Piyasa dengesinde özel marjinal fayda=80, özel marjinal maliyet=80, marjinal dışsal zarar=25 ise bu noktada sosyal marjinal net fayda kaçtır?
- A) −25
- B) +25
- C) 0
- D) −80
- E) +80
Doğru cevap: A
Çözüm: Sosyal maliyet=80+25=105; sosyal marjinal fayda 80 olduğundan net=80−105=−25.
Özel marjinal fayda 70, dışsal fayda 20 ve özel marjinal maliyet 80 ise birimin sosyal marjinal net faydası kaçtır?
- A) +10
- B) +20
- C) −10
- D) −80
- E) +90
Doğru cevap: A
Çözüm: Sosyal fayda=70+20=90; maliyet=80; net +10.
A projesi 200 fayda ve 150 maliyet; B projesi 160 fayda ve 90 maliyet yaratıyorsa kıt kaynak açısından net sosyal faydası daha yüksek olan hangisidir?
- A) İki proje de 50 birim net faydalı
- B) A projesi, 200 birim net faydayla
- C) B projesi, 160 birim net faydayla
- D) B projesi, 70 birim net faydayla
- E) A projesi, 150 birim net faydayla
Doğru cevap: D
Çözüm: A için net 50, B için net 70; ölçülen net sosyal fayda B için daha yüksektir.
Politika sonucunda X kişisi 30 birim kazanırken Y kişisi 20 birim kaybediyorsa, gelir birimleri karşılaştırılabilir varsayıldığında hangi ifade doğrudur?
- A) Kaldor–Hicks koşulunu asla sağlayamaz.
- B) Kesin Pareto iyileştirmesidir çünkü toplam kazanç pozitiftir.
- C) Y kaybettiğinden X mutlaka daha kötüleşmiştir.
- D) Pareto iyileştirmesi değildir; potansiyel telafi ölçütünü sağlayabilir.
- E) Özel ve sosyal maliyet kesin eşittir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Y kötüleştiği için Pareto iyileştirmesi yoktur; 30 kazanç 20 kaybı potansiyel olarak telafi edebilir.
Bir politika A’nın yararını 12 artırıp B’nin yararını 5 azaltıyor; fiilî telafi yapılmıyor. Hangi yorum en temkinlisidir?
- A) Gelir dağılımı kesin eşitlenmiştir.
- B) Pareto iyileştirmesi kesin vardır.
- C) Fiilî transfer yapılmadığı için Kaldor–Hicks tanım gereği imkânsızdır.
- D) Politika kamusal malı tamamen özel mala dönüştürmüştür.
- E) Pareto iyileştirmesi yoktur; uygun varsayımlarla Kaldor–Hicks mümkün olabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: B kötüleştiğinden Pareto yoktur; Kaldor–Hicks potansiyel tazmini arar.
Aynı kaynak miktarıyla bir okul 180 öğrenci, başka bir okul 220 öğrenciye aynı kalitede hizmet verebiliyorsa ilk okul için hangi değerlendirme uygundur?
- A) Pareto etkinliği doğrudan ve kesin kanıtlanmıştır.
- B) Gelir dağılımı kesinlikle bozulmuştur.
- C) İkinci okulun hizmeti mutlaka tam kamusal maldır.
- D) İlk okul kesinlikle daha etkin çalışmaktadır.
- E) Verili kıyas koşullarında teknik etkinlik iyileştirmesi mümkün olabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Aynı kalite ve kaynakla daha yüksek çıktı teknik etkinlik iyileştirmesine işaret eder.
Bir ekonomide toplam sosyal faydası 700, doğrudan maliyeti 520, göz ardı edilen çevre maliyeti 140 olan projenin gerçek net sosyal faydası kaçtır?
- A) +180
- B) +40
- C) +140
- D) +660
- E) −40
Doğru cevap: B
Çözüm: Gerçek toplam maliyet=520+140=660, net fayda=700−660=+40.
Bir altyapı için bedelsiz kamu hizmeti verilmesi durumunda vergi finansmanı ve özel firmaya işletme yaptırma birlikte varsa hangi yorum doğrudur?
- A) Vergi finansmanı varsa üretici mutlaka merkez bankasıdır.
- B) Finansman kamu, üretim veya hizmet sunumu özel kuruluş eliyle olabilir.
- C) Üretim özel olduğundan finansman da zorunlu olarak özeldir.
- D) Kamu hizmeti sunumunda sözleşme yapılamaz.
- E) Böyle bir hizmetin dışsallığı tanım gereği sıfırdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Hizmet finansmanı ile üretim/hizmet sunumu farklı aktörlerde olabilir.
Rekabetin zayıf olduğu piyasada düzenleyicinin firma maliyetleri hakkında yetersiz bilgiye sahip olması hangi riskin örneğidir?
- A) Her durumda Pareto optimumunun garantilenmesi
- B) Bilgi asimetrisinin bütünüyle yok edilmesi
- C) Toplam sosyal maliyetin daima sıfırlanması
- D) Kamusal malların kesinlikle özel mal olması
- E) Kamusal müdahalede bilgiye dayalı başarısızlık riski
Doğru cevap: E
Çözüm: Düzenleyici eksik bilgiyle yanlış fiyat veya standart belirleyebilir.
Negatif dışsallığa sahip üretime tam marjinal dışsal maliyet kadar vergi uygulanması hangi amacı öncelikle taşır?
- A) Bütün gelir gruplarına eşit gelir vermek
- B) Dış ticaret açığını tanım gereği ortadan kaldırmak
- C) Dışsal maliyeti özel karar maliyetine yansıtarak tahsisi iyileştirmek
- D) Üretimi her koşulda yüzde yüz durdurmak
- E) Kamu borç stokunu otomatik sıfırlamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Dışsallığı içselleştiren vergi kaynak tahsisini toplumsal optimuma yaklaştırabilir.
