Bir kamu kurumu birim maliyetini düşürmüş, ancak hizmet bekleyen başvuru sahiplerinin sorunlarını çözme oranı azalmıştır. Hangi sonuç en uygundur?
- A) Verimlilik artışı ile etkililik azalması birlikte görülebilir
- B) Verimlilik artınca etkililik zorunlu olarak artar
- C) Etkililik yalnız çalışan sayısından hesaplanır
- D) Hedefe ulaşma ile kaynak tüketimi aynı kavramdır
- E) Kaynak tasarrufu hukuki uygunluğu otomatik kanıtlar
Doğru cevap: A
Çözüm: Verimlilik kaynak-çıktı, etkililik hedefe ulaşma ilişkisidir; biri iyileşirken diğeri kötüleşebilir.
Bir üretim birimi çalışanları sezgisel yöntemlerle işe yerleştirmek yerine yeteneklerine göre seçip belirlenmiş yöntemlerle eğitiyor. Bu uygulama en çok hangi kurama uyar?
- A) Müzakereci demokrasiye
- B) Bilimsel yönetim yaklaşımına
- C) Sadece normlar hiyerarşisine
- D) Klasik jeopolitiğe
- E) Siyasal çoğulculuğa
Doğru cevap: B
Çözüm: Taylor, iş için uygun kişilerin bilimsel seçimini ve eğitilmesini savunur.
Aynı çalışan iki amirden birbiriyle çelişen talimat alıyor. Fayol’un hangi ilkesi doğrudan zedelenir?
- A) İş bölümü
- B) Hakkaniyet
- C) Komuta birliği
- D) Düzen
- E) İnisiyatif
Doğru cevap: C
Çözüm: Komuta birliği, çalışanın birden çok amirden çelişik emir almasını önlemeyi amaçlar.
Bir örgütte farklı birimler aynı hedefe yönelik tek planla çalışıyor. Fayol’un hangi ilkesi öne çıkar?
- A) Komuta birliği
- B) Disiplin
- C) Personel devamlılığı
- D) Yön birliği
- E) Hiyerarşik zincir
Doğru cevap: D
Çözüm: Yön birliği, aynı amacı olan faaliyetlerin tek plan ve sorumlu yönetim altında uyumlaştırılmasıdır.
Kamu personeli işlemi, amirin kişisel yakınlığından bağımsız olarak yazılı, genel kurallara göre yürütüyor. Bu durum Weber’in hangi özelliğine yakındır?
- A) Karizmatik sadakat
- B) Sosyal bağla makam dağılımı
- C) Keyfî ayrıcalık
- D) Resmî kayıtların kaldırılması
- E) Gayrişahsilik ve kurala bağlılık
Doğru cevap: E
Çözüm: Weberyen bürokraside kararlar kişilere göre değil, tanımlanmış kurallara ve görev sınırlarına göre verilmelidir.
Uzmanlaşmış görevler ve yazılı yetki alanları bulunan birimlerin kademeli üst-alt ilişkisi içinde örgütlenmesi hangi yapısal özelliği gösterir?
- A) Hiyerarşi ve iş bölümü
- B) Örgütsüzlük ve rastlantı
- C) Tamamen kişisel yönetim
- D) Doğrudan demokrasi
- E) Mutlak yataylık
Doğru cevap: A
Çözüm: Weberyen bürokraside görev bölümü ve hiyerarşik yetki dizgesi temel unsurlardandır.
Bir çalışan daha yüksek ücret almasına rağmen başarı ve sorumluluk fırsatı bulamadığı için işini tatmin edici görmüyor. Herzberg’e göre hangisi eksiktir?
- A) Fiziksel güvenlik standartları
- B) İşin içeriğine ilişkin motivatörler
- C) Yasal-ussal yetki
- D) Resmî kayıt zorunluluğu
- E) Mali bütçe tavanı
Doğru cevap: B
Çözüm: Herzberg’e göre ücretin iyileştirilmesi memnuniyetsizliği azaltabilir; başarı, tanınma ve sorumluluk motivatörlerdir.
Yöneticinin “İnsanlar uygun koşullarda sorumluluk üstlenir ve kendi kendini yönlendirebilir” kabulü McGregor’un hangi bakışına uygundur?
- A) X kuramı
- B) Bilimsel ırkçılık
- C) Y kuramı
- D) Geleneksel otorite
- E) Yalnız hiyerarşik yetki
Doğru cevap: C
Çözüm: Y kuramı, uygun koşullarda çalışanların özdenetim ve sorumluluk geliştirebileceğini varsayar.
Bir çalışan karara katılabildiğinde işe bağlılığı güçleniyor; ekip içinde kabul görmek de motivasyonunu etkiliyor. Hangi yaklaşım bu duruma özellikle dikkat çeker?
- A) Salt mekanik iş analizi
- B) Yalnız hukuk normlarının çatışması
- C) Dış ticaret yaklaşımı
- D) İnsan ilişkileri yaklaşımı
- E) Jeostratejik yaklaşım
Doğru cevap: D
Çözüm: İnsan ilişkileri yaklaşımı, sosyal ihtiyaçları, katılımı ve grup ilişkilerini örgütsel davranışta önemser.
Bir hastane hizmeti çevreden insan gücü ve malzeme alıyor, hizmet sunuyor ve hasta geribildirimine göre süreçleri değiştiriyor. Hangi sıralama uygundur?
- A) Çıktı–girdi–rastlantı–izolasyon
- B) Denetimsizlik–durgunluk–ayrışma
- C) Sadece emir–sadece yaptırım
- D) Yalnız bütçe–yargı–seçim
- E) Girdi–dönüşüm–çıktı–geri bildirim
Doğru cevap: E
Çözüm: Sistem yaklaşımı girdileri örgütsel süreçte çıktı hâline getiren ve çevresel geribildirimle uyum sağlayan bütünlüğü inceler.
