Bir malın bir kişi tarafından tüketilmesinin diğer kişinin tüketebileceği miktarı azaltmaması hangi özelliği ifade eder?
- A) Faydanın bölünebilirliği
- B) Fiyat esnekliği
- C) Tüketimde rakipsizlik
- D) Üretimde ölçek ekonomisi
- E) Tüketimde dışlanabilirlik
Doğru cevap: C
Çözüm: Rakipsizlikte bir kişinin tüketimi başkasının aynı maldan yararlanmasını azaltmaz.
Bedel ödemeyen kişilerin bir mal veya hizmetten yararlanmasının engellenebilmesi hangi özelliktir?
- A) Pozitif dışsallık
- B) Dışlanabilirlik
- C) Ortak kullanım
- D) Zorunlu tüketim
- E) Rakipsizlik
Doğru cevap: B
Çözüm: Dışlanabilirlik, ödeme yapmayanların tüketimden uzak tutulabilmesidir.
Aşağıdakilerden hangisi saf kamusal mala en uygun örnektir?
- A) Ücretli sinema bileti
- B) Özel otomobil
- C) Bireysel telefon hattı
- D) Bir kişinin satın aldığı ekmek
- E) Ulusal savunma hizmeti
Doğru cevap: E
Çözüm: Ulusal savunma, dışlamanın güç ve ortak yararlanmanın mümkün olduğu klasik saf kamusal mal örneğidir.
Özel malların temel tüketim özelliği hangi ikilidir?
- A) Rakiplik ve dışlanamazlık
- B) Yalnızca pozitif dışsallık
- C) Rakiplik ve dışlanabilirlik
- D) Rakipsizlik ve dışlanamazlık
- E) Rakipsizlik ve dışlanabilirlik
Doğru cevap: C
Çözüm: Özel mallarda bir kişinin tüketimi diğerinin tüketimini azaltır ve tüketimden dışlama mümkündür.
Tüketimde genellikle rakipsiz, ancak ücret veya üyelik yoluyla dışlanabilir olan mal grubu hangisidir?
- A) Kulüp malları
- B) Saf özel mallar
- C) Serbest mallar
- D) Ortak havuz kaynakları
- E) Saf kamusal mallar
Doğru cevap: A
Çözüm: Kulüp malları, kapasite dolana kadar rakipsiz olabilen ve üyelikle dışlama sağlanabilen mallardır.
Bir balıkçının avladığı balığın diğer balıkçılara kalan stok miktarını azaltması, fakat denize erişimin zor sınırlandırılması hangi mal türünü gösterir?
- A) Saf özel mal
- B) Kulüp malı
- C) Kolektif tüketim malı
- D) Ortak havuz kaynağı
- E) Saf kamusal mal
Doğru cevap: D
Çözüm: Balık stoku rakip, av alanından dışlamak ise güç olduğundan ortak havuz kaynağıdır.
Kişinin, bedel ödemeden başkalarının katkısıyla sunulan kamusal maldan yararlanmayı beklemesi hangi sorundur?
- A) Tıkanıklık fiyatlaması
- B) Bedavacılık
- C) Üretim sübvansiyonu
- D) Enflasyon vergisi
- E) Fiyat ayrımcılığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Bedavacılık, kişinin maliyete katkı yapmadan kamusal mal faydasından yararlanma eğilimidir.
Saf kamusal malların etkin sunum miktarının belirlenmesinde bireylerin marjinal faydaları nasıl birleştirilir?
- A) Sadece en düşük fayda alınır
- B) Yatay olarak toplanır
- C) Sadece en yüksek fayda alınır
- D) Her zaman sıfır kabul edilir
- E) Dikey olarak toplanır
Doğru cevap: E
Çözüm: Aynı kamusal mal miktarından birlikte yararlanıldığından bireysel marjinal ödeme istekleri dikey toplanır.
Saf özel malların piyasa talep eğrisi bireysel talep eğrilerinden nasıl oluşturulur?
- A) Dikey toplamayla
- B) Marjinal maliyetleri çıkararak
- C) Yalnızca en zengin tüketicinin talebiyle
- D) Yatay toplamayla
- E) Vergi gelirleriyle ağırlıklandırarak
Doğru cevap: D
Çözüm: Özel malda aynı fiyat düzeyinde kişilerin talep ettikleri miktarlar yatay toplanır.
Üretim sırasında fabrika dumanının çevredeki kişilerin sağlığını olumsuz etkilemesi hangi duruma örnektir?
- A) Kulüp malı
- B) Negatif üretim dışsallığı
- C) Pozitif tüketim dışsallığı
- D) Mali sürüklenme
- E) Tam kamusal mal
Doğru cevap: B
Çözüm: Üretimin üçüncü kişilere karşılıksız zarar vermesi negatif üretim dışsallığıdır.
Bir kişinin aşılanmasının diğer kişilerin hastalanma olasılığını azaltması hangi etkiye örnektir?
