Savaş veya kriz sırasında kamu harcamalarının sıçraması ve daha sonra eski düzeye tam dönmemesi hangi yaklaşımın temelidir?
- A) Peacock–Wiseman sıçrama etkisi
- B) Tobin q kuramı
- C) Laffer eğrisi
- D) Ricardo eşdeğerliği
- E) Baumol maliyet hastalığı
Doğru cevap: A
Çözüm: Peacock–Wiseman yaklaşımında olağanüstü olaylar harcama ve vergiye katlanma düzeyinde kalıcı sıçrama yaratabilir.
Emek yoğun hizmetlerde verimlilik artışı sınırlı kalırken ücretler yükseldiğinde birim hizmet maliyetinin artması hangi kavramdır?
- A) Giffen etkisi
- B) Cobb–Douglas ikamesi
- C) Hicks ikame etkisi
- D) Baumol maliyet hastalığı
- E) Peacock–Wiseman sıçraması
Doğru cevap: D
Çözüm: Baumol, emek yoğun ve verimliliği yavaş gelişen hizmetlerde maliyet baskısını açıklar.
Merkezi yönetim bütçesinde dönem içinde ihtiyaç doğabilecek giderler için ayrılan ödenek türü hangisidir?
- A) Özel tüketim vergisi
- B) Mülkiyet geliri
- C) Faiz geliri
- D) Sermaye transferi
- E) Yedek ödenek
Doğru cevap: E
Çözüm: Yedek ödenek, bütçede daha sonra doğabilecek ihtiyaçlar için ayrılan ödenek grubudur.
Kamu harcamalarının finansman kaynağına ilişkin bilgi veren bütçe boyutu hangisidir?
- A) Yalnız kamu malı sınıflandırması
- B) Tüketim sınıflandırması
- C) Finansman tipi sınıflandırma
- D) Sadece kurumsal sınıflandırma
- E) Fonksiyonel sınıflandırma
Doğru cevap: C
Çözüm: Finansman tipi sınıflandırma ödemenin hangi kaynak türüyle finanse edildiğini gösterir.
Kamu harcamasının belirlenen hizmet hedefine ulaşıp ulaşmadığını ölçen performans kavramı hangisidir?
- A) Ekonomiklik
- B) Finansman tipi
- C) Etkililik
- D) İskonto oranı
- E) Nominal büyüme
Doğru cevap: C
Çözüm: Etkililik hedefe erişmeyi, verimlilik çıktı/girdi ilişkisini, ekonomiklik ise girdi edinim maliyetini inceler.
Bir kamu yatırımının gelecekteki sosyal fayda ve maliyetlerini bugünkü değere indirme işlemi hangi hesaplamada kullanılır?
- A) Net bugünkü değer hesabında
- B) Sadece nominal harcama toplamında
- C) Yalnız kişi başına nüfus hesabında
- D) Fonksiyonel kod numaralandırmasında
- E) Salt kurumsal sınıflandırmada
Doğru cevap: A
Çözüm: Net bugünkü değer, gelecekteki net sosyal getirileri uygun iskonto oranıyla bugüne taşır.
Basit Keynesyen modelde c = 0,8 ve diğer koşullar sabitken 10 birimlik karşılıksız transfer artışının hesaplanan denge gelir etkisi kaç birimdir?
- A) 80 birim
- B) 20 birim
- C) 10 birim
- D) 50 birim
- E) 40 birim
Doğru cevap: E
Çözüm: Transfer çarpanı 0,8/0,2 = 4; gelir artışı 10 × 4 = 40 birimdir.
Bir ülkede nominal GSYH 1.000’den 1.250’ye, nominal kamu harcamaları 200’den 225’e çıkmıştır. Harcama/GSYH payı nasıl değişmiştir?
- A) %20’den %22,5’e yükselmiştir
- B) %18’den %20’ye yükselmiştir
- C) %25’ten %18’e düşmüştür
- D) %20’de sabit kalmıştır
- E) %20’den %18’e düşmüştür
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk oran 200/1.000 = %20; son oran 225/1.250 = %18’dir.
