Mali güçleri farklı kişilere, mali güç farklılıkları gözetilerek yük dağıtılması hangi kavramdır?
- A) Vergi tahakkuku
- B) Spesifik tarife
- C) Yatay adalet
- D) Vergi alacağının zamanaşımı
- E) Dikey adalet
Doğru cevap: E
Çözüm: Dikey adalet, farklı ödeme güçlerinin vergilemede uygun biçimde dikkate alınmasıdır.
Verginin hesaplanmasına temel alınan değer veya miktarın adı nedir?
- A) Tahsilat
- B) Matrah
- C) Tebliğ
- D) Vergi yansıması
- E) İdari maliyet
Doğru cevap: B
Çözüm: Matrah, oran veya tarifenin uygulanacağı vergi hesaplama tabanıdır.
Vergi borcu kendi adına doğan kişi için kullanılan temel terim hangisidir?
- A) Vergi sorumlusunun her koşulda ekonomik yükü
- B) Vergi mahkemesi
- C) Vergi harcaması
- D) Tahsil memuru
- E) Mükellef
Doğru cevap: E
Çözüm: Mükellef, vergi borcunun kendi adına doğduğu kişi veya kurumdur.
Klasik maliye öğretiminde bir kişinin belirli vergiden muaf bırakılması hangi kavramla açıklanır?
- A) Tahsil
- B) İstisna
- C) Tarife dilimi
- D) Muafiyet
- E) Vergi matrahı
Doğru cevap: D
Çözüm: Genel öğretim ayrımında muafiyet kişiye, istisna vergileme konusu veya işleme yöneliktir.
Klasik öğretim ayrımına göre belirli bir işlem veya gelir türünün vergilendirme kapsamından çıkarılması nedir?
- A) İstisna
- B) Muafiyet
- C) Vergi sorumluluğu
- D) Verginin yansıması
- E) Tarh
Doğru cevap: A
Çözüm: İstisna vergileme konusu ya da belirli işleme; muafiyet ise kişi veya mükellef grubuna ilişkindir.
Mal veya hizmetin değerine yüzdesel olarak uygulanan vergi ne şekilde adlandırılır?
- A) Ad valorem vergi
- B) Birim başına sabit vergi
- C) Yalnızca baş vergisi
- D) Spesifik vergi
- E) Harcama dışı ceza
Doğru cevap: A
Çözüm: Ad valorem vergi, vergi konusu değerin yüzdesi olarak hesaplanır.
Birim başına sabit bir tutar esas alınarak hesaplanan vergi türü hangisidir?
- A) Ad valorem vergi
- B) Yalnız artan oranlı gelir vergisi
- C) Vergi harcaması
- D) Spesifik vergi
- E) Ücret matrahı
Doğru cevap: D
Çözüm: Spesifik vergi fiyatın yüzdesi değil, vergiye konu miktar başına tutar üzerinden hesaplanır.
Rekabetçi bir piyasada talep çok esnek, arz ise görece esnek değilse birim verginin ekonomik yükü hangi tarafta görece ağırlaşır?
- A) Yük daima tam yarı yarıya bölüşülür
- B) Hiçbir tarafta ekonomik yük oluşmaz
- C) Yükü sadece vergi idaresi taşır
- D) Üretici/satıcı tarafında
- E) Tüketici/alıcı tarafında
Doğru cevap: D
Çözüm: Daha az esnek olan arz tarafı fiyat uyarlama imkânı sınırlı olduğundan yükün daha büyük bölümünü taşıma eğilimindedir.
Aşağıdakilerden hangisi ad valorem vergiye değil, spesifik vergiye örnektir?
- A) Satış bedelinin %10'u kadar vergi
- B) Alış bedelinin %2'si kadar vergi
- C) Matrah üzerinden %12 vergi
- D) Beyan edilen değerin %5'i kadar vergi
- E) Her litre başına 6 TL vergi
Doğru cevap: E
Çözüm: Litre başına sabit 6 TL miktar esaslıdır; diğer seçenekler değer yüzdesidir.
