşma derecesini gösteren kavram hangisidir?
- A) Hiyerarşi
- B) Yetki devri
- C) Etkililik
- D) Merkezîleşme
- E) Biçimselleşme
Doğru cevap: C
Çözüm: Etkililik, belirlenen amaçlara ne ölçüde ulaşıldığıyla ilgilidir.
Bilimsel yönetim yaklaşımı denildiğinde öncelikle hangi düşünür akla gelir?
- A) Max Weber
- B) Elton Mayo
- C) Abraham Maslow
- D) Frederick W. Taylor
- E) Herbert Simon
Doğru cevap: D
Çözüm: Taylor, iş süreçlerinin bilimsel yöntemlerle incelenmesini savunan bilimsel yönetim yaklaşımının öncüsüdür.
Taylor’ın bilimsel yönetim anlayışında işin yapılma biçimini geliştirmede hangi araç önem taşır?
- A) Kararların kurasız alınması
- B) Görev tanımlarının tümüyle kaldırılması
- C) Her görevin rastgele dağıtılması
- D) Yalnız kişisel geleneklere dayanılması
- E) İşin sistemli biçimde ölçülmesi ve standartlaştırılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Bilimsel yönetim, işin analizi, standart yöntemler ve uygun işçi seçimiyle verimlilik sağlamayı amaçlar.
Hareket etütleriyle üretim süreçlerindeki gereksiz hareketleri azaltmaya çalışan isimler kimlerdir?
- A) Frank ve Lillian Gilbreth
- B) Karl Marx ve Friedrich Engels
- C) Elton Mayo ve Abraham Maslow
- D) Max Weber ve Woodrow Wilson
- E) Chester Barnard ve Herbert Simon
Doğru cevap: A
Çözüm: Gilbreth çifti, hareketlerin incelenmesi ve iş süreçlerinin sadeleştirilmesi çalışmalarıyla tanınır.
Yönetim süreci yaklaşımının önde gelen kuramcısı kimdir?
- A) Douglas McGregor
- B) Henri Fayol
- C) Peter Senge
- D) Frederick Herzberg
- E) Chris Argyris
Doğru cevap: B
Çözüm: Fayol yönetim faaliyetlerini planlama, örgütleme, kumanda etme, koordinasyon ve kontrol gibi işlevler üzerinden ele almıştır.
Bir kamu kurumu birim maliyetini düşürmüş, ancak hizmet bekleyen başvuru sahiplerinin sorunlarını çözme oranı azalmıştır. Hangi sonuç en uygundur?
- A) Verimlilik artışı ile etkililik azalması birlikte görülebilir
- B) Verimlilik artınca etkililik zorunlu olarak artar
- C) Etkililik yalnız çalışan sayısından hesaplanır
- D) Hedefe ulaşma ile kaynak tüketimi aynı kavramdır
- E) Kaynak tasarrufu hukuki uygunluğu otomatik kanıtlar
Doğru cevap: A
Çözüm: Verimlilik kaynak-çıktı, etkililik hedefe ulaşma ilişkisidir; biri iyileşirken diğeri kötüleşebilir.
Bir üretim birimi çalışanları sezgisel yöntemlerle işe yerleştirmek yerine yeteneklerine göre seçip belirlenmiş yöntemlerle eğitiyor. Bu uygulama en çok hangi kurama uyar?
- A) Müzakereci demokrasiye
- B) Bilimsel yönetim yaklaşımına
- C) Sadece normlar hiyerarşisine
- D) Klasik jeopolitiğe
- E) Siyasal çoğulculuğa
Doğru cevap: B
Çözüm: Taylor, iş için uygun kişilerin bilimsel seçimini ve eğitilmesini savunur.
Aynı çalışan iki amirden birbiriyle çelişen talimat alıyor. Fayol’un hangi ilkesi doğrudan zedelenir?
- A) İş bölümü
- B) Hakkaniyet
- C) Komuta birliği
- D) Düzen
- E) İnisiyatif
Doğru cevap: C
Çözüm: Komuta birliği, çalışanın birden çok amirden çelişik emir almasını önlemeyi amaçlar.
Bir örgütte farklı birimler aynı hedefe yönelik tek planla çalışıyor. Fayol’un hangi ilkesi öne çıkar?
- A) Komuta birliği
- B) Disiplin
- C) Personel devamlılığı
- D) Yön birliği
- E) Hiyerarşik zincir
Doğru cevap: D
Çözüm: Yön birliği, aynı amacı olan faaliyetlerin tek plan ve sorumlu yönetim altında uyumlaştırılmasıdır.
Kamu personeli işlemi, amirin kişisel yakınlığından bağımsız olarak yazılı, genel kurallara göre yürütüyor. Bu durum Weber’in hangi özelliğine yakındır?
- A) Karizmatik sadakat
- B) Sosyal bağla makam dağılımı
- C) Keyfî ayrıcalık
- D) Resmî kayıtların kaldırılması
- E) Gayrişahsilik ve kurala bağlılık
Doğru cevap: E
Çözüm: Weberyen bürokraside kararlar kişilere göre değil, tanımlanmış kurallara ve görev sınırlarına göre verilmelidir.
Uzmanlaşmış görevler ve yazılı yetki alanları bulunan birimlerin kademeli üst-alt ilişkisi içinde örgütlenmesi hangi yapısal özelliği gösterir?
