Basit modelde transfer artışı için çarpanın işareti genellikle nedir?
- A) Daima negatif
- B) Mutlaka sıfır
- C) Tanımsız
- D) Faiz oranına eşit
- E) Pozitif
Doğru cevap: E
Çözüm: Transferler kullanılabilir geliri artırdığından tüketim üzerinden pozitif çarpan yaratabilir.
Basit kapalı Keynesyen modelde eşit tutarlı kamu harcaması ve vergi artışının çarpanına ne denir?
- A) Denk bütçe çarpanı
- B) Dış ticaret çarpanı
- C) Para tabanı çarpanı
- D) Borç servis oranı
- E) Faiz süresi
Doğru cevap: A
Çözüm: Basit denk bütçe çarpanı, ΔG ve ΔT eşit değiştiğinde toplam gelir etkisini ifade eder.
Konjonktür etkisinden arındırılmış tahmini bütçe sonucuna ne denir?
- A) Brüt borçlanma
- B) Yapısal bütçe dengesi
- C) Nominal döviz kuru
- D) Sadece faiz gideri
- E) Kamu yatırım stoku
Doğru cevap: B
Çözüm: Yapısal denge, iş çevriminin geçici etkilerinden arındırılmış tahmini dengedir.
Durgunlukta hiçbir yeni karar yokken vergi tahsilatının düşmesi fiilî bütçe açığını nasıl etkileyebilir?
- A) Mutlaka sıfırlar
- B) İş çevriminden bağımsız tutar
- C) Açığı artırabilir
- D) Borcu otomatik siler
- E) Kamu geliri olarak borçlanmayı ikiye katlar
Doğru cevap: C
Çözüm: Vergi gelirinin otomatik düşmesi, harcamalar sabitse fiilî açığı büyütebilir.
Kamu finansman talebinin faizleri yükselterek özel yatırımı baskılaması ne olarak adlandırılır?
- A) Denk bütçe çarpanı
- B) Otomatik transfer
- C) Harcama sızıntısının iptali
- D) Dışlama etkisi
- E) Büyüme deflatörü
Doğru cevap: D
Çözüm: Crowding out, kamu finansmanının özel yatırım üzerinde faiz kanalıyla baskı oluşturması olasılığıdır.
Sayısal bütçe açığı, borç veya harcama sınırlarıyla mali disiplini hedefleyen düzenlemeye ne denir?
- A) Kredi kartı limiti
- B) Nominal faiz paritesi
- C) Tüketici denge şartı
- D) Döviz sepeti
- E) Mali kural
Doğru cevap: E
Çözüm: Mali kurallar önceden tanımlanan sayısal sınırlamalarla mali disiplin hedefleyebilir.
Fiilî bütçe dengesi −100, konjonktürel bileşen −30 ise yapısal denge kaçtır?
- A) −130
- B) +70
- C) +30
- D) −70
- E) −100
Doğru cevap: D
Çözüm: Yapısal denge = fiilî − konjonktürel = −100−(−30)=−70.
Bütçe dengesi −150 milyar TL, faiz gideri +200 milyar TL ise faiz dışı denge nedir?
- A) −350 milyar TL açık
- B) −50 milyar TL açık
- C) +200 milyar TL fazla
- D) 0
- E) +50 milyar TL fazla
Doğru cevap: E
Çözüm: Faiz dışı denge = toplam denge + faiz gideri = −150+200=+50.
Basit modelde c=0,75, G 10 artarken vergiler 10 azaltılırsa toplam gelir etkisi kaçtır?
- A) +70
- B) +10
- C) +40
- D) −70
- E) +30
Doğru cevap: A
Çözüm: G çarpanı 4: +40; vergi çarpanı −3 ve ΔT=−10: +30; toplam +70.
Marjinal ithalat eğilimi artarken diğer parametreler sabitse kamu harcama çarpanına ne olur?
- A) Mutlaka artar
- B) Azalır
- C) Kesin sıfır olur
- D) Her durumda değişmez
- E) Negatife döner
Doğru cevap: B
Çözüm: İthalat sızıntısı paydada artışa yol açar; pozitif çarpan küçülür.
Durgunluk nedeniyle mevcut tarifeyle gelir vergisi tahsilatı azalmışsa bu hangi mekanizmadır?
- A) İhtiyari vergi kararı
- B) Yeni harcama kanunu
- C) Otomatik istikrar sağlayıcı
- D) Merkez bankası müdahalesi
- E) Gelecek dönem bütçe teklifi
Doğru cevap: C
Çözüm: Mevcut vergi kuralının gelirle birlikte işlemesi yeni ihtiyari karar gerektirmez.
Kapalı ve sabit vergili modelde c=0,50 ve ΔG=+100 ise denge gelirindeki artış kaçtır?
