Değeri 240 TL olan bir ürüne, matrah dışında ilave unsur olmadığı varsayımıyla %15 ad valorem vergi uygulanıyor. Vergi tutarı kaç TL'dir?
- A) 30 TL
- B) 36 TL
- C) 24 TL
- D) 39 TL
- E) 45 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: 240 × 0,15 = 36 TL; ad valorem vergi değer üzerinden hesaplanır.
Her bir ürün için 9 TL spesifik vergi alınıyorsa 7 birim ürünün toplam vergisi kaç TL'dir?
- A) 70 TL
- B) 79 TL
- C) 90 TL
- D) 54 TL
- E) 63 TL
Doğru cevap: E
Çözüm: Birim başına 9 TL tutarın 7 ile çarpılması 63 TL verir; ürünün satış fiyatı gerekli değildir.
Bir tarifenin ilk 100.000 TL için %10, 100.000 TL'yi aşan kısım için %20 olduğu bir örnekte 160.000 TL matrahın vergisi nedir?
- A) 16.000 TL
- B) 22.000 TL
- C) 26.000 TL
- D) 32.000 TL
- E) 36.000 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk 100.000'in vergisi 10.000; kalan 60.000'in vergisi 12.000; toplam 22.000 TL.
Toplam matrah 300 birim ve hesaplanan vergi 45 birim ise ortalama vergi oranı kaçtır?
- A) %10
- B) %18
- C) %12
- D) %15
- E) %20
Doğru cevap: D
Çözüm: Ortalama vergi oranı 45/300 = 0,15 yani %15'tir.
Vergilendirilebilir matrah 200 birimden 250 birime yükselince vergi 30'dan 42'ye çıkıyor. Bu aralıktaki marjinal vergi oranı kaçtır?
- A) %24
- B) %28
- C) %12
- D) %20
- E) %16
Doğru cevap: A
Çözüm: Ek vergi 42−30=12 ve ek matrah 250−200=50; 12/50=%24.
Matrahı 100 olan A kişisi 20, matrahı 200 olan B kişisi 30 vergi ödüyor. Gelire/matraha göre ortalama yük bakımından hangi yorum doğrudur?
- A) B'nin ortalama yükü daha yüksektir: A %15, B %20
- B) İkisinin ortalama yükü de %15'tir
- C) Ortalama yük hesaplanamaz, çünkü toplam vergi artmıştır
- D) İkisinin ortalama yükü de %20'dir
- E) B'nin ortalama yükü daha düşüktür: A %20, B %15
Doğru cevap: E
Çözüm: A için 20/100=%20, B için 30/200=%15; toplam vergi artsa da ortalama oran düşmüştür.
Bir işletme vergiyi fiyatına ekleyerek müşterilere kısmen aktarıyor. Verginin devlete yatırılmasından sorumlu kişinin kimliği ile ekonomik yük açısından hangi ifade doğrudur?
- A) Vergi yalnız işletme üzerinde kalır
- B) Verginin tüm yükünü daima tüketici taşır
- C) Satış fiyatı değiştiği anda vergi kendiliğinden kalkar
- D) Kanuni ödeme yükümlüsü ile ekonomik yükü taşıyanlar farklılaşabilir
- E) Yükün bölüşümü yalnız kanun metnindeki oranla belirlenir
Doğru cevap: D
Çözüm: Hukuken tahsil edip yatıran satıcı olabilir; piyasa fiyatındaki değişimle yük alıcıya da yansıyabilir.
Rekabetçi bir piyasada talep çok esnek, arz ise görece esnek değilse birim verginin ekonomik yükü hangi tarafta görece ağırlaşır?
- A) Yük daima tam yarı yarıya bölüşülür
- B) Hiçbir tarafta ekonomik yük oluşmaz
- C) Yükü sadece vergi idaresi taşır
- D) Üretici/satıcı tarafında
- E) Tüketici/alıcı tarafında
Doğru cevap: D
Çözüm: Daha az esnek olan arz tarafı fiyat uyarlama imkânı sınırlı olduğundan yükün daha büyük bölümünü taşıma eğilimindedir.
Aşağıdakilerden hangisi ad valorem vergiye değil, spesifik vergiye örnektir?
- A) Satış bedelinin %10'u kadar vergi
- B) Alış bedelinin %2'si kadar vergi
- C) Matrah üzerinden %12 vergi
- D) Beyan edilen değerin %5'i kadar vergi
- E) Her litre başına 6 TL vergi
Doğru cevap: E
Çözüm: Litre başına sabit 6 TL miktar esaslıdır; diğer seçenekler değer yüzdesidir.
Ödeme gücü yaklaşımı ile fayda yaklaşımı arasında hangi fark vardır?
- A) İkincisi her zaman artan oranlı tarife zorunlu kılar
- B) Her ikisi de yalnız kişi başına eşit tutarda vergi öngörür
- C) İlki mali kapasiteye, ikincisi kamu hizmetinden elde edilen yarara ağırlık verir
- D) İlki yalnız cezaları, ikincisi yalnız geliri vergiler
- E) İlki kamu harcamasını tümüyle gereksiz görür
Doğru cevap: C
Çözüm: Ödeme gücü mali imkânları esas alır; fayda yaklaşımı alınan kamusal hizmetin yararıyla bağlantı kurar.
