Kapalı ve sabit vergili modelde c=0,50 ve ΔG=+100 ise denge gelirindeki artış kaçtır?
- A) +100
- B) +50
- C) +150
- D) +200
- E) +400
Doğru cevap: D
Çözüm: Harcama çarpanı 1/(1−0,5)=2; gelir artışı 200.
Bir dönem sonra 1.100 TL ödeyecek kuponsuz senedin dönem getirisi %10 ise bugünkü fiyatı kaç TL’dir?
- A) 1.100 TL
- B) 990 TL
- C) 900 TL
- D) 1.210 TL
- E) 1.000 TL
Doğru cevap: E
Çözüm: P = 1.100 / 1,10 = 1.000 TL.
İki kişi eşit vergilendirilebilir gelire ve karşılaştırılabilir koşullara sahip olduğu halde yalnız birine gerekçesiz ayrıcalık tanınıyor. En doğrudan zedelenen ilke nedir?
- A) İktisadilik
- B) Dikey adalet
- C) Vergi yansıması
- D) Vergi hasılatı esnekliği
- E) Yatay adalet
Doğru cevap: E
Çözüm: Benzer ödeme gücündeki kişilere farklı yük getirilmesi yatay adalet sorununa işaret eder.
Dışsallıkta taraf sayısının çok fazla olması Coase tipi gönüllü pazarlığı neden zorlaştırır?
- A) Sözleşmeleri her zaman ücretsiz kıldığı için
- B) Tarafların her birinin bilgi düzeyini kusursuz yaptığı için
- C) Koordinasyon ve pazarlık maliyetlerini artırabileceği için
- D) Mülkiyet haklarını otomatik olarak netleştirdiği için
- E) Dışsal maliyeti matematiksel olarak sıfırladığı için
Doğru cevap: C
Çözüm: Çok sayıda etkilenen tarafın anlaşmasını sağlamak maliyetli ve güç olabilir.
Nominal kamu harcaması 100’den 120’ye, fiyat düzeyi 100’den 125’e yükselmiştir. Baz yıl fiyatlarıyla yeni harcama ve reel değişim hangisidir?
- A) 120 ve %20 artış
- B) 150 ve %50 artış
- C) 96 ve %4 azalış
- D) 100 ve değişim yok
- E) 95 ve %5 azalış
Doğru cevap: C
Çözüm: 120/1,25 = 96; önceki reel 100 olduğundan reel azalış %4’tür.
Öğretmenlerin ders saatini artırmadan daha yüksek ücret alması, emek yoğun eğitim hizmetinin birim maliyetini artırıyor. Hangi yaklaşım açıklayıcıdır?
- A) Ricardocu eşdeğerlik
- B) Peacock–Wiseman sıçrama etkisi
- C) Fisher miktar teorisi
- D) Baumol maliyet hastalığı
- E) Gresham Kanunu
Doğru cevap: D
Çözüm: Verimlilikte aynı ölçüde artış olmadan ücretler yükselirse emek yoğun hizmetin birim maliyeti artar.
Yeni iç borçlanma 200, anapara itfası 350 milyar TL ise net borçlanma kaçtır?
- A) +150 milyar TL
- B) +550 milyar TL
- C) +200 milyar TL
- D) -150 milyar TL
- E) -550 milyar TL
Doğru cevap: D
Çözüm: 200 − 350 = −150; dönem içinde net anapara geri ödemesi vardır.
Doğrusal bir arz-talep modelinde birim vergi 8 TL, miktar 100'den 80'e düşüyor. Ölü ağırlık kaybı kaç TL'dir?
- A) 80 TL
- B) 40 TL
- C) 800 TL
- D) 640 TL
- E) 160 TL
Doğru cevap: A
Çözüm: Üçgen alanı 1/2×8×(100−80)=80 TL; vergi geliri ise 8×80=640 TL'dir.
Merkezî yönetim bütçe kanunu süresinde yürürlüğe konulamamışsa Anayasa'da ilk başvurulacak düzenleme hangisidir?
- A) Bütçenin süresiz uygulanmaması
- B) Önceki yıl giderlerinin hiçbir koşulda yapılamaması
- C) Bütçe teklifinin yalnız Sayıştaya devredilmesi
- D) Kamu gelirlerinin tamamen kaldırılması
- E) Geçici bütçe kanunu çıkarılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa md. 161'e göre süresinde bütçe kanunu çıkarılamazsa geçici bütçe kanunu çıkarılır.
Basit Keynesyen modelde c=0,80 ve transferlerde +25 milyar TL artış varsa gelir etkisi kaçtır?
- A) +125 milyar TL
- B) +100 milyar TL
- C) +25 milyar TL
- D) −100 milyar TL
- E) +80 milyar TL
Doğru cevap: B
Çözüm: Transfer çarpanı +4; gelir artışı 4×25=100.
KDV'de belgelenmiş her alış vergisinin, hiçbir kanuni sınırlama olmadan indirilmesinin zorunlu olduğu ileri sürülüyor. Doğru yaklaşım nedir?
