İki kişinin kamusal mala ilişkin marjinal faydaları MB₁ = 100 − 2Q ve MB₂ = 80 − Q, marjinal üretim maliyeti MC = 60 ise etkin miktar kaç birimdir?
- A) 20 birim
- B) 40 birim
- C) 50 birim
- D) 30 birim
- E) 60 birim
Doğru cevap: B
Çözüm: Samuelson koşulu: (100 − 2Q) + (80 − Q) = 60; 180 − 3Q = 60 ve Q = 40.
İki kişi için aynı kamusal malın marjinal faydaları MB₁ = 50 − Q ve MB₂ = 40 − Q; MC = 30 ise etkin Q kaçtır?
- A) 15 birim
- B) 20 birim
- C) 60 birim
- D) 30 birim
- E) 40 birim
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamusal malda 50 − Q + 40 − Q = 30; 2Q = 60 ve Q = 30 bulunur.
Bir negatif dışsallık örneğinde MPB = 120 − Q, MPC = 20 + Q ve sabit MEC = 20 ise piyasa miktarı ve sosyal optimum sırasıyla kaçtır?
- A) 40 ve 50
- B) 50 ve 50
- C) 50 ve 40
- D) 60 ve 50
- E) 40 ve 40
Doğru cevap: C
Çözüm: Özel denge: 120 − Q = 20 + Q ⇒ Q = 50. Sosyal denge: 120 − Q = 40 + Q ⇒ Q = 40.
Bir pozitif tüketim dışsallığında MPB = 100 − Q, MPC = 20 + Q ve MEB = 20 ise özel ve etkin üretim miktarı sırasıyla kaçtır?
- A) 50 ve 40
- B) 30 ve 40
- C) 40 ve 50
- D) 50 ve 60
- E) 40 ve 40
Doğru cevap: C
Çözüm: Özel denge: 100 − Q = 20 + Q ⇒ 40. Sosyal fayda 120 − Q olur; 120 − Q = 20 + Q ⇒ 50.
İki işletmenin marjinal kirlilik azaltım maliyeti sırasıyla MAC_A = 2a ve MAC_B = 4b olsun. Toplam 30 birim azaltım en düşük maliyetle nasıl paylaşılır?
- A) A: 25 birim, B: 5 birim
- B) A: 10 birim, B: 20 birim
- C) A: 20 birim, B: 10 birim
- D) A: 15 birim, B: 15 birim
- E) A: 5 birim, B: 25 birim
Doğru cevap: C
Çözüm: Maliyet minimizasyonu için 2a = 4b ve a + b = 30; buradan a = 20, b = 10.
Bir işletmenin faaliyeti kendisine 100 birim fayda sağlıyor, komşulara 70 birim zarar veriyor. Taraflar arası pazarlığın toplam işlem maliyeti 10 birim. Diğer maliyetler yoksa hangi sonuç etkindir?
- A) Faaliyetin yapılması; net toplumsal fazla 170 birimdir
- B) Faaliyetin durması; net toplumsal fazla 70 birimdir
- C) Faaliyetin yapılmaması; çünkü işlem maliyeti dışsal zarardan büyüktür
- D) Faaliyetin yapılmaması; çünkü her dışsal zarar yasaktır
- E) Faaliyetin yapılması; net toplumsal fazla 30 birimdir
Doğru cevap: E
Çözüm: Faaliyetin yararı 100, zararı 70 olduğundan net fazla 30’dur; 10 işlem maliyeti olsa da anlaşma için alan vardır.
Mülkiyet hakları açık, işlem maliyetleri sıfır ve pazarlık mümkünken Coase yaklaşımına göre hakkın başlangıçta kime verildiği hangi sonucu öncelikle etkiler?
- A) Her iki tarafın toplam faydasını zorunlu olarak sıfırlar
- B) Malın rakipsizlik özelliğini yaratır
- C) Marjinal zarar hesabını matematiksel olarak ortadan kaldırır
- D) Etkin kaynak tahsisini mutlaka tersine çevirir
- E) Gelir ve kazanç dağılımını
Doğru cevap: E
Çözüm: İdeal Coase koşullarında etkin tahsis pazarlıkla sağlanabilir; hakkın dağılımı ise ödemelerin yönünü değiştirir.
MPB = 100 − Q, MPC = 20 + Q ve negatif dışsal marjinal maliyet MEC = 20 ise piyasa ve etkin miktar arasındaki fark kaç birimdir?
