Bir verginin, kişiye verilen belirli bir hizmetin bire bir karşılığı olmaması hangi temel niteliğine işaret eder?
- A) Verginin yalnız gönüllü ödenmesine
- B) Verginin her zaman ayni ödenmesine
- C) Verginin kural olarak özel karşılıksız olmasına
- D) Verginin yalnız servetten alınmasına
- E) Verginin yalnız yerel idarelerce alınmasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Vergi, belirli bireysel hizmet bedeli olmayıp kamu giderlerinin finansmanına yöneliktir.
Anayasa'nın 73. maddesinde vergi ödeme yükümlülüğü hangi ölçüte bağlanmıştır?
- A) Seçmen yaşı
- B) Mali güç
- C) Yerleşim yerinin nüfusu
- D) Her yıl değişmeyen eşit tutar
- E) Kamu hizmetinden bireysel yarar
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa 73, herkesin kamu giderlerini karşılamak üzere mali gücüne göre vergi ödemesini öngörür.
Vergilerin esaslı unsurlarının kanuni temele dayanmasını gerektiren ilke hangisidir?
- A) Vergide tarife artışı
- B) Vergide kanunilik
- C) Fayda ölçütü
- D) Vergide geriye yansıtma
- E) Vergi canlılığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Kanunilik, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin hukuki dayanağına ilişkin ilkedir.
Verginin miktarının, zamanının ve ödeme yönteminin önceden açıkça bilinebilmesi Adam Smith'in hangi ilkesidir?
- A) Uygunluk
- B) Tarafsızlık
- C) İktisadilik
- D) Belirlilik
- E) Vergi yansıması
Doğru cevap: D
Çözüm: Belirlilik, ödeme yükümlülüğünün kapsamı ve usulünün keyfiliğe yer vermeden bilinmesidir.
Verginin yükümlü açısından elverişli zamanda ve yöntemle tahsil edilmesi hangi klasik ilkeyle ilgilidir?
- A) Uygunluk
- B) Belirlilik
- C) Vergi kaçırma
- D) Azalan oranlılık
- E) Eşitliğin mutlak tutar olarak anlaşılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Uygunluk, ödemenin yükümlünün durumuna elverişli zaman ve koşullarda yapılmasıyla ilgilidir.
Verginin toplanması için katlanılan idari giderlerin gereksiz yere yüksek olmaması hangi ilkeyle açıklanır?
- A) Mali sürüklenme
- B) Artan oranlılık
- C) İktisadilik
- D) Vergide istisna
- E) Geriye yansıtma
Doğru cevap: C
Çözüm: İktisadilik ilkesi verginin tarh ve tahsilinin maliyet-etkin yürütülmesini vurgular.
Aynı mali güce sahip kişilerin, gerekçe olmaksızın farklı vergi yüküne maruz kalmaması hangi adalet anlayışıdır?
- A) İleriye yansıtma
- B) Özel karşılıklılık
- C) Yatay adalet
- D) Dikey adalet
- E) Fayda ilkesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Yatay adalet, karşılaştırılabilir ödeme gücündeki kişilerin karşılaştırılabilir yük taşımasını ifade eder.
Değeri 240 TL olan bir ürüne, matrah dışında ilave unsur olmadığı varsayımıyla %15 ad valorem vergi uygulanıyor. Vergi tutarı kaç TL'dir?
- A) 30 TL
- B) 36 TL
- C) 24 TL
- D) 39 TL
- E) 45 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: 240 × 0,15 = 36 TL; ad valorem vergi değer üzerinden hesaplanır.
Her bir ürün için 9 TL spesifik vergi alınıyorsa 7 birim ürünün toplam vergisi kaç TL'dir?
- A) 70 TL
- B) 79 TL
- C) 90 TL
- D) 54 TL
- E) 63 TL
Doğru cevap: E
Çözüm: Birim başına 9 TL tutarın 7 ile çarpılması 63 TL verir; ürünün satış fiyatı gerekli değildir.
Bir tarifenin ilk 100.000 TL için %10, 100.000 TL'yi aşan kısım için %20 olduğu bir örnekte 160.000 TL matrahın vergisi nedir?
- A) 16.000 TL
- B) 22.000 TL
- C) 26.000 TL
- D) 32.000 TL
- E) 36.000 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk 100.000'in vergisi 10.000; kalan 60.000'in vergisi 12.000; toplam 22.000 TL.
Toplam matrah 300 birim ve hesaplanan vergi 45 birim ise ortalama vergi oranı kaçtır?
- A) %10
- B) %18
- C) %12
- D) %15
- E) %20
Doğru cevap: D
Çözüm: Ortalama vergi oranı 45/300 = 0,15 yani %15'tir.
Vergilendirilebilir matrah 200 birimden 250 birime yükselince vergi 30'dan 42'ye çıkıyor. Bu aralıktaki marjinal vergi oranı kaçtır?
