Saf kamusal malların etkin sunum miktarının belirlenmesinde bireylerin marjinal faydaları nasıl birleştirilir?
- A) Sadece en düşük fayda alınır
- B) Yatay olarak toplanır
- C) Sadece en yüksek fayda alınır
- D) Her zaman sıfır kabul edilir
- E) Dikey olarak toplanır
Doğru cevap: E
Çözüm: Aynı kamusal mal miktarından birlikte yararlanıldığından bireysel marjinal ödeme istekleri dikey toplanır.
Saf özel malların piyasa talep eğrisi bireysel talep eğrilerinden nasıl oluşturulur?
- A) Dikey toplamayla
- B) Marjinal maliyetleri çıkararak
- C) Yalnızca en zengin tüketicinin talebiyle
- D) Yatay toplamayla
- E) Vergi gelirleriyle ağırlıklandırarak
Doğru cevap: D
Çözüm: Özel malda aynı fiyat düzeyinde kişilerin talep ettikleri miktarlar yatay toplanır.
Üretim sırasında fabrika dumanının çevredeki kişilerin sağlığını olumsuz etkilemesi hangi duruma örnektir?
- A) Kulüp malı
- B) Negatif üretim dışsallığı
- C) Pozitif tüketim dışsallığı
- D) Mali sürüklenme
- E) Tam kamusal mal
Doğru cevap: B
Çözüm: Üretimin üçüncü kişilere karşılıksız zarar vermesi negatif üretim dışsallığıdır.
Bir kişinin aşılanmasının diğer kişilerin hastalanma olasılığını azaltması hangi etkiye örnektir?
- A) Negatif tüketim dışsallığı
- B) Negatif üretim dışsallığı
- C) Pozitif tüketim dışsallığı
- D) Dışlama maliyeti
- E) Ölçek dışı maliyet
Doğru cevap: C
Çözüm: Aşılanan kişinin tüketim tercihi üçüncü kişilere ek fayda sağlar.
Marjinal sosyal maliyet hangi bileşenlerin toplamıdır?
- A) Toplam gelir ve toplam gider
- B) Ortalama maliyet ve vergi hasılatı
- C) Sabit maliyet ve ortalama fayda
- D) Marjinal özel fayda ve marjinal dışsal fayda
- E) Marjinal özel maliyet ve marjinal dışsal maliyet
Doğru cevap: E
Çözüm: MSC = MPC + MEC; toplumsal maliyet özel maliyete dışsal zararın eklenmesiyle bulunur.
Marjinal sosyal fayda hangi bileşenlerin toplamına eşittir?
- A) Tüketici rantı ve üretici rantı farkı
- B) Marjinal özel fayda ve marjinal dışsal fayda
- C) Marjinal özel maliyet ve marjinal dışsal maliyet
- D) Toplam vergi ve toplam sübvansiyon
- E) Ortalama maliyet ve sabit maliyet
Doğru cevap: B
Çözüm: MSB = MPB + MEB; sosyal fayda özel fayda ile dışsal faydanın toplamıdır.
Negatif dışsallığı ortaya çıkaran faaliyete, etkin düzeydeki marjinal dışsal zarara göre uygulanan vergi hangisidir?
- A) Lindahl vergisi
- B) Dolaylı progresif vergi
- C) Servet transfer vergisi
- D) Pigou vergisi
- E) Baş vergisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Pigou vergisi, negatif dışsal maliyeti karar vericinin özel maliyetine yansıtır.
İki bireyin aynı kamusal mal miktarındaki marjinal ödeme istekleri 25 TL ve 35 TL ise toplam marjinal sosyal fayda kaç TL olur?
- A) 25 TL
- B) 60 TL
- C) 10 TL
- D) 875 TL
- E) 35 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: Kamusal malda marjinal faydalar aynı miktar için dikey toplanır: 25 + 35 = 60 TL.
Toplumsal olarak etkin saf kamusal mal miktarında Samuelson koşulu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) En yüksek bireysel fayda ortalama maliyete eşittir
- B) Marjinal faydaların çarpımı marjinal maliyete eşittir
- C) Her bireyin marjinal faydası ayrı ayrı marjinal maliyete eşittir
- D) Bireysel marjinal faydaların toplamı marjinal maliyete eşittir
- E) Ortalama fayda her zaman sıfırdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Saf kamusal malın etkin koşulu, tüm bireylerin marjinal ödeme istekleri toplamının MC’ye eşitliğidir.
Bir ormanda odun toplama serbest ve ağaç stoku sınırlıysa aşırı kullanım riskinin temel nedeni hangisidir?
- A) Marjinal dışsal faydanın daima negatif olması
- B) Fiyat düzeyinin düşmesi
- C) Ortak havuz kaynağında bireysel teşviklerle ortak çıkarın çatışması
- D) Devlet tahvili arzının artması
- E) Saf kamusal malın tam rakipsiz olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Her kullanıcı stoka yüklediği maliyetin tamamını üstlenmediğinde ortak kaynak aşırı kullanılabilir.
Bir otoyolda yoğun saatlerde ek aracın başkalarının yolculuk süresini artırdığı düşünülürse etkin fiyatlama hangi unsuru dikkate alır?
- A) Ek aracın başkalarına yüklediği marjinal tıkanıklık maliyetini
- B) Sadece sürücünün yakıt maliyetini
- C) Yalnızca aracın satın alma fiyatını
- D) Sadece geçmişte ödenen vergileri
- E) Bütün araçların üretim kârını
Doğru cevap: A
Çözüm: Tıkanıklık fiyatlaması, ek aracın üçüncü kişilere yarattığı gecikme maliyetini yansıtmalıdır.
Bir belediye, arıtma tesisleri için atık su deşarjını azaltan işletmelere birim başına destek veriyor. Bu politika hangi amaçla ilişkilidir?
