c=0,60, t=0,25, m=0,10 için açık ekonomi harcama çarpanı yaklaşık kaçtır?
- A) 2,50
- B) 1,82
- C) 1,54
- D) 3,33
- E) 0,65
Doğru cevap: C
Çözüm: Payda 1−0,6×0,75+0,10=0,65; çarpan 1/0,65≈1,54.
Politika sonucunda X kişisi 30 birim kazanırken Y kişisi 20 birim kaybediyorsa, gelir birimleri karşılaştırılabilir varsayıldığında hangi ifade doğrudur?
- A) Kaldor–Hicks koşulunu asla sağlayamaz.
- B) Kesin Pareto iyileştirmesidir çünkü toplam kazanç pozitiftir.
- C) Y kaybettiğinden X mutlaka daha kötüleşmiştir.
- D) Pareto iyileştirmesi değildir; potansiyel telafi ölçütünü sağlayabilir.
- E) Özel ve sosyal maliyet kesin eşittir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Y kötüleştiği için Pareto iyileştirmesi yoktur; 30 kazanç 20 kaybı potansiyel olarak telafi edebilir.
İlgili idare için 100 birim harcama ödeneği bulunurken 120 birim harcama yapılmak isteniyor; henüz ek ödenek veya kanuni yetki mevcut değildir. Nasıl değerlendirilmelidir?
- A) Harcama 120 yapılınca ödenek kendiliğinden 120'ye çıkar
- B) Ödenek sadece geçmiş işlemleri göstereceği için sınırsız harcama yapılabilir
- C) Bütçe kanunu yalnız gelirleri sınırlar, giderleri değil
- D) Açık bütçe verilmesi bütün ödenek sınırlarını kaldırır
- E) Bütçe ödeneği tek başına 120 birimlik harcamaya yetki vermez
Doğru cevap: E
Çözüm: Ödenek belirli amaç ve tutarda harcama yetkisidir; ilave harcama kanuni ödenek/yetki süreçlerine tabidir.
Vergilendirmede vergi tutarı yazılırken açık bir hesaplama yanlışlığı yapılarak 10.000 TL yerine 100.000 TL kaydediliyor. Kanunen tanımlanmış vergi hatası koşulları da varsa temel idari çözüm nedir?
- A) Vergi hatasının düzeltilmesi
- B) Kurumlar vergisi mükellefinin otomatik değişmesi
- C) Yeni bir ÖTV konusu yaratılması
- D) Hesaplama hatasının hiçbir usulle giderilememesi
- E) Vergi oranını ekonomik yansımaya bırakmak
Doğru cevap: A
Çözüm: VUK kapsamındaki hesap/vergi hatalarının düzeltilmesi özel bir idari mekanizmayla mümkündür.
Bütçe geliri 900, gideri 1.000 milyar TL’dir. Devlet 100 milyar TL borçlanıp 100 milyar TL anapara geri ödemesi daha yapmıştır. Hangisi bütçe gelir-gider dengesini doğru yorumlar?
- A) Anapara geri ödemesi vergi tahsilatını 100 artırır
- B) Verilen gelir ve gider tutarlarına göre bütçe açığı 100 milyar TL’dir; borç işlemleri otomatik gelir değildir
- C) Borçlanma nedeniyle bütçe fazla vermiştir
- D) Yeni borçlanma olağan vergi dışı gelirdir
- E) Borç giriş-çıkışları eklendiğinde giderler her koşulda sıfır olur
Doğru cevap: B
Çözüm: Verilen bütçe gelir-gider hesabı 900−1.000=−100’dür. Borçlanma ve anapara geri ödemesi finansmandır.
Vergi kanunu, satıcının vergiyi beyan edip yatırmasını istiyor; piyasada satıcı verginin bir kısmını fiyata ekleyebiliyor. Kanuni ve ekonomik yük bakımından hangisi doğrudur?
- A) Kanuni ödeme satıcıda olsa da ekonomik yük alıcı ve satıcı arasında bölüşülebilir
- B) Fiyatın yükselmesi verginin kanuni dayanağını kendiliğinden ortadan kaldırır
- C) Satıcı vergi idaresine ödediği anda vergi harcaması doğar
- D) Verginin tamamı hukuken mutlaka alıcının vergi dairesine ödediği borçtur
- E) Satıcı beyan ettiği için fiyat değişse bile bütün ekonomik yük satıcıya aittir
Doğru cevap: A
Çözüm: Kanuni ödeme sorumluluğu, arz-talep koşullarında kimin gerçek satın alma gücünün azaldığıyla özdeş değildir.