Bir idarenin aldığı yazıcı kâğıdı ile inşa ettirdiği yeni hizmet binasının giderleri nasıl ayrılır?
- A) Kâğıt: mal-hizmet; bina: şartları sağlıyorsa sermaye gideri
- B) İkisi de otomatik sermaye transferidir
- C) İkisi de otomatik faiz gideridir
- D) Kâğıt: sermaye transferi; bina: personel
- E) Kâğıt: faiz; bina: cari transfer
Doğru cevap: A
Çözüm: Tüketilebilir kırtasiye cari nitelikte mal alımıdır; uzun ömürlü bina sermaye edinimidir.
Bütçede "eğitime erişimin artırılması" politika amacına yönelik alt program ve faaliyetlerin izlenmesi hangi sınıflandırmaya özgüdür?
- A) Program sınıflandırması
- B) Sadece ekonomik sınıflandırma
- C) Yalnız finansman tipi
- D) Sadece kurumsal sınıflandırma
- E) Yalnız faiz gideri
Doğru cevap: A
Çözüm: Program bütçe, kaynakları politika hedefleri ile program/alt program/faaliyet üzerinden ilişkilendirir.
Öğretmenlerin ders saatini artırmadan daha yüksek ücret alması, emek yoğun eğitim hizmetinin birim maliyetini artırıyor. Hangi yaklaşım açıklayıcıdır?
- A) Ricardocu eşdeğerlik
- B) Peacock–Wiseman sıçrama etkisi
- C) Fisher miktar teorisi
- D) Baumol maliyet hastalığı
- E) Gresham Kanunu
Doğru cevap: D
Çözüm: Verimlilikte aynı ölçüde artış olmadan ücretler yükselirse emek yoğun hizmetin birim maliyeti artar.
Bir kamu yatırımının bir yıl sonra doğacak 110 milyon TL net sosyal faydası var. Sosyal iskonto oranı %10 ise bu faydanın bugünkü değeri kaç milyon TL’dir?
- A) 120
- B) 100
- C) 121
- D) 99
- E) 110
Doğru cevap: B
Çözüm: Bugünkü değer = 110/(1+0,10) = 100 milyon TL.
Bir kamu idaresi vatandaşlara karşılıksız güncel yaşam desteği sağlıyor; diğer yandan kendisi yeni otobüs satın alıyor. Ekonomik sınıflandırma açısından en doğru eşleme nedir?
- A) Yaşam desteği: personel; otobüs: faiz gideri
- B) Her ikisi de SGK devlet primi gideridir
- C) Her ikisi de sermaye transferidir
- D) Yaşam desteği: cari transfer; uzun ömürlü otobüs edinimi: şartları sağlıyorsa sermaye gideri
- E) Yaşam desteği: faiz gideri; otobüs: cari transfer
Doğru cevap: D
Çözüm: Günlük ihtiyaç için karşılıksız destek cari transfer; kamunun uzun ömürlü taşıt edinimi sermaye niteliğindedir.
Millî gelir %10, kamu harcamaları %15 artmıştır. Aynı kapsam ve uygun reel ölçüm altında kamu harcamasının gelir esnekliği yaklaşık kaçtır?
- A) 1
- B) 1,5
- C) 10
- D) 0,67
- E) 0,15
Doğru cevap: B
Çözüm: Yüzde değişimlerden yaklaşık gelir esnekliği = %15/%10 = 1,5’tir.
İki dönemde kamu harcaması 100’den 120 milyara, nüfus 10 milyondan 12 milyona çıkmıştır. Kişi başına nominal harcama nasıl değişmiştir?
- A) %20 azalmıştır
- B) %20 artmıştır
- C) Değişmemiştir
- D) %10 artmıştır
- E) %10 azalmıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: Önce 100 milyar/10 milyon = 10.000; sonra 120 milyar/12 milyon = 10.000 TL/kişi.