- A) İndirim hakkı KDV Kanunu'nun kapsam ve şartlarına bağlıdır
- B) KDV'de hiçbir alış vergisi indirilemez
- C) İndirim sadece satıcının brüt kârı kadar olabilir
- D) KDV daima nakden iade edildiği için indirim gereksizdir
- E) İndirim hakkı yalnız veraset vergisine uygulanır
Doğru cevap: A
Çözüm: KDV indirimi kanunun belirlediği şartlarla mümkündür; indirim yasağı veya özel kurallar olabilir.
Kamu harcamaları 200’den 240’a, GSYH 1.000’den 1.500’e yükseliyorsa kamu gideri/GSYH oranı nasıl değişir?
- A) %20’den %24’e çıkar.
- B) %16’dan %20’ye çıkar.
- C) %20’den %16’ya düşer.
- D) %24’ten %20’ye düşer.
- E) %20’de sabit kalır.
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk oran 200/1.000=%20, son oran 240/1.500=%16.
Bir ormanda odun toplama serbest ve ağaç stoku sınırlıysa aşırı kullanım riskinin temel nedeni hangisidir?
- A) Marjinal dışsal faydanın daima negatif olması
- B) Fiyat düzeyinin düşmesi
- C) Ortak havuz kaynağında bireysel teşviklerle ortak çıkarın çatışması
- D) Devlet tahvili arzının artması
- E) Saf kamusal malın tam rakipsiz olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Her kullanıcı stoka yüklediği maliyetin tamamını üstlenmediğinde ortak kaynak aşırı kullanılabilir.
Bir kişi belediye hizmetinden isteyerek yararlanıyor ve kullanım başına belirlenmiş ücret ödüyor. Bu işlem vergiden hangi bakımdan ayrılır?
- A) Vergilerde mutlaka geri ödeme borcu doğması bakımından
- B) Belirli bir mal veya hizmet karşılığında ödeme yapılması bakımından
- C) Tüm vergilerin gönüllü olması bakımından
- D) Belediyenin hiçbir kamu geliri elde edememesi bakımından
- E) Her ücretin mahkeme cezası olması bakımından
Doğru cevap: B
Çözüm: Kullanım bedeli belirli hizmetle ilişkilidir; vergi bireysel hizmet karşılığı değildir.
Bütçede "eğitime erişimin artırılması" politika amacına yönelik alt program ve faaliyetlerin izlenmesi hangi sınıflandırmaya özgüdür?
- A) Program sınıflandırması
- B) Sadece ekonomik sınıflandırma
- C) Yalnız finansman tipi
- D) Sadece kurumsal sınıflandırma
- E) Yalnız faiz gideri
Doğru cevap: A
Çözüm: Program bütçe, kaynakları politika hedefleri ile program/alt program/faaliyet üzerinden ilişkilendirir.
Basit modelde c=0,75, G 10 artarken vergiler 10 azaltılırsa toplam gelir etkisi kaçtır?
- A) +70
- B) +10
- C) +40
- D) −70
- E) +30
Doğru cevap: A
Çözüm: G çarpanı 4: +40; vergi çarpanı −3 ve ΔT=−10: +30; toplam +70.
Faiz ödemelerinin personele yapılan ücret ödemelerinden ayrıştırılması hangi bütçe sınıflandırmasının işidir?
- A) Yalnız faaliyet sonuç göstergesi
- B) Yalnız fonksiyonel sınıflandırma
- C) Yalnız kurumsal sınıflandırma
- D) Sosyal güvenlik bütçesi türü
- E) Ekonomik sınıflandırma
Doğru cevap: E
Çözüm: Faiz, personel ve mal/hizmet giderleri farklı ekonomik harcama türleridir.
Bütçe gelir tahmini 100 milyon TL, tahsilat 105 milyon TL ise gelir gerçekleşme oranı kaçtır?
- A) %105
- B) %5
- C) %110
- D) %100
- E) %95
Doğru cevap: A
Çözüm: Gerçekleşme oranı = 105/100 × 100 = %105’tir; tahmini aşan tahsilat mümkündür.
Nominal gelir büyürken vergi tarife eşikleri sabit kaldığı için kişi daha yüksek ortalama vergi ödemeye başlıyor. Bu olgu neyle açıklanır?
- A) Spesifik verginin azalması
- B) Ad valorem tarife
- C) Mali sürüklenme (bracket creep)
- D) İleriye vergi yansıması
- E) Yatay vergi adaleti
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarife dilimleri nominal gelirle birlikte ayarlanmazsa kişiler daha üst dilimlere kayabilir; mali sürüklenme buna işaret eder.
Bir otoyolda yoğun saatlerde ek aracın başkalarının yolculuk süresini artırdığı düşünülürse etkin fiyatlama hangi unsuru dikkate alır?
- A) Ek aracın başkalarına yüklediği marjinal tıkanıklık maliyetini
- B) Sadece sürücünün yakıt maliyetini
- C) Yalnızca aracın satın alma fiyatını
- D) Sadece geçmişte ödenen vergileri
- E) Bütün araçların üretim kârını
Doğru cevap: A
Çözüm: Tıkanıklık fiyatlaması, ek aracın üçüncü kişilere yarattığı gecikme maliyetini yansıtmalıdır.