Özel marjinal fayda 100 ve dışsal fayda 30 iken sosyal marjinal maliyet 120 ise bir ilave hizmet birimi için net sosyal fayda nedir?
- A) −10
- B) +10
- C) +30
- D) +100
- E) −120
Doğru cevap: B
Çözüm: Sosyal fayda=100+30=130; maliyet=120; net +10.
İki yılda kamu giderleri 300’den 390’a, nominal GSYH 1.500’den 1.800’e yükseliyorsa kamu gideri payı kaç yüzde puan değişmiştir?
- A) 0 yüzde puan
- B) +30 yüzde puan
- C) Yaklaşık +1,67 yüzde puan
- D) +10 yüzde puan
- E) −1,67 yüzde puan
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk pay %20; son pay 390/1.800=%21,67; fark +1,67 yüzde puan.
Kamu borç stoku 1.000’den 1.120’ye ve GSYH 2.000’den 2.800’e çıkarsa borç/GSYH oranı nasıl değişir?
- A) %12’den %28’e çıkar.
- B) %40’tan %50’ye yükselir.
- C) %50’den %56’ya çıkar.
- D) %50’den %40’a düşer.
- E) %50’de sabit kalır.
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk oran=1.000/2.000=%50; yeni oran=1.120/2.800=%40.
Bütçe açığı 90 birimken borç stokunun 130 birim artmış olması için en uygun mantıksal yorum hangisidir?
- A) Bu sonuç aritmetik olarak her koşulda imkânsızdır.
- B) Açık mutlaka 130 birim olarak yeniden tanımlanmalıdır.
- C) Her türlü kamu harcaması bütçe dışındadır.
- D) Borç stoku bir akım olduğundan dönem sonu hesaplanamaz.
- E) Stok değişiminde bütçe açığı dışındaki finansman veya değerleme unsurları da etkili olabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Açık ve stok değişimi aynı kavram değildir; diğer nakit ve değerleme unsurları bulunabilir.
Durgunlukta gelir vergisi otomatik azalırken aynı anda yeni kanunla ek yatırım harcaması yapılıyorsa hangi ayrım doğrudur?
- A) İkisi de yalnız otomatik istikrarlandırıcıdır.
- B) İkisi de yalnız para politikasıdır.
- C) İlki otomatik istikrarlandırıcı, ikincisi takdirî önlemdir.
- D) İlki takdirî, ikincisi değişmez otomatik vergidir.
- E) Hiçbiri toplam talebe etki edemez.
Doğru cevap: C
Çözüm: Ekonomiye kendiliğinden tepki otomatik; yeni karar takdirî mali önlemdir.
Gelirler A=80, B=120, C=400 iken C’den A’ya 50 ve B’ye 30 transfer yapılırsa yeni gelir dağılımı hangisidir?
- A) A=80, B=120, C=480
- B) A=130, B=150, C=320
- C) A=110, B=130, C=360
- D) A=30, B=90, C=480
- E) A=130, B=150, C=400
Doğru cevap: B
Çözüm: A=80+50=130, B=120+30=150, C=400−80=320; toplam 600 sabittir.
Aynı ödeme gücündeki iki haneden birine aynı faaliyet nedeniyle daha yüksek vergi uygulanıyorsa öncelikle hangi ilke tartışılır?
- A) Tüketimde rekabetsizlik
- B) Kamu borç vadesi
- C) Yatay adalet
- D) Sadece döviz arbitrajı
- E) Dış ticaret kotası
Doğru cevap: C
Çözüm: Benzer ödeme gücü için farklı muamele yatay adaletle ilişkilidir.
Durgunlukta düşük gelirliyi destekleyen ve talebi artıran nakit transferi için hangi değerlendirme en uygunudur?
- A) Kamu ekonomisinin amaçları birbirinden tamamen bağımsızdır.
- B) Transfer vergileme aracına dönüşmüş sayılır.
- C) Bir mali araç yalnız tek işlevi etkileyebilir.
- D) Aynı araç dağılım ve istikrar işlevlerine birlikte hizmet edebilir.
- E) Tahsis işlevi her zaman tek sonuçtur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Transferler hem yeniden dağılım hem konjonktürel destek sağlayabilir.
Yeni kamu yatırımı gelir dağılımını iyileştirse de kimi kişiler için vergi yükünü artırıyorsa hangi çıkarım doğrudur?
- A) Dağılım etkisi ile Pareto iyileştirmesi aynı ölçüt değildir.
- B) Vergi yükü artanlar tanım gereği daha iyi durumdadır.
- C) Eşitsizlik azalırsa herkes mutlaka kazançlıdır.
- D) Gelir dağılımı ölçülemez.
- E) Tahsis işlevi otomatik olarak ortadan kalkmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Dağılımı iyileştiren bir proje yine de bazılarını kötüleştirebilir; Pareto ayrı bir koşuldur.
Bir kararın yoksulluk azaltımını öncelikle hedeflediği ancak idari maliyetleri ve çalışma teşviklerini değiştirdiği belirtiliyorsa hangi analiz daha tutarlıdır?
- A) Dağılım hedefi ile etkinlik ve uygulama maliyetlerini birlikte değerlendirmek
- B) Yoksulluk hedefini otomatik fiyat istikrarıyla eşitlemek
- C) Sadece siyasi sloganı ölçüm kabul etmek
- D) Her yeniden dağıtımın hiçbir maliyeti olmadığını varsaymak
- E) Yalnız ödenen toplam nakit tutarını yeterli görmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Mali kararların dağılım amacı etkinlik ve idari maliyetlerden bağımsız değildir.