- A) Negatif tüketim dışsallığı
- B) Negatif üretim dışsallığı
- C) Pozitif tüketim dışsallığı
- D) Dışlama maliyeti
- E) Ölçek dışı maliyet
Doğru cevap: C
Çözüm: Aşılanan kişinin tüketim tercihi üçüncü kişilere ek fayda sağlar.
Marjinal sosyal maliyet hangi bileşenlerin toplamıdır?
- A) Toplam gelir ve toplam gider
- B) Ortalama maliyet ve vergi hasılatı
- C) Sabit maliyet ve ortalama fayda
- D) Marjinal özel fayda ve marjinal dışsal fayda
- E) Marjinal özel maliyet ve marjinal dışsal maliyet
Doğru cevap: E
Çözüm: MSC = MPC + MEC; toplumsal maliyet özel maliyete dışsal zararın eklenmesiyle bulunur.
Marjinal sosyal fayda hangi bileşenlerin toplamına eşittir?
- A) Tüketici rantı ve üretici rantı farkı
- B) Marjinal özel fayda ve marjinal dışsal fayda
- C) Marjinal özel maliyet ve marjinal dışsal maliyet
- D) Toplam vergi ve toplam sübvansiyon
- E) Ortalama maliyet ve sabit maliyet
Doğru cevap: B
Çözüm: MSB = MPB + MEB; sosyal fayda özel fayda ile dışsal faydanın toplamıdır.
Negatif dışsallığı ortaya çıkaran faaliyete, etkin düzeydeki marjinal dışsal zarara göre uygulanan vergi hangisidir?
- A) Lindahl vergisi
- B) Dolaylı progresif vergi
- C) Servet transfer vergisi
- D) Pigou vergisi
- E) Baş vergisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Pigou vergisi, negatif dışsal maliyeti karar vericinin özel maliyetine yansıtır.
Pozitif dışsallık nedeniyle eksik sunulan bir faaliyeti desteklemeye yönelik tipik kamu aracı hangisidir?
- A) Pigou sübvansiyonu
- B) Tüketimden tam dışlama
- C) Ek cezalandırıcı vergi
- D) Fiyat tavanıyla arzın yasaklanması
- E) Üretim kotasının sıfırlanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Pozitif dışsal faydayı içselleştirmek için uygun düzeyde sübvansiyon kullanılabilir.
Coase yaklaşımında tarafların pazarlıkla etkin sonuca ulaşmasını güçleştiren başlıca etken hangisidir?
- A) Mülkiyet haklarının açık olması
- B) Az sayıda taraf bulunması
- C) Yüksek işlem maliyetleri
- D) Sözleşmenin uygulanabilir olması
- E) Tarafların bilgi sahibi olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Yüksek pazarlık, bilgi edinme ve sözleşme uygulama maliyetleri Coase çözümünü güçleştirir.
Kamusal malların bireylere faydaları oranında kişiselleştirilmiş vergi-fiyatlarla finansmanını açıklayan yaklaşım hangisidir?
- A) Laffer eğrisi
- B) Lorenz eğrisi
- C) Phillips eğrisi
- D) Lindahl dengesi
- E) Ricardo eşdeğerliği
Doğru cevap: D
Çözüm: Lindahl modelinde her bireyin kamu malı için ödediği pay, marjinal yararına göre farklılaşabilir.
Bir yolun trafiğe açıkken başlangıçta sıkışık olmaması, araç sayısı arttıkça kullanıcıların birbirini yavaşlatması hangi kavramla açıklanır?
- A) Tıkanıklık
- B) Bedavacılık vergisi
- C) Mutlak rakipsizlik
- D) Pozitif üretim dışsallığı
- E) Tam dışlanamazlık
Doğru cevap: A
Çözüm: Kapasiteye yaklaşıldığında yeni kullanıcılar diğerlerinin ulaşım süresini artırarak tıkanıklığa yol açar.
Kişilerin özel çıkarıyla toplumun toplam çıkarı arasındaki farkı azaltmak için dışsal etkilerin karar sürecine katılmasına ne ad verilir?
- A) Dışsallığın içselleştirilmesi
- B) Faizin kapitalizasyonu
- C) Dış ticaret hadlerinin bozulması
- D) Parasal genişleme
- E) Sermaye birikimi
Doğru cevap: A
Çözüm: İçselleştirme, üçüncü kişilere yansıyan maliyet veya faydaların özel karar hesabına taşınmasıdır.
Dışsallığın varlığını belirlemek için aşağıdaki koşullardan hangisi gereklidir?
- A) Faydanın yalnız alıcı ve satıcı arasında kalması
- B) Her zaman kamu harcamasının artması
- C) Bütün tüketimin zorunlu olması
- D) Malın sadece devletçe üretilmesi
- E) Üçüncü kişiye piyasa fiyatıyla tam telafi edilmeyen bir fayda veya maliyet yansıması
Doğru cevap: E
Çözüm: Dışsallıkta üçüncü kişilere fiyat mekanizması dışında karşılığı ödenmeyen etki doğar.