Birimler tek başına başarılı görünse de birbirinin işini engelliyor. Sistem yaklaşımı açısından hangi sorun öne çıkar?
- A) Alt sistemler arasındaki karşılıklı bağımlılığın yönetilememesi
- B) Bütünün parçalardan tamamen bağımsız olması
- C) Örgütün çevreyle ilişkisinin bulunmaması
- D) Her parçanın tek başına tüm sistemi temsil etmesi
- E) Sinerjinin yalnız muhasebe işlemi olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Sistem yaklaşımı birimler arasındaki etkileşimin bütünün başarısını etkilediğini vurgular.
Belirsiz çevrede değişen müşteri taleplerine hızlı cevap vermek için esnek ekipler kuruluyor. Hangi örgüt yapısı daha uygundur?
- A) Aşırı katı mekanik yapı
- B) Organik yapı
- C) Tamamen kişisel hanedan yapısı
- D) Yalnız askerî hiyerarşi
- E) Mutlak merkezîleşmiş tek görev
Doğru cevap: B
Çözüm: Burns ve Stalker ayrımında dinamik çevreler esnek, organik örgütlenmeye daha elverişlidir.
İstikrarlı, standartlaştırılmış ve tekrarlı süreçlerde kesin görev tanımları ile merkezî karar alma daha çok hangi yapıdadır?
- A) Organik yapıdaki geçici ekiplerde
- B) Ağ tipi gevşek ortaklıkta
- C) Mekanik örgüt yapısında
- D) Tamamen plansız gruplarda
- E) Resmî yapısı olmayan toplulukta
Doğru cevap: C
Çözüm: Mekanik yapılar daha belirgin hiyerarşi, görev tanımı ve standartlaşmayla ilişkili olabilir.
Bir yönetici farklı zamanlarda temsilcilik, bilgi toplama ve kaynak tahsisi görevlerini yerine getiriyor. Bu sınıflandırma hangi yazara aittir?
- A) Frederick Taylor
- B) Abraham Maslow
- C) Elton Mayo
- D) Henry Mintzberg
- E) Max Weber
Doğru cevap: D
Çözüm: Mintzberg yönetici rollerini kişilerarası, bilgisel ve karar verme rolleri altında incelemiştir.
Mintzberg’e göre yöneticinin birimler hakkında bilgi toplaması ve gelişmeleri izlemesi hangi rol grubundadır?
- A) Yalnız kişilerarası roller
- B) Yalnız fizyolojik gereksinimler
- C) Yalnız yasal işlemler
- D) Yalnız üretim teknikleri
- E) Bilgisel roller
Doğru cevap: E
Çözüm: İzleyici (monitor) rolü Mintzberg’in bilgisel rollerinden biridir.
Hedefler yöneticilerle çalışanlar arasında önceden açıkça belirleniyor ve sonuçlar bu hedeflere göre izleniyor. Bu yöntem hangisidir?
- A) Amaçlara göre yönetim
- B) Sadece informel grup normu
- C) Geleneksel otorite
- D) Yasal-ussal bürokrasi tanımı
- E) Kalıtsal yönetim
Doğru cevap: A
Çözüm: Peter Drucker ile ilişkilendirilen amaçlara göre yönetim, açık hedefler ve gerçekleşme değerlendirmesi üzerine kuruludur.
Planla–Uygula–Kontrol Et–Önlem Al çevrimi hangi anlayışla güçlü biçimde ilişkilidir?
- A) Salt rastlantısal karar alma
- B) Sürekli iyileştirme ve kalite yönetimi
- C) Yalnızca personel atama
- D) Kalıtsal otorite
- E) Siyasi kampanya yönetimi
Doğru cevap: B
Çözüm: PUKÖ/PDCA çevrimi süreçleri sistemli izleyerek öğrenme ve düzeltme yapmayı sağlar.
Bir kuruluş her yeni sorun için mevcut kapasite ve çevre koşullarını analiz ederek farklı yönetim biçimi seçiyor. Bu karar hangi ilkeye dayanır?
- A) Her durumda tek en iyi örgüt biçimi bulunmasına
- B) Geleneklerin hiçbir zaman değişmemesine
- C) Koşullara göre uygun yöntem seçilmesine
- D) Örgütlerin çevreden bağımsız olmasına
- E) Tüm kurumların aynı personel sayısına sahip olmasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Durumsallıkta çevre, teknoloji ve amaçlar farklı örgüt tasarımlarını uygun kılabilir.
Yönetim hakkında “insan yalnız ekonomik ödüle tepki veren pasif bir öğedir” savını yetersiz bulan düşünce hangi dönemde güçlenmiştir?
- A) Sadece bilimsel yönetimin ilk döneminde
- B) Yalnız klasik bürokratik tasarımda
- C) Yalnız toplumsal sözleşme felsefesinde
- D) Neoklasik/davranışsal yaklaşımda
- E) Yalnız mutlak monarşi uygulamasında
Doğru cevap: D
Çözüm: Neoklasik yaklaşım, klasik teorilerin mekanik insan varsayımını sosyal ve psikolojik boyutlarla tamamlamaya çalışmıştır.
POSDCORB ifadesindeki Reporting işlevinin temel içeriği nedir?
- A) Yalnızca yeni personel seçmek
- B) Bütün işleri dışarı devretmek
- C) Her zaman bağımsız yargı kararı vermek
- D) Seçmen listelerini hazırlamak
- E) İlgili karar vericileri faaliyetler ve sonuçlar hakkında bilgilendirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Gulick’in Reporting işlevi faaliyetleri izleme, kayıt altına alma ve bilgi sunmayı ifade eder.