- A) Kirliliği azaltıcı faaliyetin teşvik edilmesiyle
- B) Kamusal malların özel mala dönüştürülmesiyle
- C) Talep eğrisinin zorunlu yataylaşmasıyla
- D) Kirliliğin zorunlu artırılmasıyla
- E) Sadece bedavacılığın ödüllendirilmesiyle
Doğru cevap: A
Çözüm: Azaltım faaliyetine destek, çevresel zararı düşüren davranışları özendirir.
Emisyon ticareti sisteminde devlet toplam izin miktarını azaltırsa, diğer koşullar sabitken hangi hedef doğrudan izlenir?
- A) Bütün dışsallıkları yalnız sübvansiyonla çözmek
- B) Kirliliğe sınır koymamak
- C) Her firma için aynı teknolojiyi zorunlu kılmak
- D) Üretimin hiçbir şekilde etkilenmemesini garanti etmek
- E) Toplam izin verilen emisyonu sınırlandırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Emisyon izinlerinin toplam sayısı kirliliğe bir üst sınır getirir.
Mülkiyet hakları açık, işlem maliyetleri sıfır ve pazarlık mümkünken Coase yaklaşımına göre hakkın başlangıçta kime verildiği hangi sonucu öncelikle etkiler?
- A) Her iki tarafın toplam faydasını zorunlu olarak sıfırlar
- B) Malın rakipsizlik özelliğini yaratır
- C) Marjinal zarar hesabını matematiksel olarak ortadan kaldırır
- D) Etkin kaynak tahsisini mutlaka tersine çevirir
- E) Gelir ve kazanç dağılımını
Doğru cevap: E
Çözüm: İdeal Coase koşullarında etkin tahsis pazarlıkla sağlanabilir; hakkın dağılımı ise ödemelerin yönünü değiştirir.
MPB = 100 − Q, MPC = 20 + Q ve negatif dışsal marjinal maliyet MEC = 20 ise piyasa ve etkin miktar arasındaki fark kaç birimdir?
- A) 10 birim
- B) 15 birim
- C) 30 birim
- D) 5 birim
- E) 20 birim
Doğru cevap: A
Çözüm: Özel dengede Q = 40; sosyal maliyet 40 + Q olduğunda etkin Q = 30. Fark 10 birimdir.
Sabit tutarlı götürü vergi ile birim başına Pigou vergisinin negatif dışsallığı düzeltme kapasitesi neden farklıdır?
- A) Pigou vergisi marjinal özel maliyeti artırarak üretim kararını etkiler
- B) Her iki vergi de birim başına marjinal maliyeti eşit ölçüde artırır
- C) Götürü vergi her zaman daha fazla kirlilik azaltır
- D) Pigou vergisi üretim miktarından bağımsızdır
- E) Götürü vergi daima dışsal zararın tam marjinal bedeline eşittir
Doğru cevap: A
Çözüm: Sabit götürü vergi üretimin marjinal maliyetini değiştirmezken birim Pigou vergisi değiştirir.
Bir üretim birimi üç birim emisyon yaratıyor ve her emisyon biriminin marjinal dışsal zararı 5 TL ise üretim birimi başına tam düzeltici vergi kaç TL’dir?
- A) 15 TL
- B) 30 TL
- C) 3 TL
- D) 8 TL
- E) 5 TL
Doğru cevap: A
Çözüm: Üretim birimi başına dışsal zarar 3 × 5 = 15 TL’dir.
Bir kamu malı miktarında A ve B bireylerinin marjinal ödeme istekleri 30 ve 20 TL, o miktarın MC değeri 40 TL’dir. Marjinal etkinlik açısından ne yapılmalıdır?
- A) Sunum sıfırlanmalıdır; tek kişinin faydası maliyet altındadır
- B) Sunum artırılmalıdır; toplam marjinal fayda 50 TL’dir
- C) Sunum sabit tutulmalıdır; fayda ve maliyet eşittir
- D) Yalnızca A bireyine hizmet sunulmalıdır; B dışlanmalıdır
- E) Sunum azaltılmalıdır; toplam marjinal fayda 20 TL’dir
Doğru cevap: B
Çözüm: Marjinal sosyal fayda 30 + 20 = 50 TL olup 40 TL marjinal maliyeti aşmaktadır.
Bir faaliyetin MSB = 100 − Q ve MSC = 20 + Q. Özel faydası MPB = 80 − Q, özel maliyeti MPC = MSC ise etkin miktar ve özel denge miktarı sırasıyla kaçtır?
- A) 30 ve 40
- B) 50 ve 30
- C) 20 ve 40
- D) 40 ve 40
- E) 40 ve 30
Doğru cevap: E
Çözüm: Etkin denge: 100 − Q = 20 + Q ⇒ 40; özel denge: 80 − Q = 20 + Q ⇒ 30.
Ortak merada bir ek hayvanın yetiştiriciye marjinal kazancı 200 TL, başkalarının toplam otlatma kaybı 80 TL ve yetiştiricinin kendi marjinal maliyeti 150 TL’dir. Toplumsal bakımdan ek hayvan için ne söylenebilir?
- A) Başka yetiştiricilerin kaybı hiç dikkate alınmaz
- B) Toplumsal net marjinal etki +50 TL olduğundan ek hayvan etkindir
- C) Toplumsal net marjinal etki −30 TL olduğundan ek hayvan etkin değildir
- D) Toplumsal net marjinal etki +130 TL’dir
- E) Toplumsal net marjinal etki 0 TL’dir
Doğru cevap: C
Çözüm: Toplumsal net marjinal fayda 200 − 150 − 80 = −30 TL’dir; özel kazanç pozitif olsa da ek kullanım etkin değildir.