İki belediyede aynı hizmet veriliyor. A belediyesi daha az işgücü kullanıyor fakat işlem hataları fazla; B daha çok kaynak harcıyor fakat başvuruların doğru sonuçlanma oranı yüksek. Hangi değerlendirme en sağlamdır?
- A) Verimlilik, etkililik ve hizmet kalitesi ayrı göstergelerle birlikte ölçülmelidir
- B) Daha az personel kullanan kurum her ölçüte göre daha başarılıdır
- C) Kalite yalnız maliyet hesaplarından kendiliğinden çıkar
- D) Başvuru doğruluğu etkililikle hiçbir zaman ilgili değildir
- E) Kamu hizmetlerinde hukukilik ve kalite önemsizdir
Doğru cevap: A
Çözüm: Kaynak tüketimi, hedefe ulaşma, doğruluk ve hukukilik farklı performans boyutlarıdır; tek bir gösterge yeterli değildir.
Bir kurumda çalışanların tüm görevleri dakikalarla ölçülüp standartlaştırılmış; ancak karmaşık vatandaş ihtiyaçlarına yanıt verme yetenekleri düşmüştür. Kuramsal açıdan hangi eleştiri en isabetlidir?
- A) Taylor modeli hiçbir zaman ölçmeyi kullanmaz
- B) Bilimsel yönetimin ölçme-standartlaştırma vurgusu karmaşık insan ve çevre boyutlarını tek başına açıklamaz
- C) Standartlaştırma her durumda toplumsal katılımı artırır
- D) Karmaşık hizmetlerde ölçüt koymak hukuken yasaktır
- E) İnsan ilişkileri yaklaşımı verimlilik sorununu bütünüyle reddeder
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilimsel yönetim standart işlerde güçlü olabilir; insan ilişkileri ve belirsiz hizmet talepleri gibi alanlar ek analiz gerektirir.
Fayol’un yön birliği ile komuta birliği arasındaki doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) İkisi de yalnız bütçelemenin farklı adıdır
- B) Yön birliği çalışanın yalnız bir amirden emir almasıdır; komuta birliği ortak plandır
- C) Yön birliği faaliyetlerin ortak planını; komuta birliği çalışanın emir aldığı amirin tekliğini vurgular
- D) Yön birliği resmî belge yasağıdır; komuta birliği grup normudur
- E) İkisi yalnız işçi ücretlerinin eşitlenmesi için kullanılır
Doğru cevap: C
Çözüm: Komuta birliği bireyin emir hattına, yön birliği aynı hedefli faaliyetlerin yönetim bütünlüğüne ilişkindir.
Weber’in bürokrasi ideal tipi için hangisi en doğru bilimsel yorumdur?
- A) Her ülkede aynı kanunun yürürlükte olmasını zorunlu sayar
- B) Yalnız aile işletmelerinin resmî tarifidir
- C) Bürokrasinin her durumda demokratik olduğunu kanıtlar
- D) Örgütlenmenin çözümlemesine yarayan kavramsal modeldir; her gerçek bürokrasinin kusursuz işlediğini iddia etmez
- E) Bütün işlerin yazılı kayıt olmadan yapılmasını savunur
Doğru cevap: D
Çözüm: Weber’in ideal tipi gerçek dünyanın birebir fotoğrafı veya normatif kusursuzluk belgesi değil, analitik soyutlamadır.
Kamu kurumunda kararların yalnız kişisel sadakat üzerinden alındığı; yazılı yetki alanlarının dışlandığı bir örnek Weber’in hangi otorite tipinden uzaklaşır?
- A) Karizmatik otoritenin kişisel niteliğinden
- B) Geleneksel otoritenin tarihsel meşruiyetinden
- C) Kişisel sadakatin tanımından
- D) Gayriresmî bağların varlığından
- E) Yasal-ussal otoriteden
Doğru cevap: E
Çözüm: Yasal-ussal otorite kurala bağlı makama dayanır; keyfî kişisel sadakat bunu zayıflatır.