Vergi geliri 600, hizmet ücreti 50, kamu taşınmazı kira geliri 30 ve devlet tahvili ihracından kaynak girişi 200 milyar TL’dir. Bu kalemlerden bütçe geliri niteliğindekilerin toplamı, başka ayarlama yoksa kaçtır?
- A) 680 milyar TL
- B) 230 milyar TL
- C) 600 milyar TL
- D) 880 milyar TL
- E) 800 milyar TL
Doğru cevap: A
Çözüm: Vergi + ücret + kira = 600+50+30 = 680. Tahvil ihracı finansmandır, gelir toplama dahil edilmez.
Bütçe geliri 900, toplam gideri 1.100, faiz gideri 150 birim olan yılda faiz dışı denge nedir?
- A) +150 birim
- B) +50 birim
- C) −350 birim
- D) −200 birim
- E) −50 birim
Doğru cevap: E
Çözüm: Bütçe dengesi −200; faiz dışı denge −200+150=−50 birimdir.
İki dönemde kamu harcaması 100’den 120 milyara, nüfus 10 milyondan 12 milyona çıkmıştır. Kişi başına nominal harcama nasıl değişmiştir?
- A) %20 azalmıştır
- B) %20 artmıştır
- C) Değişmemiştir
- D) %10 artmıştır
- E) %10 azalmıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: Önce 100 milyar/10 milyon = 10.000; sonra 120 milyar/12 milyon = 10.000 TL/kişi.
Ekonomik canlanmada vergi tahsilatı yeni bir kanun olmadan yükselerek fiilî bütçe açığını azaltmıştır. Hangisi kesin sonuç olarak çıkarılamaz?
- A) Otomatik vergi mekanizmasının çalışmış olabileceği
- B) Fiilî bütçenin konjonktürden etkilenebileceği
- C) Vergi gelirlerinin faaliyet düzeyiyle değişebileceği
- D) Hükümetin ihtiyari daraltıcı yeni vergi kararı aldığı
- E) Yapısal ve fiilî dengenin ayrışabileceği
Doğru cevap: D
Çözüm: Vergi tahsilatındaki konjonktürel artış ihtiyari karar kanıtı değildir.
Bir üretim faaliyetinde marjinal dışsal zarar sabit 18 TL/birim, diğer koşullar basit Pigou çerçevesine uygundur. Düzeltici birim vergi hangi tutarı hedefler?
- A) Vergisiz piyasa hasılatının tamamı
- B) Ürünün satış fiyatının zorunlu olarak %18'i
- C) Birim başına 18 TL
- D) Birim başına 9 TL
- E) Birim başına 36 TL
Doğru cevap: C
Çözüm: Basit Pigou yaklaşımında uygun faaliyet düzeyinde birim başına marjinal dışsal zararı içselleştiren vergi 18 TL'dir.
Kamu borçlanmasının özel yatırımları baskılaması hangi koşulda dışlama etkisine örnek olur?
- A) Özel yatırım faiz düşüşüyle artarsa
- B) Vergi oranı değişmeden kamu açığı azalırsa
- C) Hazine bonosu ikincil piyasada satılırsa
- D) Fon talebi faizleri yükseltir ve özel yatırımlar azalırsa
- E) Reel GSYH özel yatırım olmadan sabit kalırsa
Doğru cevap: D
Çözüm: Dışlama, kamu finansman talebinin özel sektörün finansman koşullarını olumsuz etkilemesi olasılığıdır.
İki işletmenin marjinal kirlilik azaltım maliyeti sırasıyla MAC_A = 2a ve MAC_B = 4b olsun. Toplam 30 birim azaltım en düşük maliyetle nasıl paylaşılır?
- A) A: 25 birim, B: 5 birim
- B) A: 10 birim, B: 20 birim
- C) A: 20 birim, B: 10 birim
- D) A: 15 birim, B: 15 birim
- E) A: 5 birim, B: 25 birim
Doğru cevap: C
Çözüm: Maliyet minimizasyonu için 2a = 4b ve a + b = 30; buradan a = 20, b = 10.
Bir altyapı için bedelsiz kamu hizmeti verilmesi durumunda vergi finansmanı ve özel firmaya işletme yaptırma birlikte varsa hangi yorum doğrudur?