Yalnızca sonradan kanunda açıkça belirlenen bir tarihte tahsil edilecek verginin matrahı ve oranı mükellefe baştan bildiriliyor. Bu tasarımın doğrudan güçlendirdiği klasik ilke hangisidir?
- A) Vergiden kaçınma
- B) Vergi yansıması
- C) Mali sürüklenme
- D) Belirlilik
- E) Spesifiklik
Doğru cevap: D
Çözüm: Matrah, oran ve ödeme tarihinin önceden açık olması vergide belirlilik ilkesini güçlendirir.
İki kişi eşit vergilendirilebilir gelire ve karşılaştırılabilir koşullara sahip olduğu halde yalnız birine gerekçesiz ayrıcalık tanınıyor. En doğrudan zedelenen ilke nedir?
- A) İktisadilik
- B) Dikey adalet
- C) Vergi yansıması
- D) Vergi hasılatı esnekliği
- E) Yatay adalet
Doğru cevap: E
Çözüm: Benzer ödeme gücündeki kişilere farklı yük getirilmesi yatay adalet sorununa işaret eder.
Mevzuatın tanıdığı gerçek bir indirimden hukuken geçerli biçimde yararlanmak, kural olarak hangi terimle ilişkilidir?
- A) Vergiden kaçınma
- B) Sahte belge kullanma
- C) Vergi sorumluluğunun hukuka aykırı reddi
- D) Vergi tahsilinden kaçma
- E) Vergi kaçırma
Doğru cevap: A
Çözüm: Kanun çerçevesindeki vergi azaltıcı tercihler vergiden kaçınma; kanuna aykırı fiiller vergi kaçırma kapsamındadır.
Vergi idaresinin bir verginin tahsili için 8 birim harcadığı, mükelleflerin kayıt ve beyan için ayrıca 12 birim harcadığı basit örnekte toplam doğrudan idari ve uyum maliyeti nedir?
- A) 12 birim
- B) 8 birim
- C) 20 birim
- D) 96 birim
- E) 24 birim
Doğru cevap: C
Çözüm: İdari maliyet 8 ve uyum maliyeti 12; toplam 20 birimdir.
Negatif çevresel dışsallık yaratan bir faaliyetin özel maliyetini toplumsal maliyete yaklaştırmak için uygulanan düzeltici vergi yaklaşımı nedir?
- A) Pigou vergisi
- B) Adam Smith'in uygunluk ilkesi
- C) Laffer eğrisi
- D) Vergi gayreti
- E) Salt spesifik tarife
Doğru cevap: A
Çözüm: Pigou vergisi, negatif dışsallığın dışsal maliyetini piyasa kararlarına yansıtmayı amaçlar.
Doğrusal arz-talep varsayımında birim vergi 5 TL, vergi sonrası miktar 120 birimse vergi hasılatı kaç TL'dir?
- A) 125 TL
- B) 600 TL
- C) 720 TL
- D) 500 TL
- E) 120 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: Vergi hasılatı birim vergi × vergili işlem miktarıdır: 5×120=600.
Doğrusal bir arz-talep modelinde birim vergi 8 TL, miktar 100'den 80'e düşüyor. Ölü ağırlık kaybı kaç TL'dir?
- A) 80 TL
- B) 40 TL
- C) 800 TL
- D) 640 TL
- E) 160 TL
Doğru cevap: A
Çözüm: Üçgen alanı 1/2×8×(100−80)=80 TL; vergi geliri ise 8×80=640 TL'dir.
Vergi gelirleri %12 artarken karşılaştırılan gelir tabanı %8 artmışsa, aynı kapsam ve politika altında basit vergi geliri esnekliği kaçtır?
- A) 2,0
- B) 0,5
- C) 1,5
- D) 0,67
- E) 1,0
Doğru cevap: C
Çözüm: Gelir esnekliği, yüzde vergi geliri değişimi/yüzde taban değişimi: 12/8=1,5.
Nominal gelir büyürken vergi tarife eşikleri sabit kaldığı için kişi daha yüksek ortalama vergi ödemeye başlıyor. Bu olgu neyle açıklanır?
- A) Spesifik verginin azalması
- B) Ad valorem tarife
- C) Mali sürüklenme (bracket creep)
- D) İleriye vergi yansıması
- E) Yatay vergi adaleti
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarife dilimleri nominal gelirle birlikte ayarlanmazsa kişiler daha üst dilimlere kayabilir; mali sürüklenme buna işaret eder.
Vergi gelirindeki artışın hem otomatik ekonomik büyümeyi hem de yıl içinde yapılan oran düzenlemelerini içerdiği ölçüm, saf otomatik esneklikten ziyade hangi kavrama yakındır?
- A) Belirlilik
- B) Vergi canlılığı (buoyancy)
- C) Vergi sorumluluğu
- D) Spesifik vergi
- E) Yatay adalet
Doğru cevap: B
Çözüm: Vergi canlılığı takdirî politika değişikliklerinin etkisini de barındırabilir; saf esneklikte bu etkiler ayrıştırılır.