Bir bütçede vergi gelirleri 650, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri 90, bağışlar 20, diğer gelirler 40 ve sermaye gelirleri 50 milyar TL’dir. Bu kalemler dışında gelir yoksa vergi payı yaklaşık yüzde kaçtır?
- A) %80
- B) %76,47
- C) %65
- D) %72,22
- E) %85
Doğru cevap: B
Çözüm: Toplam bütçe geliri 650+90+20+40+50=850; vergi payı 650/850×100 ≈ %76,47’dir.
Bir ülkede vergi gelirleri 300’den 400’e, nominal GSYH 3.000’den 5.000’e çıkmıştır. Vergi gelirlerinin GSYH’ye oranı nasıl değişmiştir?
- A) %10’dan %13,33’e yükselmiştir
- B) %10’dan %8’e düşmüştür
- C) %6’dan %8’e yükselmiştir
- D) %10’da sabit kalmıştır
- E) %8’den %10’a yükselmiştir
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk oran 300/3.000 = %10; ikinci oran 400/5.000 = %8’dir.
Kamu kurumuna okul yapımında kullanılmak üzere 100 milyon TL koşullu hibe verilmiştir. Kurum bu parayı geri ödemeyecek ve bağışçıya ticari hizmet sunmayacaktır. İşlemin niteliği hangisidir?
- A) Harç tahsilatı
- B) Geri ödemeli dış borç
- C) Kâr payı geliri
- D) Kamu işletmesi satış hasılatı
- E) Kullanımı sınırlandırılmış karşılıksız bağış ve yardım
Doğru cevap: E
Çözüm: Koşullu kullanım tek başına geri ödeme veya ticari karşılık oluşturmaz; hibe karşılıksızdır.
A gelir kaleminde tahakkuk 100, tahsilat 70; B gelir kaleminde tahakkuk 300, tahsilat 270 milyon TL’dir. İki kalemin toplam tahsilat oranı nedir?
- A) %80
- B) %95
- C) %90
- D) %70
- E) %85
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplam tahsilat 70+270=340, tahakkuk 100+300=400; oran 340/400=%85’tir.
Vergi gelirleri nominal 100’den 130’a yükselmiş, fiyat endeksi 100’den 125’e çıkmıştır. Baz yıl fiyatlarıyla yeni vergi geliri ve reel artış oranı hangisidir?
- A) 96 ve %4 azalış
- B) 100 ve değişim yok
- C) 130 ve %30 artış
- D) 104 ve %4 artış
- E) 125 ve %25 artış
Doğru cevap: D
Çözüm: Yeni reel vergi geliri 130/1,25=104; eski reel tutar 100 olduğundan reel artış %4’tür.
Bir ülkenin ölçülen vergi kapasitesi 200 milyar TL, fiilî vergi tahsilatı 160 milyar TL’dir. Basit vergi gayreti oranı kaçtır?
- A) %125
- B) %40
- C) %20
- D) %80
- E) %160
Doğru cevap: D
Çözüm: Fiilî tahsilat/potansiyel kapasite =160/200×100 = %80’dir.
Bütçe geliri 900, gideri 1.000 milyar TL’dir. Devlet 100 milyar TL borçlanıp 100 milyar TL anapara geri ödemesi daha yapmıştır. Hangisi bütçe gelir-gider dengesini doğru yorumlar?
- A) Anapara geri ödemesi vergi tahsilatını 100 artırır
- B) Verilen gelir ve gider tutarlarına göre bütçe açığı 100 milyar TL’dir; borç işlemleri otomatik gelir değildir
- C) Borçlanma nedeniyle bütçe fazla vermiştir
- D) Yeni borçlanma olağan vergi dışı gelirdir
- E) Borç giriş-çıkışları eklendiğinde giderler her koşulda sıfır olur
Doğru cevap: B
Çözüm: Verilen bütçe gelir-gider hesabı 900−1.000=−100’dür. Borçlanma ve anapara geri ödemesi finansmandır.
Bir soru, sosyal güvenlik primlerinin harç ve vergiden farkını soruyor. En güvenilir karşılaştırma hangisidir?
