Bir malın bir kişi tarafından tüketilmesinin diğer kişinin tüketebileceği miktarı azaltmaması hangi özelliği ifade eder?
- A) Faydanın bölünebilirliği
- B) Fiyat esnekliği
- C) Tüketimde rakipsizlik
- D) Üretimde ölçek ekonomisi
- E) Tüketimde dışlanabilirlik
Doğru cevap: C
Çözüm: Rakipsizlikte bir kişinin tüketimi başkasının aynı maldan yararlanmasını azaltmaz.
Bedel ödemeyen kişilerin bir mal veya hizmetten yararlanmasının engellenebilmesi hangi özelliktir?
- A) Pozitif dışsallık
- B) Dışlanabilirlik
- C) Ortak kullanım
- D) Zorunlu tüketim
- E) Rakipsizlik
Doğru cevap: B
Çözüm: Dışlanabilirlik, ödeme yapmayanların tüketimden uzak tutulabilmesidir.
Aşağıdakilerden hangisi saf kamusal mala en uygun örnektir?
- A) Ücretli sinema bileti
- B) Özel otomobil
- C) Bireysel telefon hattı
- D) Bir kişinin satın aldığı ekmek
- E) Ulusal savunma hizmeti
Doğru cevap: E
Çözüm: Ulusal savunma, dışlamanın güç ve ortak yararlanmanın mümkün olduğu klasik saf kamusal mal örneğidir.
Özel malların temel tüketim özelliği hangi ikilidir?
- A) Rakiplik ve dışlanamazlık
- B) Yalnızca pozitif dışsallık
- C) Rakiplik ve dışlanabilirlik
- D) Rakipsizlik ve dışlanamazlık
- E) Rakipsizlik ve dışlanabilirlik
Doğru cevap: C
Çözüm: Özel mallarda bir kişinin tüketimi diğerinin tüketimini azaltır ve tüketimden dışlama mümkündür.
Tüketimde genellikle rakipsiz, ancak ücret veya üyelik yoluyla dışlanabilir olan mal grubu hangisidir?
- A) Kulüp malları
- B) Saf özel mallar
- C) Serbest mallar
- D) Ortak havuz kaynakları
- E) Saf kamusal mallar
Doğru cevap: A
Çözüm: Kulüp malları, kapasite dolana kadar rakipsiz olabilen ve üyelikle dışlama sağlanabilen mallardır.
Bir balıkçının avladığı balığın diğer balıkçılara kalan stok miktarını azaltması, fakat denize erişimin zor sınırlandırılması hangi mal türünü gösterir?
- A) Saf özel mal
- B) Kulüp malı
- C) Kolektif tüketim malı
- D) Ortak havuz kaynağı
- E) Saf kamusal mal
Doğru cevap: D
Çözüm: Balık stoku rakip, av alanından dışlamak ise güç olduğundan ortak havuz kaynağıdır.
Kişinin, bedel ödemeden başkalarının katkısıyla sunulan kamusal maldan yararlanmayı beklemesi hangi sorundur?
- A) Tıkanıklık fiyatlaması
- B) Bedavacılık
- C) Üretim sübvansiyonu
- D) Enflasyon vergisi
- E) Fiyat ayrımcılığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Bedavacılık, kişinin maliyete katkı yapmadan kamusal mal faydasından yararlanma eğilimidir.
Bir ücretli dijital yayın platformunda kullanıcı sayısı sunucu kapasitesini aşmadığı sürece ek izleyici diğerlerini etkilemiyor. Hizmet hangi sınıfa yakındır?
- A) Sahipsiz doğal kaynak
- B) Kulüp malı
- C) Saf kamusal mal
- D) Rakip özel mal
- E) Ortak havuz kaynağı
Doğru cevap: B
Çözüm: Ücretle dışlama mümkündür; kapasiteye kadar bir kullanıcının tüketimi diğerlerini azaltmaz.
Bir bölgede herkesin yararlandığı sokak aydınlatması için bireyler katkı yapmaktan kaçınıyorsa en doğrudan hangi sorun ortaya çıkmıştır?
- A) Talebin yatay toplamı
- B) Tam mülkiyet devri
- C) Pozitif üretim dışsallığının yokluğu
- D) Sürekli azalan marjinal maliyet
- E) Bedavacılık sorunu
Doğru cevap: E
Çözüm: Kişiler katkı vermeseler de aydınlatmadan yararlanabileceklerini düşünürler.
Bir üretimde MPC = 40 TL ve MEC = 15 TL ise MSC kaç TL olur?
- A) 600 TL
- B) 25 TL
- C) 40 TL
- D) 15 TL
- E) 55 TL
Doğru cevap: E
Çözüm: Marjinal sosyal maliyet, 40 + 15 = 55 TL olarak hesaplanır.
Bir eğitim faaliyeti için MPB = 70 TL ve MEB = 20 TL ise MSB kaç TL olur?
- A) 1.400 TL
- B) 50 TL
- C) 20 TL
- D) 70 TL
- E) 90 TL
Doğru cevap: E
Çözüm: Marjinal sosyal fayda, 70 + 20 = 90 TL olur.