Bir kamu kurumunda çok ayrıntılı kurallara uyma zamanla hizmet amacının önüne geçmiş, süreç hedefin yerine geçmiştir. Bu durum hangi bürokrasi eleştirisiyle örtüşür?
- A) Amaç kayması ve biçimciliğin artması
- B) Yönetim süreçlerinin tamamen ortadan kalkması
- C) Her zaman daha yüksek yurttaş tatmini
- D) Yalnız fiziksel iş güvenliğinin artması
- E) Organik yapının kaçınılmaz ortaya çıkması
Doğru cevap: A
Çözüm: Kurallara uyma araçken kendi başına amaç hâline gelebilir; bu biçimcilik ve amaç kayması eleştirisine yakındır.
Hawthorne çalışmalarından hareketle aşağıdaki sonuçlardan hangisine kesin ve evrensel yasa olarak ulaşılamaz?
- A) Sosyal etkileşim araştırılmaya değer bir etkendir
- B) Dikkat gören her çalışanın performansı her koşulda aynı oranda artar
- C) Grup normları davranış üzerinde etkili olabilir
- D) Üretkenliği yalnız fiziksel koşullarla açıklamak eksik olabilir
- E) Araştırma tasarımı ve yorumlar dikkatle değerlendirilmelidir
Doğru cevap: B
Çözüm: Hawthorne araştırmalarına atfedilen etkiler koşullara ve araştırma yorumuna bağlıdır; mutlak evrensel yasa çıkarılamaz.
Maslow’un modelini kullanan bir yönetici bütün çalışanlar için ihtiyaç sıralamasının değişmez olduğunu varsayıyor. Temel metodolojik sorun hangisidir?
- A) Modelin ihtiyaç kavramı içermemesi
- B) Maslow’un yalnız bütçeleme işlemi önermesi
- C) Modeldeki genel sıralamayı kültür ve birey farklarını dikkate almayan katı yasa sayması
- D) Fizyolojik ihtiyaçların hiçbir işyerinde bulunmaması
- E) Sosyal ihtiyaçların örgütlerle ilgisiz olması
Doğru cevap: C
Çözüm: İhtiyaçlar hiyerarşisi açıklayıcı bir çerçevedir; her bireyin motivasyonu aynı katı sırayla ilerlemeyebilir.
Bir yönetici iş koşullarını iyileştirip memnuniyetsizliği azaltıyor; fakat çalışanların işin kendisinden duyduğu tatmin artmıyor. Herzberg kuramına göre hangi hamle daha doğrudan uygundur?
- A) Yalnız ofis sıcaklığını değiştirmek
- B) Çalışanları daha fazla kuralla sınırlamak
- C) İşin anlamını ve geri bildirimi tamamen kaldırmak
- D) Başarı, tanınma ve sorumluluk fırsatlarını artırmak
- E) Yalnız park alanını büyütmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Herzberg, hijyen etkenleri ile motivatörleri ayırır; başarı ve sorumluluk işin içeriğiyle ilgili motivatörlerdir.
Bir yönetici “çalışanlar tembeldir” varsayımına dayanan sıkı denetimi kuruyor; ardından çalışanların inisiyatif göstermediğini gözlüyor. Bu gözlem neden X kuramının doğruluğunu tek başına ispatlamaz?
- A) Çalışan davranışı her zaman yönetimden bağımsızdır
- B) X ve Y kuramları yalnız ücret düzeylerini sınıflar
- C) Sıkı denetim bütün koşullarda özdenetimi artırır
- D) Kuram çalışan davranışı hakkında hiçbir varsayım içermez
- E) Yönetim düzeni çalışan davranışını da şekillendirerek kendini doğrulayan etki yaratabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Yöneticinin beklentileri uygulamalarını ve çalışan tepkilerini etkileyebilir; tek gözlem neden-sonuç kanıtı değildir.