- A) Hiyerarşi ve iş bölümü
- B) Örgütsüzlük ve rastlantı
- C) Tamamen kişisel yönetim
- D) Doğrudan demokrasi
- E) Mutlak yataylık
Doğru cevap: A
Çözüm: Weberyen bürokraside görev bölümü ve hiyerarşik yetki dizgesi temel unsurlardandır.
Bir çalışan daha yüksek ücret almasına rağmen başarı ve sorumluluk fırsatı bulamadığı için işini tatmin edici görmüyor. Herzberg’e göre hangisi eksiktir?
- A) Fiziksel güvenlik standartları
- B) İşin içeriğine ilişkin motivatörler
- C) Yasal-ussal yetki
- D) Resmî kayıt zorunluluğu
- E) Mali bütçe tavanı
Doğru cevap: B
Çözüm: Herzberg’e göre ücretin iyileştirilmesi memnuniyetsizliği azaltabilir; başarı, tanınma ve sorumluluk motivatörlerdir.
İki belediyede aynı hizmet veriliyor. A belediyesi daha az işgücü kullanıyor fakat işlem hataları fazla; B daha çok kaynak harcıyor fakat başvuruların doğru sonuçlanma oranı yüksek. Hangi değerlendirme en sağlamdır?
- A) Verimlilik, etkililik ve hizmet kalitesi ayrı göstergelerle birlikte ölçülmelidir
- B) Daha az personel kullanan kurum her ölçüte göre daha başarılıdır
- C) Kalite yalnız maliyet hesaplarından kendiliğinden çıkar
- D) Başvuru doğruluğu etkililikle hiçbir zaman ilgili değildir
- E) Kamu hizmetlerinde hukukilik ve kalite önemsizdir
Doğru cevap: A
Çözüm: Kaynak tüketimi, hedefe ulaşma, doğruluk ve hukukilik farklı performans boyutlarıdır; tek bir gösterge yeterli değildir.
Bir kurumda çalışanların tüm görevleri dakikalarla ölçülüp standartlaştırılmış; ancak karmaşık vatandaş ihtiyaçlarına yanıt verme yetenekleri düşmüştür. Kuramsal açıdan hangi eleştiri en isabetlidir?
- A) Taylor modeli hiçbir zaman ölçmeyi kullanmaz
- B) Bilimsel yönetimin ölçme-standartlaştırma vurgusu karmaşık insan ve çevre boyutlarını tek başına açıklamaz
- C) Standartlaştırma her durumda toplumsal katılımı artırır
- D) Karmaşık hizmetlerde ölçüt koymak hukuken yasaktır
- E) İnsan ilişkileri yaklaşımı verimlilik sorununu bütünüyle reddeder
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilimsel yönetim standart işlerde güçlü olabilir; insan ilişkileri ve belirsiz hizmet talepleri gibi alanlar ek analiz gerektirir.
Fayol’un yön birliği ile komuta birliği arasındaki doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) İkisi de yalnız bütçelemenin farklı adıdır
- B) Yön birliği çalışanın yalnız bir amirden emir almasıdır; komuta birliği ortak plandır
- C) Yön birliği faaliyetlerin ortak planını; komuta birliği çalışanın emir aldığı amirin tekliğini vurgular
- D) Yön birliği resmî belge yasağıdır; komuta birliği grup normudur
- E) İkisi yalnız işçi ücretlerinin eşitlenmesi için kullanılır
Doğru cevap: C
Çözüm: Komuta birliği bireyin emir hattına, yön birliği aynı hedefli faaliyetlerin yönetim bütünlüğüne ilişkindir.
Weber’in bürokrasi ideal tipi için hangisi en doğru bilimsel yorumdur?
- A) Her ülkede aynı kanunun yürürlükte olmasını zorunlu sayar
- B) Yalnız aile işletmelerinin resmî tarifidir
- C) Bürokrasinin her durumda demokratik olduğunu kanıtlar
- D) Örgütlenmenin çözümlemesine yarayan kavramsal modeldir; her gerçek bürokrasinin kusursuz işlediğini iddia etmez
- E) Bütün işlerin yazılı kayıt olmadan yapılmasını savunur
Doğru cevap: D
Çözüm: Weber’in ideal tipi gerçek dünyanın birebir fotoğrafı veya normatif kusursuzluk belgesi değil, analitik soyutlamadır.
Kamu kurumunda kararların yalnız kişisel sadakat üzerinden alındığı; yazılı yetki alanlarının dışlandığı bir örnek Weber’in hangi otorite tipinden uzaklaşır?
- A) Karizmatik otoritenin kişisel niteliğinden
- B) Geleneksel otoritenin tarihsel meşruiyetinden
- C) Kişisel sadakatin tanımından
- D) Gayriresmî bağların varlığından
- E) Yasal-ussal otoriteden
Doğru cevap: E
Çözüm: Yasal-ussal otorite kurala bağlı makama dayanır; keyfî kişisel sadakat bunu zayıflatır.
Bir kamu kurumunda çok ayrıntılı kurallara uyma zamanla hizmet amacının önüne geçmiş, süreç hedefin yerine geçmiştir. Bu durum hangi bürokrasi eleştirisiyle örtüşür?
- A) Amaç kayması ve biçimciliğin artması
- B) Yönetim süreçlerinin tamamen ortadan kalkması
- C) Her zaman daha yüksek yurttaş tatmini
- D) Yalnız fiziksel iş güvenliğinin artması
- E) Organik yapının kaçınılmaz ortaya çıkması
Doğru cevap: A
Çözüm: Kurallara uyma araçken kendi başına amaç hâline gelebilir; bu biçimcilik ve amaç kayması eleştirisine yakındır.