- A) +100
- B) +50
- C) +150
- D) +200
- E) +400
Doğru cevap: D
Çözüm: Harcama çarpanı 1/(1−0,5)=2; gelir artışı 200.
Basit Keynesyen modelde c=0,75 iken otonom vergiler 20 milyar TL azaltılırsa gelirdeki etki ne olur?
- A) −60 milyar TL
- B) +80 milyar TL
- C) −80 milyar TL
- D) +20 milyar TL
- E) +60 milyar TL
Doğru cevap: E
Çözüm: Vergi çarpanı −3; ΔT=−20 olduğunda ΔY=(−3)×(−20)=+60.
Hanehalkı ek gelirinin önemli bölümünü ithal mallara harcıyorsa aynı mali genişlemenin yurt içi çarpanı için en uygun ifade hangisidir?
- A) İthalat çarpanı mutlaka sonsuz yapar
- B) İthalat çarpanı olumsuz yönde etkilemez
- C) İthalat daima kamu vergisidir
- D) İthalat sızıntısı çarpanı küçültebilir
- E) Çarpan yalnız nominal kurdan oluşur
Doğru cevap: D
Çözüm: İthalatla harcamanın bir kısmı yurt içi üretim gelirine dönüşmez.
Ekonomi tam kapasiteye yakınken genişletici harcama politikasının en önemli sınırlarından biri hangisidir?
- A) Atıl kapasitenin her zaman artması
- B) Vergi tahsilatının hukuken yasaklanması
- C) İşsizliğin zorunlu olarak sıfırlanması
- D) Kamu borcunun otomatik silinmesi
- E) Ek talebin reel çıktı yerine fiyat baskısını yükseltmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Kapasite sınırlıyken ek talep fiyat artışına dönüşebilir; gerçek çarpan bağlama bağlıdır.
Enerji ithalatı maliyetindeki ani artışla enflasyon yükselmiştir. Yalnız talebi kısan maliye politikası için en doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Talebi azaltabilir ama enerji arz şokunun kaynağını doğrudan ortadan kaldırmaz
- B) Enerji arzını anında iki katına çıkarır
- C) Arz şokunun maliyetini her koşulda sıfırlar
- D) Her zaman üretimi artırıp enflasyonu azaltır
- E) İthalatı otomatik olarak hukuken yasaklar
Doğru cevap: A
Çözüm: Arz kaynaklı maliyet şokuyla talep enflasyonu farklı kanallara sahiptir.
Ekonomide sorun doğru tespit edildiği hâlde yeni teşvik kanunu uzun süre görüşülmektedir. Bu hangi maliye politikası gecikmesidir?
- A) Etki gecikmesi
- B) Karar alma gecikmesi
- C) Tanıma gecikmesi
- D) Yalnız finansman çarpanı
- E) Dış ticaret sızıntısı
Doğru cevap: B
Çözüm: Sorun tanınmıştır; önlem yetkili organların karar sürecinde beklemektedir.
Durgunluk için tasarlanan kamu projesi uzun ihale ve yapım süreci sonunda ekonomi aşırı ısınırken harcama yaratıyor. Bu durum hangi riski örnekler?
- A) Otomatik dengeleyicinin zamanında devreye girmesi
- B) Her çarpanın sıfıra düşmesi
- C) Uygulama/etki gecikmesinin prokonjonktürel sonuç yaratması
- D) Bütçenin kendiliğinden denk olması
- E) Fiyat esnekliğinin tamamen yokluğu
Doğru cevap: C
Çözüm: Geç gelen harcama, konjonktür değiştiğinde aşırı talebi artırabilir.
Ekonomik canlanmada vergi tahsilatı yeni bir kanun olmadan yükselerek fiilî bütçe açığını azaltmıştır. Hangisi kesin sonuç olarak çıkarılamaz?
- A) Otomatik vergi mekanizmasının çalışmış olabileceği
- B) Fiilî bütçenin konjonktürden etkilenebileceği
- C) Vergi gelirlerinin faaliyet düzeyiyle değişebileceği
- D) Hükümetin ihtiyari daraltıcı yeni vergi kararı aldığı
- E) Yapısal ve fiilî dengenin ayrışabileceği
Doğru cevap: D
Çözüm: Vergi tahsilatındaki konjonktürel artış ihtiyari karar kanıtı değildir.
İki dönemde fiilî bütçe açığı azalırken yapısal denge değişmemiştir. En uygun yorum hangisidir?
- A) Kesinlikle yeni vergi oranı artışı yapılmıştır
- B) Yapısal açık her koşulda büyümüştür
- C) Para politikası bağımsızlığı sona ermiştir
- D) Bütçe fazlası borçlanmayı yasaklamıştır
- E) İyileşme konjonktürel koşullardan kaynaklanmış olabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Yapısal dengede değişiklik yokken fiilî denge iyileşmesi otomatik konjonktür bileşeninden gelebilir.