- A) Prim belirli sosyal sigorta sisteminin finansmanıyla bağlantılı hukuki yükümlülüktür
- B) Prim daima kamu taşınmazı kira geliridir
- C) Sosyal sigorta primleri mali işlemlerde hiçbir zaman kamu kaynağı sayılmaz
- D) Prim ödenince devletin tahvil borcu doğar
- E) Prim her durumda yalnız gönüllü bağıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: Sosyal güvenlik primi, sosyal sigorta finansmanı amacına ve kurallarına bağlıdır; tek başına harç veya gönüllü bağış değildir.
Bir mahkeme harcının tahsil edilen tutarı yargılama hizmetinin ortalama maliyetinden küçükse harç niteliği ortadan kalkar mı?
- A) Evet; otomatik devlet tahvili sayılır
- B) Evet; mutlaka gelir vergisine dönüşür
- C) Evet; daima gönüllü bağış olur
- D) Evet; ceza gelirine dönüşür
- E) Hayır; harç için hizmet maliyetine bire bir eşitlik zorunlu değildir
Doğru cevap: E
Çözüm: Harç belirli işlemle bağlantılı mali yükümlülüktür; tutarın hizmet maliyetine eşit olması tanım gereği şart değildir.
Bir kamu gelirinin bütçede önce 500 milyon TL brüt kaydedilip daha sonra 40 milyon TL iade edildiği durumda, yalnız bu kalem için net gelir kaç milyon TL’dir?
- A) 540 milyon TL
- B) 420 milyon TL
- C) 40 milyon TL
- D) 460 milyon TL
- E) 500 milyon TL
Doğru cevap: D
Çözüm: Brüt tahsilat ile ret/iade karıştırılmaz; net tutar 500−40=460 milyon TL’dir.
Kamuya ait bir maden sahasından yararlanma karşılığında elde edilen gelir için sadece "kamu geliri" denmesine dayanarak hangi sonuca varılamaz?
- A) Sözleşme veya mevzuatın niteliği belirleyebileceğine
- B) Bu ödemenin mutlaka genel nitelikli, karşılıksız bir vergi olduğuna
- C) Kamu mülkiyetiyle ilişkili gelir olabileceğine
- D) Bir kullanım hakkının ekonomik değer taşıyabileceğine
- E) Ekonomik işlemin hukuki nedeninin incelenmesi gerektiğine
Doğru cevap: B
Çözüm: Kamuya nakit girişi oluşması tek başına vergi tanımını karşılamaz; karşılık ve hukuki dayanak önemlidir.
Vergi geliri 600, hizmet ücreti 50, kamu taşınmazı kira geliri 30 ve devlet tahvili ihracından kaynak girişi 200 milyar TL’dir. Bu kalemlerden bütçe geliri niteliğindekilerin toplamı, başka ayarlama yoksa kaçtır?
- A) 680 milyar TL
- B) 230 milyar TL
- C) 600 milyar TL
- D) 880 milyar TL
- E) 800 milyar TL
Doğru cevap: A
Çözüm: Vergi + ücret + kira = 600+50+30 = 680. Tahvil ihracı finansmandır, gelir toplama dahil edilmez.
Bir dönemde bütçe gelir tahmini 500, tahakkuk 550, tahsilat 440 milyon TL’dir. Gelir gerçekleşme oranı ve tahsilat oranı sırasıyla nedir?
- A) %88 ve %110
- B) %80 ve %110
- C) %88 ve %80
- D) %110 ve %80
- E) %80 ve %88
Doğru cevap: C
Çözüm: Gerçekleşme 440/500 = %88; tahsilat oranı 440/550 = %80’dir.
Kamu gelirinin "zorunlu olup olmaması" ve "belirli hizmet karşılığı olması" ölçütleri birlikte ele alındığında hangisi doğrudur?
- A) Belirli işlem karşılığı olan her ücret kanunen yasaktır
- B) Zorunlu olan bütün ödemeler mutlaka vergi adı taşır
- C) Gönüllü bağış her koşulda mahkeme harcıdır
- D) Vergiler daima geri ödemeli borçtur
- E) Zorunlu bir harç belirli işlemi karşılayabilir; zorunlu vergi için böyle bireysel karşılık aranmaz
Doğru cevap: E
Çözüm: Harç da zorunlu olabilir; ayrımı yalnız zorunluluk değil, bireysel işlem/hizmet bağı da belirler.
