Maliye politikasının temel araçları hangi ikilidir?
- A) Kamu harcamaları ve vergiler
- B) Politika faizi ve zorunlu karşılıklar
- C) Döviz kuru ve altın rezervi
- D) Menkul kıymet alım satımı ve reeskont
- E) Sadece para arzı ve kredi faizleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Kamu harcamaları, vergiler ve transferler bütçe üzerinden ekonomik faaliyeti etkiler.
Transfer ödemeleri maliye politikasında öncelikle hangi kanaldan toplam talebi etkiler?
- A) Merkez bankası faizini doğrudan ilan ederek
- B) Alıcının harcanabilir gelirini değiştirerek
- C) Üretim maliyetini otomatik sıfırlayarak
- D) Sabit kur taahhüdü vererek
- E) Tüm ithalatı yasaklayarak
Doğru cevap: B
Çözüm: Transferler, alıcının kullanabildiği geliri değiştirir; bunun tüketilen kısmı talebe yansır.
Aşağıdakilerden hangisi doğrudan para politikasının aracıdır?
- A) Kamu yatırım ödeneğini artırmak
- B) Gelir vergisi tarifesini değiştirmek
- C) Merkez bankası politika faizini değiştirmek
- D) Sosyal yardım transferini artırmak
- E) Kamu istihdam harcaması yapmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Politika faizini merkez bankası belirler; diğerleri maliye politikası araçlarıdır.
Ekonomi durgunken kamu mal ve hizmet alımlarının artırılması genel olarak nasıl bir maliye politikasıdır?
- A) Daraltıcı
- B) Otomatik vergi sıkılaşması
- C) Para arzı hedeflemesi
- D) Genişletici
- E) Dış ticaret tarifesiyle sınırlı
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamu alımı artışı doğrudan toplam talebi destekleyen genişletici bir adımdır.
Aşırı talep koşullarında vergilerin artırılması hangi yönlü maliye politikasıdır?
- A) Genişletici
- B) Daima tarafsız
- C) Yalnız para politikası
- D) İhracat teşviki
- E) Daraltıcı
Doğru cevap: E
Çözüm: Vergi artışı harcanabilir geliri azaltarak toplam talebi baskılayabilir.
Durgunluk nedeniyle mevcut vergi kanunu değiştirilmeden tahsilatın azalması neye örnektir?
- A) Otomatik istikrar sağlayıcıya
- B) Yeni ihtiyari vergi indirimine
- C) Merkez bankası genişlemesine
- D) Dış borç itfasına
- E) Sabit kur rejimine
Doğru cevap: A
Çözüm: Gelirle birlikte tahsilatın değişmesi mevcut sistemin otomatik tepkisidir.
İşsiz sayısı arttığı için mevcut kurallara göre işsizlik ödeneklerinin yükselmesi neye örnektir?
- A) Yalnız para sıkılaşmasına
- B) Otomatik istikrar sağlayıcıya
- C) Yeni gümrük tarifesine
- D) Tahvil ihracına
- E) Bütçe denetim raporuna
Doğru cevap: B
Çözüm: İşsizlik ödeneği, mevcut uygunluk koşullarıyla otomatik artabilir.
Hükümetin yeni bir geçici vergi indirimi kararı alması hangi politikadır?
- A) Otomatik vergi tahsilatı
- B) İç borç servisi
- C) İhtiyari maliye politikası
- D) Merkez bankası açık piyasa işlemi
- E) Konjonktür tahmini
Doğru cevap: C
Çözüm: Yeni kanun ve takdir kararı gerektiren değişiklik ihtiyari politikadır.
Durgunluk döneminde talebi destekleyip aşırı canlanmada sıkılaştırmak hangi yaklaşımı tanımlar?
- A) Konjonktür yanlısı maliye politikası
- B) Her dönemde sabit harcama oranı
- C) Sürekli aynı vergi indirimi
- D) Konjonktür karşıtı maliye politikası
- E) Yalnız parasal hedefleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Konjonktür karşıtı politika, ekonomik dalgalanmanın ters yönünde etkide bulunmayı amaçlar.
Ekonomi aşırı canlanırken kamu harcamalarının ayrıca hızla artırılması hangi riski yaratır?
- A) Durgunluğu otomatik sonlandırma
- B) Kamu borcunu anında sıfırlama
- C) Yapısal dengeyi zorunlu iyileştirme
- D) Faizleri her koşulda düşürme
- E) Konjonktür yanlısı genişlemeyle dalgalanmayı güçlendirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Boom dönemindeki mali genişleme talep baskısını artırarak konjonktür yanlısı olabilir.