Bir yönetici çalışanların bilgisi sınırlı olduğundan tüm seçenekleri hesaplamak yerine kabul edilebilir ilk çözümü seçiyor. Bu hangi kavramla açıklanır?
- A) Sınırlı rasyonellik ve yeterli bulunan seçeneği tercih etme
- B) Sınırsız tam bilgiyle optimizasyon
- C) Karizmatik otorite
- D) Hiyerarşik emir hattı
- E) Geleneksel yönetim sürekliliği
Doğru cevap: A
Çözüm: Herbert Simon, karar vericilerin bilgi ve bilişsel sınırlılıkları nedeniyle çoğu kez tatmin edici seçeneği aradığını açıklar.
Bir afet yönetimi örgütünde tüm alt birimler tek tek hedef tutturduğu hâlde ortak acil müdahale başarısız oluyor. Sistem kuramına göre hangi çıkarım doğrudur?
- A) Her alt sistemin başarısı bütünün başarısını zorunlu kılar
- B) Alt birim performansları arasındaki bağlantılar ve eşgüdüm toplam sonucu belirler
- C) Sistem çıktısı hiçbir zaman geribildirimden etkilenmez
- D) Çevresel belirsizlik tek birimle sınırlıdır
- E) İş bölümü varsa iletişim gereksiz hâle gelir
Doğru cevap: B
Çözüm: Sistem yaklaşımında bütün, etkileşimli alt sistemlerin oluşturduğu bir yapıdır; koordinasyon eksikliği toplam performansı düşürebilir.
Bir örgütte teknolojik belirsizlik artarken yönetim hâlâ bütün kararları üst kademe onayına bağlıyor. Durumsallık yaklaşımına göre ilk değerlendirme ne olmalıdır?
- A) Merkezî yapı bütün çevrelerde zorunlu olarak en iyidir
- B) Yönetim biçimini yalnız kurumun adına göre seçmek
- C) Mevcut merkezî yapının çevrenin değişkenliğine ne ölçüde uyduğunu incelemek
- D) Teknolojiyi örgüt tasarımından tamamen ayrı tutmak
- E) Her sorun için personelin tamamını değiştirmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Durumsallık yaklaşımı teknoloji ve çevre özellikleriyle örgüt yapısının uyumuna bakar.
Aynı bakanlığın bir birimi rutin ödeme işlemleri, diğer birimi yenilikçi araştırma yapıyor. İki birime aynı ayrıntılı hiyerarşi ve kuralların uygulanması hangi kavramla eleştirilir?
- A) Komuta birliğinin zorunlu olarak kaldırılması
- B) Bütün çalışanların aynı kişisel ihtiyaçlara sahip olması
- C) Bütçenin hiçbir birimde gerekli olmaması
- D) Farklı görev ve çevrelere uygun yapısal farklılaşma gereğinin yok sayılması
- E) Kapalı sistemin otomatik olarak açık sisteme dönüşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Lawrence ve Lorsch çizgisindeki farklılaşma ve bütünleşme tartışması, çevre ve görev farklılıklarının birim yapılarına yansıyabileceğini belirtir.
Mintzberg’in rollerine göre bir yönetici beklenmedik iş kesintisinde çatışmayı çözerek işleyişi yeniden sağlıyor. Bu hangi karar rolüdür?
- A) Sözcü (spokesperson)
- B) İzleyici (monitor)
- C) Temsilci (figurehead)
- D) Bağlantı kurucu (liaison)
- E) Sorun çözücü (disturbance handler)
Doğru cevap: E
Çözüm: Beklenmeyen kriz ve çatışmalara müdahale, Mintzberg’in karar verme rollerindeki sorun çözücü görevidir.
Bir yöneticinin performans hedefi çok yüksek tutulmuş; fakat ölçülen sonuçların kurumun asli kamu hizmeti amaçlarıyla bağlantısı kopmuştur. Amaçlara göre yönetimde hangi risk doğar?
