c=0,75, oransal vergi t=0,20, marjinal ithalat eğilimi m=0,10 olan modelde G çarpanı kaçtır?
Doğru cevap: A
Çözüm: Payda 1−0,75×0,8+0,10=0,50; çarpan 1/0,50=2.
c=0,80, t=0,25, m=0,15, ΔG=55 milyar TL ise açık ekonomi modelinde denge gelirindeki değişim kaçtır?
- A) +110 milyar TL
- B) +100 milyar TL
- C) +137,5 milyar TL
- D) +220 milyar TL
- E) +55 milyar TL
Doğru cevap: B
Çözüm: Payda 1−0,8×0,75+0,15=0,55; ΔY=55/0,55=100.
c=0,60, t=0,25, m=0,10 için açık ekonomi harcama çarpanı yaklaşık kaçtır?
- A) 2,50
- B) 1,82
- C) 1,54
- D) 3,33
- E) 0,65
Doğru cevap: C
Çözüm: Payda 1−0,6×0,75+0,10=0,65; çarpan 1/0,65≈1,54.
c=0,80, t=0,25 ve m=0,10 iken otonom vergi 20 milyar TL artırılırsa modelde denge gelirindeki değişim kaçtır?
- A) −40 milyar TL
- B) +32 milyar TL
- C) −80 milyar TL
- D) −32 milyar TL
- E) +16 milyar TL
Doğru cevap: D
Çözüm: Payda 0,5; otonom vergi çarpanı −0,8/0,5=−1,6. Etki −1,6×20=−32.
c=0,80, t=0,25 ve m=0,10 iken transferler 25 milyar TL artırılırsa gelir etkisi kaçtır?
- A) +50 milyar TL
- B) +25 milyar TL
- C) +100 milyar TL
- D) −40 milyar TL
- E) +40 milyar TL
Doğru cevap: E
Çözüm: Transfer çarpanı c/payda=0,8/0,5=1,6; gelir etkisi 25×1,6=40.
c=0,80, t=0,25, m=0,10 iken G 30 ve otonom T 10 milyar TL artırılırsa toplam gelir etkisi kaçtır?
- A) +44 milyar TL
- B) +40 milyar TL
- C) +60 milyar TL
- D) +20 milyar TL
- E) +52 milyar TL
Doğru cevap: A
Çözüm: Payda 0,5. G etkisi 30/0,5=60, vergi etkisi −0,8×10/0,5=−16; toplam +44.
c=0,80, t=0,25, m=0,10 iken G ile otonom T aynı anda 40 milyar TL artırılıyor. ΔY kaçtır?
- A) +40 milyar TL
- B) +16 milyar TL
- C) 0 milyar TL
- D) +80 milyar TL
- E) +32 milyar TL
Doğru cevap: B
Çözüm: ΔY=[40−0,8×40]/0,5=8/0,5=16. Denk bütçe çarpanı burada 1 değildir.
Kapalı, sabit vergili basit modelde G ve T aynı anda 50 birim artırıldığında c=0,60 ise toplam gelir değişimi kaçtır?
- A) 0
- B) +125
- C) +50
- D) −75
- E) +75
Doğru cevap: C
Çözüm: Harcama etkisi 2,5×50=125, vergi etkisi −1,5×50=−75; net +50.
Fiilî bütçe dengesi −90, yapısal denge −30 milyar TL. Hiçbir yeni mali karar yoksa fark en iyi hangi bileşenle açıklanabilir?
- A) +60 milyar TL yapısal fazla
- B) −120 milyar TL faiz dışı denge
- C) +90 milyar TL ihtiyari gelir
- D) −60 milyar TL konjonktürel bileşen
- E) Kesin 0 mali çarpan
Doğru cevap: D
Çözüm: Fiilî−yapısal=−90−(−30)=−60; değişim ekonomik çevrimden kaynaklanabilir.
Fiilî bütçe dengesi −100, faiz gideri 40 ve konjonktürel bileşen −50 milyar TL ise, faiz gideri çevrimden bağımsız kabul edilerek yapısal faiz dışı denge kaçtır?
- A) −150 milyar TL
- B) +10 milyar TL
- C) −60 milyar TL
- D) −50 milyar TL
- E) −10 milyar TL
Doğru cevap: E
Çözüm: Yapısal toplam denge = −100−(−50)=−50; yapısal faiz dışı =−50+40=−10.
Gerçekleşen üretim 800, potansiyel üretim 1.000 ise üretim açığının potansiyel üretime oranı kaçtır?
- A) −%20
- B) +%20
- C) −%25
- D) +%25
- E) −%80
Doğru cevap: A
Çözüm: (800−1.000)/1.000×100 = −%20.
Mevcut gelir vergisi oranı artan oranlı hâle getirilirse otomatik dengeleyiciler neden güçlenebilir?