Üretim açığı kavramı hangi farkı ifade eder?
- A) Gerçekleşen üretim − potansiyel üretim
- B) Kamu borç stoku − vergiler
- C) İhracat − bütçe açığı
- D) Faiz gideri − transfer
- E) Tasarruf − enflasyon
Doğru cevap: A
Çözüm: Output gap, gerçekleşen üretimin potansiyelden sapmasını ölçer.
Basit Keynesyen modelde marjinal tüketim eğilimi (MTE) neyi gösterir?
- A) Bütçenin denkliğini
- B) Ek gelir biriminin ne kadarının tüketime ayrıldığını
- C) Sadece kamu yatırım oranını
- D) Döviz kurunun yıllık artışını
- E) Tahvilin iskonto oranını
Doğru cevap: B
Çözüm: c, kullanılabilir gelirdeki bir birim artışın tüketilen kısmını gösterir.
Sabit fiyatlı basit Keynesyen modelde kamu harcama çarpanı formülü hangisidir?
- A) −c/(1−c)
- B) c−1
- C) 1/(1−c)
- D) 1+c
- E) −1/(1+c)
Doğru cevap: C
Çözüm: Vergi ve dış ticaret sızıntısı olmayan basit modelde G çarpanı 1/(1−c).
Basit Keynesyen modelde otonom vergi artışının gelir çarpanı hangisidir?
- A) 1/(1−c)
- B) c/(1+c)
- C) 1−c
- D) −c/(1−c)
- E) −1/c
Doğru cevap: D
Çözüm: Vergi artışı harcanabilir geliri azaltır; vergi çarpanının işareti negatiftir.
Basit modelde transfer artışı için çarpanın işareti genellikle nedir?
- A) Daima negatif
- B) Mutlaka sıfır
- C) Tanımsız
- D) Faiz oranına eşit
- E) Pozitif
Doğru cevap: E
Çözüm: Transferler kullanılabilir geliri artırdığından tüketim üzerinden pozitif çarpan yaratabilir.
Basit kapalı Keynesyen modelde eşit tutarlı kamu harcaması ve vergi artışının çarpanına ne denir?
- A) Denk bütçe çarpanı
- B) Dış ticaret çarpanı
- C) Para tabanı çarpanı
- D) Borç servis oranı
- E) Faiz süresi
Doğru cevap: A
Çözüm: Basit denk bütçe çarpanı, ΔG ve ΔT eşit değiştiğinde toplam gelir etkisini ifade eder.
Konjonktür etkisinden arındırılmış tahmini bütçe sonucuna ne denir?
- A) Brüt borçlanma
- B) Yapısal bütçe dengesi
- C) Nominal döviz kuru
- D) Sadece faiz gideri
- E) Kamu yatırım stoku
Doğru cevap: B
Çözüm: Yapısal denge, iş çevriminin geçici etkilerinden arındırılmış tahmini dengedir.
Durgunlukta hiçbir yeni karar yokken vergi tahsilatının düşmesi fiilî bütçe açığını nasıl etkileyebilir?
- A) Mutlaka sıfırlar
- B) İş çevriminden bağımsız tutar
- C) Açığı artırabilir
- D) Borcu otomatik siler
- E) Kamu geliri olarak borçlanmayı ikiye katlar
Doğru cevap: C
Çözüm: Vergi gelirinin otomatik düşmesi, harcamalar sabitse fiilî açığı büyütebilir.
Kamu finansman talebinin faizleri yükselterek özel yatırımı baskılaması ne olarak adlandırılır?
- A) Denk bütçe çarpanı
- B) Otomatik transfer
- C) Harcama sızıntısının iptali
- D) Dışlama etkisi
- E) Büyüme deflatörü
Doğru cevap: D
Çözüm: Crowding out, kamu finansmanının özel yatırım üzerinde faiz kanalıyla baskı oluşturması olasılığıdır.
Sayısal bütçe açığı, borç veya harcama sınırlarıyla mali disiplini hedefleyen düzenlemeye ne denir?
- A) Kredi kartı limiti
- B) Nominal faiz paritesi
- C) Tüketici denge şartı
- D) Döviz sepeti
- E) Mali kural
Doğru cevap: E
Çözüm: Mali kurallar önceden tanımlanan sayısal sınırlamalarla mali disiplin hedefleyebilir.