- A) Araçsal göstergelerin asıl amaçların yerine geçmesi
- B) Bütün hedeflerin kendiliğinden hukuk kuralı olması
- C) Hedef koymanın katılımı zorunlu olarak engellemesi
- D) Ölçmenin hiçbir zaman davranışı etkilememesi
- E) Personel yönetiminin otomatik olarak ortadan kalkması
Doğru cevap: A
Çözüm: Amaçlara göre yönetim yararlı olabilir; yanlış seçilmiş göstergeler çalışanı kamu değerinden uzak hedefe yöneltebilir.
PUKÖ çevriminde ölçülen sonuçlar hedefin gerisinde kalmış; ekip nedenleri incelemeden aynı uygulamayı tekrar ediyor. Hangi adımın içeriği ihmal edilmiştir?
- A) Planlama öncesi kaynakların tamamen yok edilmesi
- B) Kontrol sonuçlarına dayanarak düzeltici önlem alma
- C) Yalnız personel seçiminin hukukiliği
- D) Bütçe yapma yetkisinin devri
- E) Üst yönetim görev unvanının değiştirilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: PUKÖ çevriminde Kontrol Et aşamasından çıkan bulgular Önlem Al aşamasında iyileştirmeye dönüşmelidir.
Bir kurumun yalnız üst düzey uzmanlarının öğrendiği, ancak deneyimlerin birimler arasında paylaşılmadığı gözleniyor. Öğrenen örgüt açısından eksik olan nedir?
- A) Öğrenmenin yalnız kişisel notlarda kalması
- B) İletişim kanallarının tümüyle kapatılması
- C) Bireysel öğrenmenin örgütsel bilgi ve uygulamalara dönüştürülmesi
- D) Personelin ortak hedefleri bilmemesi
- E) Hiyerarşinin tek öğrenme aracı sayılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Öğrenen örgüt yaklaşımı, kişisel öğrenmenin paylaşılan bilgiye ve değişen örgütsel uygulamalara aktarılmasını önemser.
Klasik, insan ilişkileri ve durumsallık yaklaşımlarının aynı kamu kurumunda birlikte kullanılmasına dair en savunulabilir yorum hangisidir?
- A) Yaklaşımlar birbirini mantıken bütünüyle dışlar
- B) Klasik kuram varsa insan ilişkileri mutlaka yasaktır
- C) Durumsallık yaklaşımı her koşulda tek amir ilkesini kaldırır
- D) Standart işlemlerde düzen, çalışan ilişkilerinde motivasyon ve değişen çevrede uyum ilkeleri birlikte gözetilebilir
- E) İnsan ilişkileri yaklaşımı bütün yazılı kuralları gereksiz kılar
Doğru cevap: D
Çözüm: Yönetim kuramları farklı sorun alanlarına odaklanır; örgüt tasarımında tamamlayıcı içgörüler sağlayabilir.
Bir kamu yöneticisi bütçe tasarrufu için hizmet standartlarını düşürmeyi öneriyor; başka yönetici yasal eşitlik ve hizmet kalitesini hatırlatıyor. Hangi değerlendirme yönetim bilimi ile kamu yönetimini doğru bağlar?
- A) Maliyet düştüğünde idarenin eşit davranma yükümlülüğü kalmaz
- B) Yönetim bilimi kamu hizmeti amaçlarıyla hiçbir zaman ilişkili değildir
- C) Hukukilik yalnız özel işletmelere uygulanır
- D) Kamu hizmetlerinde maliyet hesaplamak hiçbir zaman gerekmez
- E) Kaynak verimliliği kamu hukukuna uygunluk, eşitlik ve hizmet amaçlarıyla birlikte değerlendirilmelidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Kamu kurumlarında verimlilik önemlidir; fakat hukukilik, eşitlik, hesap verebilirlik ve kamusal amaçları ikame etmez.