Pozitif dışsallık nedeniyle eksik sunulan bir faaliyeti desteklemeye yönelik tipik kamu aracı hangisidir?
- A) Pigou sübvansiyonu
- B) Tüketimden tam dışlama
- C) Ek cezalandırıcı vergi
- D) Fiyat tavanıyla arzın yasaklanması
- E) Üretim kotasının sıfırlanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Pozitif dışsal faydayı içselleştirmek için uygun düzeyde sübvansiyon kullanılabilir.
Coase yaklaşımında tarafların pazarlıkla etkin sonuca ulaşmasını güçleştiren başlıca etken hangisidir?
- A) Mülkiyet haklarının açık olması
- B) Az sayıda taraf bulunması
- C) Yüksek işlem maliyetleri
- D) Sözleşmenin uygulanabilir olması
- E) Tarafların bilgi sahibi olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüksek pazarlık, bilgi edinme ve sözleşme uygulama maliyetleri Coase çözümünü güçleştirir.
Kamusal malların bireylere faydaları oranında kişiselleştirilmiş vergi-fiyatlarla finansmanını açıklayan yaklaşım hangisidir?
- A) Laffer eğrisi
- B) Lorenz eğrisi
- C) Phillips eğrisi
- D) Lindahl dengesi
- E) Ricardo eşdeğerliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Lindahl modelinde her bireyin kamu malı için ödediği pay, marjinal yararına göre farklılaşabilir.
Bir yolun trafiğe açıkken başlangıçta sıkışık olmaması, araç sayısı arttıkça kullanıcıların birbirini yavaşlatması hangi kavramla açıklanır?
- A) Tıkanıklık
- B) Bedavacılık vergisi
- C) Mutlak rakipsizlik
- D) Pozitif üretim dışsallığı
- E) Tam dışlanamazlık
Doğru cevap: A
Çözüm: Kapasiteye yaklaşıldığında yeni kullanıcılar diğerlerinin ulaşım süresini artırarak tıkanıklığa yol açar.
Kişilerin özel çıkarıyla toplumun toplam çıkarı arasındaki farkı azaltmak için dışsal etkilerin karar sürecine katılmasına ne ad verilir?
- A) Dışsallığın içselleştirilmesi
- B) Faizin kapitalizasyonu
- C) Dış ticaret hadlerinin bozulması
- D) Parasal genişleme
- E) Sermaye birikimi
Doğru cevap: A
Çözüm: İçselleştirme, üçüncü kişilere yansıyan maliyet veya faydaların özel karar hesabına taşınmasıdır.
Dışsallığın varlığını belirlemek için aşağıdaki koşullardan hangisi gereklidir?
- A) Faydanın yalnız alıcı ve satıcı arasında kalması
- B) Her zaman kamu harcamasının artması
- C) Bütün tüketimin zorunlu olması
- D) Malın sadece devletçe üretilmesi
- E) Üçüncü kişiye piyasa fiyatıyla tam telafi edilmeyen bir fayda veya maliyet yansıması
Doğru cevap: E
Çözüm: Dışsallıkta üçüncü kişilere fiyat mekanizması dışında karşılığı ödenmeyen etki doğar.
Aşağıdakilerden hangisi özel maliyet ile sosyal maliyetin farklılaşmasına örnektir?
- A) Fabrikanın satın aldığı ham madde
- B) Fabrikanın çevreye verdiği ancak ödemediği zarar
- C) Fabrikanın ödediği elektrik faturası
- D) Fabrikanın ödediği işçi ücreti
- E) Fabrikanın banka kredisi faizi
Doğru cevap: B
Çözüm: Çevresel zararın bedeli üreticinin hesabına girmiyorsa özel ve sosyal maliyet ayrışır.
Ortak havuz kaynakları ile saf kamusal malların temel farkı hangisidir?
- A) Ortak havuz kaynaklarında dışsallık bulunmaz
- B) Saf kamusal mallarda tüketim mutlaka rakiptir
- C) Saf kamusal mallar her zaman özel mülktür
- D) Ortak havuz kaynaklarında tüketimde rakiplik vardır
- E) Ortak havuz kaynaklarında daima tam dışlanabilirlik vardır
Doğru cevap: D
Çözüm: İki grupta dışlama güç olabilir; ortak havuz kaynağı ise rakiptir, saf kamusal mal rakipsizdir.