Ödeme gücü yaklaşımı ile fayda yaklaşımı arasında hangi fark vardır?
- A) İkincisi her zaman artan oranlı tarife zorunlu kılar
- B) Her ikisi de yalnız kişi başına eşit tutarda vergi öngörür
- C) İlki mali kapasiteye, ikincisi kamu hizmetinden elde edilen yarara ağırlık verir
- D) İlki yalnız cezaları, ikincisi yalnız geliri vergiler
- E) İlki kamu harcamasını tümüyle gereksiz görür
Doğru cevap: C
Çözüm: Ödeme gücü mali imkânları esas alır; fayda yaklaşımı alınan kamusal hizmetin yararıyla bağlantı kurar.
Yalnızca sonradan kanunda açıkça belirlenen bir tarihte tahsil edilecek verginin matrahı ve oranı mükellefe baştan bildiriliyor. Bu tasarımın doğrudan güçlendirdiği klasik ilke hangisidir?
- A) Vergiden kaçınma
- B) Vergi yansıması
- C) Mali sürüklenme
- D) Belirlilik
- E) Spesifiklik
Doğru cevap: D
Çözüm: Matrah, oran ve ödeme tarihinin önceden açık olması vergide belirlilik ilkesini güçlendirir.
İki kişi eşit vergilendirilebilir gelire ve karşılaştırılabilir koşullara sahip olduğu halde yalnız birine gerekçesiz ayrıcalık tanınıyor. En doğrudan zedelenen ilke nedir?
- A) İktisadilik
- B) Dikey adalet
- C) Vergi yansıması
- D) Vergi hasılatı esnekliği
- E) Yatay adalet
Doğru cevap: E
Çözüm: Benzer ödeme gücündeki kişilere farklı yük getirilmesi yatay adalet sorununa işaret eder.
Mevzuatın tanıdığı gerçek bir indirimden hukuken geçerli biçimde yararlanmak, kural olarak hangi terimle ilişkilidir?
- A) Vergiden kaçınma
- B) Sahte belge kullanma
- C) Vergi sorumluluğunun hukuka aykırı reddi
- D) Vergi tahsilinden kaçma
- E) Vergi kaçırma
Doğru cevap: A
Çözüm: Kanun çerçevesindeki vergi azaltıcı tercihler vergiden kaçınma; kanuna aykırı fiiller vergi kaçırma kapsamındadır.
Rekabetçi bir piyasada arz tam esnek (yatay), talep aşağı eğimli olsun. Birim verginin küçük ve piyasada işlem devam ettiği varsayıldığında ekonomik yükün dağılımı için ne söylenebilir?
- A) Yük satıcı ve alıcı arasında mutlaka eşit bölünür
- B) Vergi yükünü alıcılar taşır; satıcının net aldığı fiyat değişmez
- C) Vergi yükünün tamamı satıcılarda kalır
- D) Vergi gelirinin tümü ölü ağırlık kaybına dönüşür
- E) Vergi hiçbir fiyatı ve miktarı değiştirmez
Doğru cevap: B
Çözüm: Tam esnek arz sabit net satıcı fiyatı gerektirir; vergi alıcı fiyatına yansır ve işlem miktarı azalabilir.
Talebin tam esnek olmayan (dikey), arzın yukarı eğimli olduğu rekabetçi piyasada birim vergi açısından hangisi beklenir?
- A) Miktar değişmez ve yükün tamamı alıcılara yansıyabilir
- B) Miktar zorunlu olarak iki katına çıkar
- C) Vergi geliri her durumda sıfır olur
- D) Alıcının ödediği fiyat kesinlikle değişmez
- E) Miktar sıfıra düşer ve vergiyi satıcı öder
Doğru cevap: A
Çözüm: Tam esnek olmayan talepte miktar fiyata tepki vermez; arzın uygun koşullarında vergi alıcı fiyatına aktarılır.