Bir kamu kurumunun çalışanları için ödediği işveren SGK priminin, emekli vatandaşa yapılan karşılıksız sosyal yardım ödemesinden ekonomik kod bakımından farkı hangisidir?
- A) İkisi de zorunlu olarak sermaye gideridir
- B) İşveren primi SGK devlet primi gideri, sosyal yardım ise niteliğine göre cari transferdir
- C) İkisi de borç vermedir
- D) İşveren primi faiz, sosyal yardım mal-hizmet alımıdır
- E) İşveren primi sermaye transferi, sosyal yardım personel gideridir
Doğru cevap: B
Çözüm: İşveren sıfatıyla prim ödemesi ile ihtiyaç sahibine karşılıksız yardım farklı ekonomik işlemlerdir.
Kamu borcunun faiz ödemesi bazı iktisat kitaplarında gelir aktarımı bakımından transfer niteliğiyle ele alınırken resmî bütçe tablosunda nasıl gösterilir?
- A) Daima mal-hizmet alımı altında
- B) Bütçeye hiç kaydedilmeden
- C) Ekonomik sınıflandırmada ayrı faiz gideri ana grubunda
- D) Her koşulda sermaye transferleri altında
- E) Zorunlu olarak personel gideri altında
Doğru cevap: C
Çözüm: İktisadi analitik nitelendirme ile resmî bütçe kodu farklı kavramlardır; faiz ayrı ana gruptur.
Bütçe hazırlanırken kurumun yedek ödeneğinde 50 milyon TL ayrılması, gerçekleşmiş mal ve hizmet alımı tutarına neden doğrudan eklenemez?
- A) Yedek ödenek daima daha önceki döneme ait faiz olduğu için
- B) Yedek ödenek yalnızca özel şirket kârı olduğu için
- C) Yedek ödenek yalnız vergilerden oluştuğu için
- D) Yedek ödenek fiyat endeksini sıfırladığı için
- E) Yedek ödenek henüz belirli bir satın alma veya gerçekleşmiş ödeme anlamına gelmediği için
Doğru cevap: E
Çözüm: Yedek ödenek planlanan kaynak tahsisidir; fiilî harcama ilgili giderin gerçekleşmesiyle oluşur.
Borçla finanse edilen kamu harcamasının özel yatırımı azaltması olasılığı hangi mekanizmayla en çok ilişkilidir?
- A) Bütün gelir vergilerinin otomatik kalkmasıyla
- B) Kamusal malın zorunlu olarak özel mala dönüşmesiyle
- C) Tüm fiyatların matematiksel olarak sıfıra düşmesiyle
- D) Faizler ve kaynak kullanımında rekabet nedeniyle dışlama etkisiyle
- E) Toplumdaki her yatırımın eşit miktarda artmasıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Dışlama etkisi, finansman ve kaynak piyasalarındaki baskının özel harcamaları azaltabilmesidir.
İki kamu projesinden A’nın maliyeti 100 ve bugünkü toplam faydası 125, B’nin maliyeti 1.000 ve bugünkü faydası 1.150 birimdir. Birbirini dışlayan projelerde bütçe ve risk açısından başka kısıt yoksa yalnız en yüksek fayda/maliyet oranına bakmak hangi hataya yol açar?
- A) B’nin fayda/maliyet oranının 1,25 olduğuna
- B) Her iki projenin net faydasının aynı olduğu sonucuna
- C) Fayda/maliyet oranlarının ikisinin de 1’den küçük olduğuna
- D) A’nın oranı yüksek olsa da B’nin net bugünkü değeri daha büyük olduğu gözden kaçabilir
- E) A’nın net faydasının 150 birim olduğuna
Doğru cevap: D
Çözüm: A’nın fayda/maliyet oranı 1,25; NBD’si 25’tir. B’nin oranı 1,15; NBD’si 150’dir. Ölçek farkı kararı etkiler.