Kulüp malında kullanıcı sayısı kapasitenin çok üstüne çıkarsa hangi özellik zayıflayabilir?
- A) Tüketimde rakipsizlik
- B) Dışlanabilirlik
- C) Mülkiyet hakkının tanımlanabilmesi
- D) Hizmetin ücretli olması
- E) Üyelik koşulu koyulabilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Tıkanıklıkla birlikte her ek kullanıcı diğerlerinin yararını azaltmaya başlayabilir.
Bireylerin kamu malından sağladıkları gerçek faydayı olduğundan az söylemeleri öncelikle hangi sonucu zorlaştırır?
- A) Toplam marjinal ödeme isteğinin doğru ölçülmesini
- B) Marjinal maliyetin her zaman sıfır olmasını
- C) Dışsal faydanın mutlaka negatife dönmesini
- D) Kamu mallarının otomatik özel mala dönüşmesini
- E) Mülkiyet hakkının hukuken ortadan kalkmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Tercihlerin gizlenmesi kamu malına ilişkin gerçek toplam talebin belirlenmesini güçleştirir.
Dışsallıkta taraf sayısının çok fazla olması Coase tipi gönüllü pazarlığı neden zorlaştırır?
- A) Sözleşmeleri her zaman ücretsiz kıldığı için
- B) Tarafların her birinin bilgi düzeyini kusursuz yaptığı için
- C) Koordinasyon ve pazarlık maliyetlerini artırabileceği için
- D) Mülkiyet haklarını otomatik olarak netleştirdiği için
- E) Dışsal maliyeti matematiksel olarak sıfırladığı için
Doğru cevap: C
Çözüm: Çok sayıda etkilenen tarafın anlaşmasını sağlamak maliyetli ve güç olabilir.
Bir kamusal mal için A ve B kişilerinin marjinal faydaları 30 ve 20 TL, marjinal maliyet 50 TL ise bu miktar için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Toplam marjinal fayda 30 TL’dir
- B) Toplam marjinal fayda maliyetten 50 TL büyüktür
- C) Marjinal maliyetin sıfır olması gerekir
- D) Samuelson etkinlik eşitliği sağlanır
- E) Toplam marjinal fayda maliyetten 20 TL küçüktür
Doğru cevap: D
Çözüm: 30 + 20 = 50 TL olduğundan marjinal sosyal fayda marjinal maliyete eşittir.
Bir faaliyetin sağladığı pozitif dışsal fayda 18 TL, özel marjinal fayda 32 TL ise toplumsal marjinal fayda kaç TL’dir?
- A) 32 TL
- B) 576 TL
- C) 14 TL
- D) 50 TL
- E) 18 TL
Doğru cevap: D
Çözüm: MSB = MPB + MEB = 32 + 18 = 50 TL’dir.
Bir gölde kirletme hakkı işletmeye verilmişken komşular temiz su için ödeme teklif ediyor. Mülkiyet hakkı komşulara verilirse ve işlem maliyetleri sıfırsa Coase yaklaşımının sağlam öngörüsü hangisidir?
- A) Etkin kirlilik düzeyi aynı kalabilir, ödemelerin yönü değişir
- B) Etkin kirlilik düzeyi mutlaka ikiye katlanır
- C) Kirlilik her koşulda sıfır olur
- D) Pazarlık hukuk gereği olanaksızlaşır
- E) Kirlilik azaltımının marjinal maliyeti sıfırlanır
Doğru cevap: A
Çözüm: İdeal pazarlıkta hakkın ilk sahibi toplam etkin tahsisi değil, anlaşmadan kazananın gelir dağılımını etkiler.
Lindahl düzeninde aynı kamusal malın marjinal maliyeti 40 TL ve iki bireyin etkin miktardaki kişisel vergi-fiyatları 15 ve 25 TL ise hangi ifade doğrudur?