- A) 10 birim
- B) 15 birim
- C) 30 birim
- D) 5 birim
- E) 20 birim
Doğru cevap: A
Çözüm: Özel dengede Q = 40; sosyal maliyet 40 + Q olduğunda etkin Q = 30. Fark 10 birimdir.
Sabit tutarlı götürü vergi ile birim başına Pigou vergisinin negatif dışsallığı düzeltme kapasitesi neden farklıdır?
- A) Pigou vergisi marjinal özel maliyeti artırarak üretim kararını etkiler
- B) Her iki vergi de birim başına marjinal maliyeti eşit ölçüde artırır
- C) Götürü vergi her zaman daha fazla kirlilik azaltır
- D) Pigou vergisi üretim miktarından bağımsızdır
- E) Götürü vergi daima dışsal zararın tam marjinal bedeline eşittir
Doğru cevap: A
Çözüm: Sabit götürü vergi üretimin marjinal maliyetini değiştirmezken birim Pigou vergisi değiştirir.
Bir üretim birimi üç birim emisyon yaratıyor ve her emisyon biriminin marjinal dışsal zararı 5 TL ise üretim birimi başına tam düzeltici vergi kaç TL’dir?
- A) 15 TL
- B) 30 TL
- C) 3 TL
- D) 8 TL
- E) 5 TL
Doğru cevap: A
Çözüm: Üretim birimi başına dışsal zarar 3 × 5 = 15 TL’dir.
Bir kamu malı miktarında A ve B bireylerinin marjinal ödeme istekleri 30 ve 20 TL, o miktarın MC değeri 40 TL’dir. Marjinal etkinlik açısından ne yapılmalıdır?
- A) Sunum sıfırlanmalıdır; tek kişinin faydası maliyet altındadır
- B) Sunum artırılmalıdır; toplam marjinal fayda 50 TL’dir
- C) Sunum sabit tutulmalıdır; fayda ve maliyet eşittir
- D) Yalnızca A bireyine hizmet sunulmalıdır; B dışlanmalıdır
- E) Sunum azaltılmalıdır; toplam marjinal fayda 20 TL’dir
Doğru cevap: B
Çözüm: Marjinal sosyal fayda 30 + 20 = 50 TL olup 40 TL marjinal maliyeti aşmaktadır.
Bir faaliyetin MSB = 100 − Q ve MSC = 20 + Q. Özel faydası MPB = 80 − Q, özel maliyeti MPC = MSC ise etkin miktar ve özel denge miktarı sırasıyla kaçtır?
- A) 30 ve 40
- B) 50 ve 30
- C) 20 ve 40
- D) 40 ve 40
- E) 40 ve 30
Doğru cevap: E
Çözüm: Etkin denge: 100 − Q = 20 + Q ⇒ 40; özel denge: 80 − Q = 20 + Q ⇒ 30.
Ortak merada bir ek hayvanın yetiştiriciye marjinal kazancı 200 TL, başkalarının toplam otlatma kaybı 80 TL ve yetiştiricinin kendi marjinal maliyeti 150 TL’dir. Toplumsal bakımdan ek hayvan için ne söylenebilir?
- A) Başka yetiştiricilerin kaybı hiç dikkate alınmaz
- B) Toplumsal net marjinal etki +50 TL olduğundan ek hayvan etkindir
- C) Toplumsal net marjinal etki −30 TL olduğundan ek hayvan etkin değildir
- D) Toplumsal net marjinal etki +130 TL’dir
- E) Toplumsal net marjinal etki 0 TL’dir
Doğru cevap: C
Çözüm: Toplumsal net marjinal fayda 200 − 150 − 80 = −30 TL’dir; özel kazanç pozitif olsa da ek kullanım etkin değildir.
Bir gölde kirletme hakkı işletmeye verilmişken komşular temiz su için ödeme teklif ediyor. Mülkiyet hakkı komşulara verilirse ve işlem maliyetleri sıfırsa Coase yaklaşımının sağlam öngörüsü hangisidir?
- A) Etkin kirlilik düzeyi aynı kalabilir, ödemelerin yönü değişir
- B) Etkin kirlilik düzeyi mutlaka ikiye katlanır
- C) Kirlilik her koşulda sıfır olur
- D) Pazarlık hukuk gereği olanaksızlaşır
- E) Kirlilik azaltımının marjinal maliyeti sıfırlanır
Doğru cevap: A
Çözüm: İdeal pazarlıkta hakkın ilk sahibi toplam etkin tahsisi değil, anlaşmadan kazananın gelir dağılımını etkiler.