Standart rekabetçi arz-talep modelinde aynı miktar vergisi önce kanunen satıcıya, sonra kanunen alıcıya yüklenirse ve bütün diğer koşullar sabitse hangi sonuç beklenir?
- A) Vergi alıcıya yazılınca miktar mutlaka artar
- B) Yasal yükümlülük değişince vergi geliri her zaman ikiye katlanır
- C) Vergi satıcıya yazılınca bütün yük satıcıda kalır
- D) Vergi alıcıya yazılınca ekonomik yük tamamen yok olur
- E) Denge fiyatları, miktar ve ekonomik yük dağılımı değişmez
Doğru cevap: E
Çözüm: Standart modelde kanuni ödeme tarafının değişmesi tek başına vergi kamasını ve ekonomik yük dağılımını değiştirmez.
İki hane aynı %10 değer esaslı tüketim vergisiyle karşılaşmaktadır. A hanesi 100 birim gelirinin 80'ini, B hanesi 400 birim gelirinin 160'ını vergilendirilen tüketime harcıyor. Verginin gelire oranı bakımından doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) A %10, B %10; gelire göre düz oranlıdır
- B) A %16, B %40; her ikisi de artan oranlıdır
- C) A %8, B %8; gelir düzeyi etkisizdir
- D) A %8, B %4; vergi gelire göre azalan etkili yük doğurur
- E) A %4, B %8; artan etkili yük doğurur
Doğru cevap: D
Çözüm: Vergi A'da 8, B'de 16'dır; gelire oranları 8/100=%8 ve 16/400=%4'tür.
Aşağıdaki örneklerden hangisi toplam vergi artsa bile ortalama vergi oranının düştüğünü doğrudan kanıtlar?
- A) Matrah 100'den 200'e, vergi 20'den 50'ye yükseliyor
- B) Matrah 100'den 200'e, vergi 20'den 30'a yükseliyor
- C) Matrah 100'den 200'e, vergi 10'dan 20'ye yükseliyor
- D) Matrah 100'den 200'e, vergi 20'den 60'a yükseliyor
- E) Matrah 100'den 200'e, vergi 10'dan 30'a yükseliyor
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk oran 20/100=%20, ikinci oran 30/200=%15; toplam vergi yükselmiş, ortalama oran düşmüştür.
Ramsey vergileme yaklaşımının basitleştirilmiş ters esneklik sezgisine göre, diğer koşullar ve ilgili varsayımlar sabitse hangi tabana görece daha yüksek vergi oranı önerme eğilimi vardır?
- A) Fiyat esnekliği 0,3 olan tabana
- B) Fiyat esnekliği 3,0 olan tabana
- C) Fiyat esnekliği 2,0 olan tabana
- D) Fiyat esnekliği 1,0 olan tabana
- E) Fiyat esnekliği 1,5 olan tabana
Doğru cevap: A
Çözüm: Ramsey'nin basit ters esneklik sezgisinde görece düşük talep esnekliği daha az miktar tepkisi anlamına gelir; adalet koşulu ayrıca değerlendirilir.
Laffer eğrisine dayanarak bir ülkede vergi oranının %30'dan %25'e düşürülmesinin kesin olarak vergi gelirini artıracağı iddia ediliyor. Bu iddiadaki temel hata hangisidir?
- A) Laffer yaklaşımında vergi oranının gelirle ilişkisi tamamen doğrusal kabul edilir
- B) Her koşulda optimum oran tam olarak %50'dir
- C) Ülkenin eğri üzerindeki konumu ve matrah tepkisi bilinmeden sonuç kesinleştirilemez
- D) Vergi geliri vergi matrahından hiçbir şekilde etkilenmez
- E) Vergi oranını azaltmak matematiksel olarak her zaman geliri azaltır
Doğru cevap: C
Çözüm: Laffer eğrisi ters-U olasılığını gösterir; belirli bir oran indiriminin hasılat etkisi koşullara ve başlangıç konumuna bağlıdır.