- A) Vergiler her koşulda sıfırlandığı için
- B) Canlanmada vergi yükü daha fazla yükselip daralmada daha çok hafifleyebildiği için
- C) Döviz kuru sabitlendiği için
- D) Kamu yatırımları yasaklandığı için
- E) Bütün gelir otomatik tasarruf edildiği için
Doğru cevap: B
Çözüm: Artan oranlı sistem gelir çevrimine daha duyarlı vergi tahsilatı sağlayabilir; büyüklük tasarıma bağlıdır.
Faiz artışına güçlü tepki veren para politikası varken mali genişlemenin özel yatırım etkisi için hangi mekanizma önemlidir?
- A) Tüm yatırımların otomatik artması
- B) Bütün tasarrufların bütçe gelirine yazılması
- C) Yüksek faiz kaynaklı dışlama etkisi
- D) Ücretlerin daima sabit kalması
- E) Mali çarpanın her koşulda sonsuz olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Faiz artışının yatırımı baskılaması mali genişlemenin net üretim etkisini sınırlayabilir.
Hanehalkı ek gelirinin önemli bölümünü ithal mallara harcıyorsa aynı mali genişlemenin yurt içi çarpanı için en uygun ifade hangisidir?
- A) İthalat çarpanı mutlaka sonsuz yapar
- B) İthalat çarpanı olumsuz yönde etkilemez
- C) İthalat daima kamu vergisidir
- D) İthalat sızıntısı çarpanı küçültebilir
- E) Çarpan yalnız nominal kurdan oluşur
Doğru cevap: D
Çözüm: İthalatla harcamanın bir kısmı yurt içi üretim gelirine dönüşmez.
Ekonomi tam kapasiteye yakınken genişletici harcama politikasının en önemli sınırlarından biri hangisidir?
- A) Atıl kapasitenin her zaman artması
- B) Vergi tahsilatının hukuken yasaklanması
- C) İşsizliğin zorunlu olarak sıfırlanması
- D) Kamu borcunun otomatik silinmesi
- E) Ek talebin reel çıktı yerine fiyat baskısını yükseltmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Kapasite sınırlıyken ek talep fiyat artışına dönüşebilir; gerçek çarpan bağlama bağlıdır.
Enerji ithalatı maliyetindeki ani artışla enflasyon yükselmiştir. Yalnız talebi kısan maliye politikası için en doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Talebi azaltabilir ama enerji arz şokunun kaynağını doğrudan ortadan kaldırmaz
- B) Enerji arzını anında iki katına çıkarır
- C) Arz şokunun maliyetini her koşulda sıfırlar
- D) Her zaman üretimi artırıp enflasyonu azaltır
- E) İthalatı otomatik olarak hukuken yasaklar
Doğru cevap: A
Çözüm: Arz kaynaklı maliyet şokuyla talep enflasyonu farklı kanallara sahiptir.
Ekonomide sorun doğru tespit edildiği hâlde yeni teşvik kanunu uzun süre görüşülmektedir. Bu hangi maliye politikası gecikmesidir?
- A) Etki gecikmesi
- B) Karar alma gecikmesi
- C) Tanıma gecikmesi
- D) Yalnız finansman çarpanı
- E) Dış ticaret sızıntısı
Doğru cevap: B
Çözüm: Sorun tanınmıştır; önlem yetkili organların karar sürecinde beklemektedir.
Durgunluk için tasarlanan kamu projesi uzun ihale ve yapım süreci sonunda ekonomi aşırı ısınırken harcama yaratıyor. Bu durum hangi riski örnekler?
- A) Otomatik dengeleyicinin zamanında devreye girmesi
- B) Her çarpanın sıfıra düşmesi
- C) Uygulama/etki gecikmesinin prokonjonktürel sonuç yaratması
- D) Bütçenin kendiliğinden denk olması
- E) Fiyat esnekliğinin tamamen yokluğu
Doğru cevap: C
Çözüm: Geç gelen harcama, konjonktür değiştiğinde aşırı talebi artırabilir.
Ekonomik canlanmada vergi tahsilatı yeni bir kanun olmadan yükselerek fiilî bütçe açığını azaltmıştır. Hangisi kesin sonuç olarak çıkarılamaz?
- A) Otomatik vergi mekanizmasının çalışmış olabileceği
- B) Fiilî bütçenin konjonktürden etkilenebileceği
- C) Vergi gelirlerinin faaliyet düzeyiyle değişebileceği
- D) Hükümetin ihtiyari daraltıcı yeni vergi kararı aldığı
- E) Yapısal ve fiilî dengenin ayrışabileceği
Doğru cevap: D
Çözüm: Vergi tahsilatındaki konjonktürel artış ihtiyari karar kanıtı değildir.
İki dönemde fiilî bütçe açığı azalırken yapısal denge değişmemiştir. En uygun yorum hangisidir?
- A) Kesinlikle yeni vergi oranı artışı yapılmıştır
- B) Yapısal açık her koşulda büyümüştür
- C) Para politikası bağımsızlığı sona ermiştir
- D) Bütçe fazlası borçlanmayı yasaklamıştır
- E) İyileşme konjonktürel koşullardan kaynaklanmış olabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Yapısal dengede değişiklik yokken fiilî denge iyileşmesi otomatik konjonktür bileşeninden gelebilir.