- A) Kişisel fiyatların çarpımı 40 olmalıdır
- B) Bireylerden hiçbiri fayda elde etmez
- C) Her iki kişiye mutlaka 40’ar TL vergi uygulanmalıdır
- D) Kişisel vergi-fiyatlarının toplamı marjinal maliyete eşittir
- E) Kişisel fiyatlar birbirine eşit olmalıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: 15 + 25 = 40 TL; Lindahl düzeninde kişisel marjinal ödeme istekleri toplamı maliyeti karşılar.
Saf kamusal malın Samuelson koşulunun, özel malın bireysel MRS = MRT koşulundan farkı hangisidir?
- A) Kamusal malda üretim maliyeti bütün kişiler için ayrı ayrı tekrarlanır
- B) Özel malda marjinal ikame oranları mutlaka dikey toplanır
- C) Kamusal malda fiyat ve marjinal maliyetin ilişkisi yoktur
- D) Kamusal malda her kişinin marjinal ikame oranı sıfıra eşitlenir
- E) Kamusal malda kişilerin marjinal ikame oranları toplanarak marjinal dönüşüm oranına eşitlenir
Doğru cevap: E
Çözüm: Ortak tüketim nedeniyle kamusal malın etkinlik koşulu ∑MRSᵢ = MRT biçimindedir.
Bir malın tüketimi fayda yayıyor ve özel tüketicinin marjinal ödeme isteği sosyal marjinal faydanın altında kalıyorsa hangi politika uygun yönde çalışır?
- A) Tüketimi dışsal fayda kadar vergilendirmek
- B) Fayda sağlayan tüketimi marjinal dışsal fayda kadar desteklemek
- C) Özel faydayı daha da düşürecek bir müdahale yapmak
- D) Bütün tüketicilere eşit sabit ceza uygulamak
- E) Piyasa tüketimini daha da azaltmak için kota koymak
Doğru cevap: B
Çözüm: Pozitif dışsallıkta uygun sübvansiyon, özel ve sosyal fayda arasındaki farkı kapatabilir.
MPB = 100 − Q, MPC = 20 + Q ve MEC = 2Q ise etkin üretim miktarında Pigou vergisinin birim başına tutarı kaç TL’dir?
- A) 60 TL
- B) 40 TL
- C) 100 TL
- D) 80 TL
- E) 20 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: MSB = MSC koşulu: 100 − Q = 20 + Q + 2Q ⇒ Q = 20; bu düzeyde MEC = 2 × 20 = 40 TL.
Aşağıdaki önermelerden hangisi kamu kesiminin ürettiği mallar ile ekonomik anlamda kamusal mallar arasında doğru ayrımı yapar?
- A) Özel üreticinin hiçbir zaman kamusal mal sunması mümkün değildir
- B) Ücretsiz sunulan her özel mal saf kamusal mala dönüşür
- C) Devletin ürettiği her mal zorunlu olarak saf kamusal maldır
- D) Bir malın devletçe üretilmesi tek başına rakipsiz ve dışlanamaz olduğu anlamına gelmez
- E) Kamusal mal tanımında tüketim özellikleri önemsizdir
Doğru cevap: D
Çözüm: Ekonomik sınıflandırma üreticinin kimliğine değil tüketimde rakiplik ve dışlanabilirlik özelliklerine dayanır.
İki firmadan birinin kirlilik azaltımının marjinal maliyeti 10 TL, diğerininki 30 TL iken toplam azaltım miktarı sabit ve azaltım birimleri aktarılabilir olsun. En düşük maliyetli uyum için nasıl bir değişim gerekir?
- A) Firmaların marjinal azaltım maliyetleri arasındaki fark korunmalıdır
- B) Her iki firmaya eşit sayıda azaltım birimi zorla verilmeli ve ticaret yasaklanmalıdır
- C) Düşük maliyetli firmanın azaltımı azaltılmalı ve yüksek maliyetlininki artırılmalıdır
- D) Azaltım yükünün bir bölümü yüksek maliyetli firmadan düşük maliyetli firmaya kaydırılmalıdır
- E) Toplam azaltım hedefi otomatik olarak iki katına çıkarılmalıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Maliyet minimizasyonunda marjinal azaltım maliyetleri eşitlenir; başlangıçta ucuz firma daha fazla azaltım yapmalıdır.