Bir kamu kurumu olağan gelirlerini bir defalık varlık satışıyla kalıcı olarak artırdığını iddia ediyor. Bu iddianın temel zaafı nedir?
- A) Kamu mülkiyetinin devri ekonomide mümkün değildir
- B) Varlık satışı mutlaka borç senedi ihracıdır
- C) Stok niteliğindeki varlık satışı tekrarlanan gelir akımı garantisi sağlamaz
- D) Varlık satışı hiçbir zaman likidite yaratmaz
- E) Kira daima bedelsiz bağıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir defalık stok satışı, her dönemde yeniden doğan tahsilatla aynı sürdürülebilirlik özelliğine sahip değildir.
Bir devlet kurumu 70 milyon TL kira geliri, 30 milyon TL faiz dışı hizmet geliri ve 100 milyon TL borçlanma kaynağı sağlamıştır. Bu işlemlerden geri ödeme gerektirmeyen belirtilmiş nakit geliri toplamı kaçtır?
- A) 70 milyon TL
- B) 200 milyon TL
- C) 170 milyon TL
- D) 100 milyon TL
- E) 130 milyon TL
Doğru cevap: D
Çözüm: Kira ve hizmet geliri 70+30=100 milyon TL’dir; borçlanma 100 milyon TL ayrıca geri ödenecek finansmandır.
Bir belediye, yeni yol sayesinde taşınmazın değerinin arttığını gerekçe göstererek pay alıyor. Soru harcamanın maliyetini değil değer artışını vurguluyorsa hangi geleneksel kavram daha uygundur?
- A) Harcamalara katılma payı
- B) Senyoraj
- C) Şerefiye
- D) Devlet iç borçlanması
- E) Gönüllü bağış
Doğru cevap: C
Çözüm: Şerefiye taşınmaz değerindeki kamusal kaynaklı artışa, harcamalara katılma payı yapılan altyapı giderine katılıma odaklanır.
Toplam bütçe geliri 1.000 milyar TL, toplam gider 1.050 milyar TL ve faiz giderleri 150 milyar TL ise faiz dışı denge nedir?
- A) 100 milyar TL faiz dışı fazla
- B) 150 milyar TL faiz dışı açık
- C) 50 milyar TL faiz dışı açık
- D) Faiz dışı denge sıfırdır
- E) 200 milyar TL faiz dışı fazla
Doğru cevap: A
Çözüm: Faiz dışı gider 1.050−150=900; faiz dışı denge 1.000−900=+100 milyar TL’dir.
Vergi gelirleri 900, vergi dışı gelirler 100, bütçe giderleri 1.200 milyar TL’dir. Açığın finansmanı için 200 milyar TL tahvil satılmıştır. Hangisi doğrudur?
- A) Bütçe gelirleri 1.000, açık 200 milyar TL’dir; tahvil finansmandır
- B) Vergi dışı gelirler 300 milyar TL olmuştur
- C) Bütçe gelirleri 1.200 olduğundan açık yoktur
- D) Tahvil satışı her zaman mal-hizmet satış geliridir
- E) Vergi gelirleri 1.100 milyar TL sayılmalıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Gerçek gelir 900+100=1.000, gider 1.200; 200 açık finansman yoluyla karşılanmıştır.
Kamu kurumuna aynı ay içinde 50 milyon TL koşullu hibe, 30 milyon TL para cezası ve 70 milyon TL geri ödemeli kredi sağlanmıştır. Bu üçünün ortak özelliğine ilişkin hangisi yanlıştır?
- A) Hibe kural olarak karşılıksız kaynak olabilir
- B) Kredi geri ödeme yükümlülüğü yaratır
- C) Üçü de kesin olarak bireysel hizmet karşılığı alınmış vergi geliridir
- D) Bu kalemlerin bütçe ve finansman niteliği farklıdır
- E) Para cezası hukuki yaptırımdır
Doğru cevap: C
Çözüm: Hibe, ceza ve kredi farklı hukuki ve ekonomik niteliktedir; üçü aynı tür vergi geliri sayılamaz.