- A) %24
- B) %28
- C) %12
- D) %20
- E) %16
Doğru cevap: A
Çözüm: Ek vergi 42−30=12 ve ek matrah 250−200=50; 12/50=%24.
Matrahı 100 olan A kişisi 20, matrahı 200 olan B kişisi 30 vergi ödüyor. Gelire/matraha göre ortalama yük bakımından hangi yorum doğrudur?
- A) B'nin ortalama yükü daha yüksektir: A %15, B %20
- B) İkisinin ortalama yükü de %15'tir
- C) Ortalama yük hesaplanamaz, çünkü toplam vergi artmıştır
- D) İkisinin ortalama yükü de %20'dir
- E) B'nin ortalama yükü daha düşüktür: A %20, B %15
Doğru cevap: E
Çözüm: A için 20/100=%20, B için 30/200=%15; toplam vergi artsa da ortalama oran düşmüştür.
Bir işletme vergiyi fiyatına ekleyerek müşterilere kısmen aktarıyor. Verginin devlete yatırılmasından sorumlu kişinin kimliği ile ekonomik yük açısından hangi ifade doğrudur?
- A) Vergi yalnız işletme üzerinde kalır
- B) Verginin tüm yükünü daima tüketici taşır
- C) Satış fiyatı değiştiği anda vergi kendiliğinden kalkar
- D) Kanuni ödeme yükümlüsü ile ekonomik yükü taşıyanlar farklılaşabilir
- E) Yükün bölüşümü yalnız kanun metnindeki oranla belirlenir
Doğru cevap: D
Çözüm: Hukuken tahsil edip yatıran satıcı olabilir; piyasa fiyatındaki değişimle yük alıcıya da yansıyabilir.
Dilimli tarifede ilk 100 birim %10, sonraki 200 birim %20, 300'ü aşan kısım %30 vergileniyor. 400 birim matrahın toplam vergisi kaçtır?
- A) 90 birim
- B) 80 birim
- C) 60 birim
- D) 70 birim
- E) 120 birim
Doğru cevap: B
Çözüm: Dilimler: 100×%10=10, 200×%20=40, son 100×%30=30; toplam 80 birim.
İlk 100 birim için %10, sonraki 200 birim için %20 ve kalan kısım için %30 oranının uygulandığı bir tarifede, 250 birim matrah için ortalama ve marjinal oranlar sırasıyla nedir?
- A) Ortalama %20; marjinal %16
- B) Ortalama %16; marjinal %20
- C) Ortalama %16; marjinal %30
- D) Ortalama %25; marjinal %30
- E) Ortalama %10; marjinal %20
Doğru cevap: B
Çözüm: Vergi 100×%10+150×%20=40; ortalama 40/250=%16, ilgili son dilimde marjinal %20.
İlk 100'e %10, 100–300 arasına %20 ve 300 üstüne %30 uygulanan tarifede matrah 250'den 350'ye çıktığında vergideki artışın bu artışa oranı kaçtır?
- A) %30
- B) %15
- C) %35
- D) %20
- E) %25
Doğru cevap: E
Çözüm: 250 matrahta vergi 10+150×%20=40; 350'de 10+200×%20+50×%30=65; fark 25/100=%25.
Rekabetçi piyasada talebin ters fonksiyonu P=100−Q, arzın ters fonksiyonu P=20+Q olsun. Satıcıdan tahsil edilen birim başına 10 TL vergi sonrası denge miktarı kaçtır?
- A) 30 birim
- B) 50 birim
- C) 40 birim
- D) 45 birim
- E) 35 birim
Doğru cevap: E
Çözüm: Vergili denge: 100−Q=(20+Q)+10; 70=2Q, Q=35. Vergisiz Q=40'tır.
Talep P=100−Q ve arz P=20+Q olan piyasada satıcıya birim başına 10 TL vergi konuyor. Vergi sonrası alıcı fiyatı ve satıcının eline geçen net fiyat hangisidir?
- A) Alıcı 60 TL; satıcı 60 TL
- B) Alıcı 55 TL; satıcı 65 TL
- C) Alıcı 60 TL; satıcı 50 TL
- D) Alıcı 65 TL; satıcı 55 TL
- E) Alıcı 70 TL; satıcı 60 TL
Doğru cevap: D
Çözüm: Vergi sonrası Q=35. Talep fiyatı 100−35=65; arz fiyatı 20+35=55; aradaki kama 10'dur.
Doğrusal arz-talep modelinde vergi öncesi miktar 300, vergi sonrası miktar 260 ve birim vergi 15 TL'dir. Vergi geliri ile ölü ağırlık kaybı sırasıyla kaçtır?
- A) 4.500 TL ve 300 TL
- B) 3.900 TL ve 600 TL
- C) 4.500 TL ve 600 TL
- D) 3.900 TL ve 300 TL
- E) 2.600 TL ve 300 TL
Doğru cevap: D
Çözüm: Vergi hasılatı 15×260=3.900; üçgen kayıp 1/2×15×(300−260)=300 TL'dir.