Lindahl düzeninde aynı kamusal malın marjinal maliyeti 40 TL ve iki bireyin etkin miktardaki kişisel vergi-fiyatları 15 ve 25 TL ise hangi ifade doğrudur?
- A) Kişisel fiyatların çarpımı 40 olmalıdır
- B) Bireylerden hiçbiri fayda elde etmez
- C) Her iki kişiye mutlaka 40’ar TL vergi uygulanmalıdır
- D) Kişisel vergi-fiyatlarının toplamı marjinal maliyete eşittir
- E) Kişisel fiyatlar birbirine eşit olmalıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: 15 + 25 = 40 TL; Lindahl düzeninde kişisel marjinal ödeme istekleri toplamı maliyeti karşılar.
Saf kamusal malın Samuelson koşulunun, özel malın bireysel MRS = MRT koşulundan farkı hangisidir?
- A) Kamusal malda üretim maliyeti bütün kişiler için ayrı ayrı tekrarlanır
- B) Özel malda marjinal ikame oranları mutlaka dikey toplanır
- C) Kamusal malda fiyat ve marjinal maliyetin ilişkisi yoktur
- D) Kamusal malda her kişinin marjinal ikame oranı sıfıra eşitlenir
- E) Kamusal malda kişilerin marjinal ikame oranları toplanarak marjinal dönüşüm oranına eşitlenir
Doğru cevap: E
Çözüm: Ortak tüketim nedeniyle kamusal malın etkinlik koşulu ∑MRSᵢ = MRT biçimindedir.
Bir malın tüketimi fayda yayıyor ve özel tüketicinin marjinal ödeme isteği sosyal marjinal faydanın altında kalıyorsa hangi politika uygun yönde çalışır?
- A) Tüketimi dışsal fayda kadar vergilendirmek
- B) Fayda sağlayan tüketimi marjinal dışsal fayda kadar desteklemek
- C) Özel faydayı daha da düşürecek bir müdahale yapmak
- D) Bütün tüketicilere eşit sabit ceza uygulamak
- E) Piyasa tüketimini daha da azaltmak için kota koymak
Doğru cevap: B
Çözüm: Pozitif dışsallıkta uygun sübvansiyon, özel ve sosyal fayda arasındaki farkı kapatabilir.
MPB = 100 − Q, MPC = 20 + Q ve MEC = 2Q ise etkin üretim miktarında Pigou vergisinin birim başına tutarı kaç TL’dir?
- A) 60 TL
- B) 40 TL
- C) 100 TL
- D) 80 TL
- E) 20 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: MSB = MSC koşulu: 100 − Q = 20 + Q + 2Q ⇒ Q = 20; bu düzeyde MEC = 2 × 20 = 40 TL.
Aşağıdaki önermelerden hangisi kamu kesiminin ürettiği mallar ile ekonomik anlamda kamusal mallar arasında doğru ayrımı yapar?
- A) Özel üreticinin hiçbir zaman kamusal mal sunması mümkün değildir
- B) Ücretsiz sunulan her özel mal saf kamusal mala dönüşür
- C) Devletin ürettiği her mal zorunlu olarak saf kamusal maldır
- D) Bir malın devletçe üretilmesi tek başına rakipsiz ve dışlanamaz olduğu anlamına gelmez
- E) Kamusal mal tanımında tüketim özellikleri önemsizdir
Doğru cevap: D
Çözüm: Ekonomik sınıflandırma üreticinin kimliğine değil tüketimde rakiplik ve dışlanabilirlik özelliklerine dayanır.
İki firmadan birinin kirlilik azaltımının marjinal maliyeti 10 TL, diğerininki 30 TL iken toplam azaltım miktarı sabit ve azaltım birimleri aktarılabilir olsun. En düşük maliyetli uyum için nasıl bir değişim gerekir?
- A) Firmaların marjinal azaltım maliyetleri arasındaki fark korunmalıdır
- B) Her iki firmaya eşit sayıda azaltım birimi zorla verilmeli ve ticaret yasaklanmalıdır
- C) Düşük maliyetli firmanın azaltımı azaltılmalı ve yüksek maliyetlininki artırılmalıdır
- D) Azaltım yükünün bir bölümü yüksek maliyetli firmadan düşük maliyetli firmaya kaydırılmalıdır
- E) Toplam azaltım hedefi otomatik olarak iki katına çıkarılmalıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Maliyet minimizasyonunda marjinal azaltım maliyetleri eşitlenir; başlangıçta ucuz firma daha fazla azaltım yapmalıdır.