Üretimin her biriminde sabit 12 TL dışsal zarar varsa tam içselleştirmeyi hedefleyen birim Pigou vergisi kaç TL olmalıdır?
- A) 6 TL
- B) 12 TL
- C) 144 TL
- D) 24 TL
- E) 0 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: Birim başına marjinal dışsal zarar 12 TL olduğundan düzeltici vergi de 12 TL olmalıdır.
Negatif üretim dışsallığı bulunan rekabetçi piyasada düzenleme yoksa sosyal optimuma göre tipik sonuç hangisidir?
- A) Üretimin sıfırlanması
- B) Yalnızca fiyatın sıfıra düşmesi
- C) Aşırı üretim
- D) Eksik üretim
- E) Daima tam etkin üretim
Doğru cevap: C
Çözüm: Üreticinin görmediği dışsal maliyet, özel arzı toplumsal açıdan olması gerekenden daha yüksek kılar.
Pozitif tüketim dışsallığı bulunan rekabetçi piyasada müdahalesiz denge için hangisi beklenir?
- A) Tam sosyal optimum
- B) Sosyal optimumdan daha çok tüketim
- C) Sosyal optimumdan daha az tüketim
- D) Tüketim miktarının belirlenememesi
- E) Mecburi olarak sıfır tüketim
Doğru cevap: C
Çözüm: Özel tüketici, başkalarına sağladığı faydayı hesaba katmadığından tüketim yetersiz kalır.
İki kişinin kamusal mala ilişkin marjinal faydaları MB₁ = 100 − 2Q ve MB₂ = 80 − Q, marjinal üretim maliyeti MC = 60 ise etkin miktar kaç birimdir?
- A) 20 birim
- B) 40 birim
- C) 50 birim
- D) 30 birim
- E) 60 birim
Doğru cevap: B
Çözüm: Samuelson koşulu: (100 − 2Q) + (80 − Q) = 60; 180 − 3Q = 60 ve Q = 40.
İki kişi için aynı kamusal malın marjinal faydaları MB₁ = 50 − Q ve MB₂ = 40 − Q; MC = 30 ise etkin Q kaçtır?
- A) 15 birim
- B) 20 birim
- C) 60 birim
- D) 30 birim
- E) 40 birim
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamusal malda 50 − Q + 40 − Q = 30; 2Q = 60 ve Q = 30 bulunur.
Bir negatif dışsallık örneğinde MPB = 120 − Q, MPC = 20 + Q ve sabit MEC = 20 ise piyasa miktarı ve sosyal optimum sırasıyla kaçtır?
- A) 40 ve 50
- B) 50 ve 50
- C) 50 ve 40
- D) 60 ve 50
- E) 40 ve 40
Doğru cevap: C
Çözüm: Özel denge: 120 − Q = 20 + Q ⇒ Q = 50. Sosyal denge: 120 − Q = 40 + Q ⇒ Q = 40.
Bir pozitif tüketim dışsallığında MPB = 100 − Q, MPC = 20 + Q ve MEB = 20 ise özel ve etkin üretim miktarı sırasıyla kaçtır?
- A) 50 ve 40
- B) 30 ve 40
- C) 40 ve 50
- D) 50 ve 60
- E) 40 ve 40
Doğru cevap: C
Çözüm: Özel denge: 100 − Q = 20 + Q ⇒ 40. Sosyal fayda 120 − Q olur; 120 − Q = 20 + Q ⇒ 50.
İki işletmenin marjinal kirlilik azaltım maliyeti sırasıyla MAC_A = 2a ve MAC_B = 4b olsun. Toplam 30 birim azaltım en düşük maliyetle nasıl paylaşılır?
- A) A: 25 birim, B: 5 birim
- B) A: 10 birim, B: 20 birim
- C) A: 20 birim, B: 10 birim
- D) A: 15 birim, B: 15 birim
- E) A: 5 birim, B: 25 birim
Doğru cevap: C
Çözüm: Maliyet minimizasyonu için 2a = 4b ve a + b = 30; buradan a = 20, b = 10.
Bir işletmenin faaliyeti kendisine 100 birim fayda sağlıyor, komşulara 70 birim zarar veriyor. Taraflar arası pazarlığın toplam işlem maliyeti 10 birim. Diğer maliyetler yoksa hangi sonuç etkindir?
- A) Faaliyetin yapılması; net toplumsal fazla 170 birimdir
- B) Faaliyetin durması; net toplumsal fazla 70 birimdir
- C) Faaliyetin yapılmaması; çünkü işlem maliyeti dışsal zarardan büyüktür
- D) Faaliyetin yapılmaması; çünkü her dışsal zarar yasaktır
- E) Faaliyetin yapılması; net toplumsal fazla 30 birimdir
Doğru cevap: E
Çözüm: Faaliyetin yararı 100, zararı 70 olduğundan net fazla 30’dur; 10 işlem maliyeti olsa da anlaşma için alan vardır.