- A) Vergi finansmanı varsa üretici mutlaka merkez bankasıdır.
- B) Finansman kamu, üretim veya hizmet sunumu özel kuruluş eliyle olabilir.
- C) Üretim özel olduğundan finansman da zorunlu olarak özeldir.
- D) Kamu hizmeti sunumunda sözleşme yapılamaz.
- E) Böyle bir hizmetin dışsallığı tanım gereği sıfırdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Hizmet finansmanı ile üretim/hizmet sunumu farklı aktörlerde olabilir.
Kamu idaresi bir işletmeye gelecekte geri ödenmek üzere kredi vermektedir. Ödeme neden yatırım amaçlı karşılıksız sermaye transferiyle aynı şey değildir?
- A) Her karşılıksız aktarım hukuken devletin alacağına dönüşür
- B) İki işlemde de geri ödeme hakkı zorunlu olarak yoktur
- C) Kredi her zaman mal-hizmet alımı sayılır
- D) Kredide geri ödeme alacağı doğarken sermaye transferinde karşılıksız aktarım vardır
- E) Sermaye transferi yalnız personel ücretidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Borç verme geri ödeme yükümlülüğü içerir; sermaye transferinin temel özelliği karşılıksız yatırım finansmanıdır.
Borç portföyünün önemli kısmı değişken faizli, kalan kısmı sabit faizlidir. Referans faiz hızlı yükselirken kısa vadede hangi doğrudan maliyet riski ön plandadır?
- A) Tüm sabit kuponların otomatik artması
- B) Nominal borcun otomatik sıfırlanması
- C) Değişken faizli borcun kupon yükünün artması
- D) Vade tarihinin kendiliğinden uzaması
- E) Tüm yatırımcıların senedi iade etmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Değişken faizli kuponlar sözleşmedeki referansa bağlı; sabit kupon değişmez.
İki hane aynı %10 değer esaslı tüketim vergisiyle karşılaşmaktadır. A hanesi 100 birim gelirinin 80'ini, B hanesi 400 birim gelirinin 160'ını vergilendirilen tüketime harcıyor. Verginin gelire oranı bakımından doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) A %10, B %10; gelire göre düz oranlıdır
- B) A %16, B %40; her ikisi de artan oranlıdır
- C) A %8, B %8; gelir düzeyi etkisizdir
- D) A %8, B %4; vergi gelire göre azalan etkili yük doğurur
- E) A %4, B %8; artan etkili yük doğurur
Doğru cevap: D
Çözüm: Vergi A'da 8, B'de 16'dır; gelire oranları 8/100=%8 ve 16/400=%4'tür.
Bir negatif dışsallık örneğinde MPB = 120 − Q, MPC = 20 + Q ve sabit MEC = 20 ise piyasa miktarı ve sosyal optimum sırasıyla kaçtır?
- A) 40 ve 50
- B) 50 ve 50
- C) 50 ve 40
- D) 60 ve 50
- E) 40 ve 40
Doğru cevap: C
Çözüm: Özel denge: 120 − Q = 20 + Q ⇒ Q = 50. Sosyal denge: 120 − Q = 40 + Q ⇒ Q = 40.
Bütçe gelirleri 900, giderler 1.100, açığı finanse etmek için yeni borçlanma 300 birimdir. Olağan bütçe gelirlerine borçlanma eklenmediğinde bütçe dengesi kaçtır?
- A) +100 birim
- B) −200 birim
- C) −500 birim
- D) +200 birim
- E) −100 birim
Doğru cevap: B
Çözüm: Bütçe dengesi 900−1.100=−200'dür. Borçlanma finansman işlemidir ve bütçe gelirleri toplamına eklenmez.
Bir kararın yoksulluk azaltımını öncelikle hedeflediği ancak idari maliyetleri ve çalışma teşviklerini değiştirdiği belirtiliyorsa hangi analiz daha tutarlıdır?
- A) Dağılım hedefi ile etkinlik ve uygulama maliyetlerini birlikte değerlendirmek
- B) Yoksulluk hedefini otomatik fiyat istikrarıyla eşitlemek
- C) Sadece siyasi sloganı ölçüm kabul etmek
- D) Her yeniden dağıtımın hiçbir maliyeti olmadığını varsaymak
- E) Yalnız ödenen toplam nakit tutarını yeterli görmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Mali kararların dağılım amacı etkinlik ve idari maliyetlerden bağımsız değildir.