Viyana Kongresi’yle kurulan Avrupa Uyumu (Concert of Europe) için aşağıdakilerden hangisi en uygun açıklamadır?
- A) Büyük güçler arasında istişare ve güç dengesi yoluyla düzeni koruma çabası
- B) Ulus-devletlerin tamamının eşit oyla yönettiği dünya parlamentosu
- C) Sömürge ülkelerinin bağımsızlığını zorunlu kılan evrensel mahkeme
- D) Sabit üyeli askerî ittifak olarak yalnız 1914’te kurulmuş sistem
- E) Avrupa’da bütün iç siyasal çatışmaları ortadan kaldıran anayasal birlik
Doğru cevap: A
Çözüm: Avrupa Uyumu resmî bir dünya devleti değil, büyük güç diplomasisi ve istişare geleneği üzerinden düzen koruma arayışıydı.
1830’da Belçika’nın bağımsızlığı ve Avrupa güçlerinin yaklaşımı hangi sürecin bir örneğidir?
- A) Almanya’nın 1871’de imparatorluk ilan etmesi
- B) Milliyetçi hareketin büyük güçler dengesi içinde diplomatik tanınma meselesine dönüşmesi
- C) Kırım Savaşı’nın Osmanlı-Rus cephesinde başlaması
- D) İtalya’nın Roma’yı 1945’te birleştirmesi
- E) Varşova Paktı’nın Doğu Avrupa’da kurulması
Doğru cevap: B
Çözüm: Belçika devrimi 1830 milliyetçilik dalgasına bağlıydı; bağımsızlık ve tarafsızlık meselesi Avrupa diplomasi mekanizmalarıyla ele alındı.
1866 Avusturya-Prusya Savaşı ve 1870–1871 Fransa-Prusya Savaşı birlikte değerlendirildiğinde hangi sonuç öne çıkar?
- A) Avusturya’nın Prusya’yı ilhak ederek Alman imparatoru olması
- B) Fransa’nın Alman devletlerini kendi sömürgesine dönüştürmesi
- C) Prusya’nın Alman birliğini Avusturya dışındaki bir çerçevede kurması
- D) Britanya’nın bütün Orta Avrupa sınırlarını doğrudan çizmesi
- E) Rusya’nın 1866’da Almanya’yla siyasi birlik kurması
Doğru cevap: C
Çözüm: 1866 savaşında Avusturya Alman siyasi birliği sürecinin dışına itildi; 1870–1871 Fransa-Prusya Savaşı birleşmeyi hızlandırdı.
19. yüzyılın son çeyreğinde Bismarck’ın ittifak diplomasisinin başlıca hedeflerinden biri hangisiydi?
- A) Fransa’yla sömürgelerde sürekli ortak hükümet kurmak
- B) Bütün Avrupa devletlerini tek merkezî anayasa altında toplamak
- C) Britanya’nın deniz donanmasını derhâl tasfiye etmek
- D) Fransa’yı diplomatik bakımdan yalnızlaştırmak ve Avrupa dengesini korumak
- E) Rusya’yı Japonya’ya karşı savaşmaya zorlamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Bismarck, Almanya’nın kuruluşu sonrası özellikle Fransa’nın rövanşçı ittifak bulmasını güçleştiren denge diplomasisi yürüttü.
1882 Üçlü İttifak ile 1907 itibarıyla oluşan Üçlü İtilaf arasındaki farkı doğru veren seçenek hangisidir?
- A) İkisinin de tek kurucusu Birleşmiş Milletlerdir
- B) Üçlü İtilaf 1882’de Osmanlı Devleti tarafından kurulmuştur
- C) Üçlü İttifak yalnız 1945 sonrasında ortaya çıkmıştır
- D) Her iki oluşum da tüm üyeleri aynı çok taraflı tek antlaşmayla bağlamıştır
- E) İlkinde Almanya-Avusturya-Macaristan-İtalya; ikincisinde Britanya-Fransa-Rusya bulunur
Doğru cevap: E
Çözüm: Üçlü İttifak 1882 tarihli bir ittifakken Üçlü İtilaf farklı tarihlerde yapılan uzlaşı ve anlaşmalardan oluşmuş diplomatik bloktur.
1878 Berlin Kongresi ile 1884–1885 Berlin Konferansı’nın karıştırılmaması için hangi eşleştirme doğrudur?
- A) 1878 Balkanlar; 1884–1885 Afrika’da sömürge rekabeti
- B) 1878 Pasifik savaşı; 1884–1885 Yalta kararları
- C) 1878 Almanya barışı; 1884–1885 Milletler Cemiyeti
- D) 1878 Güney Amerika bağımsızlığı; 1884–1885 NATO
- E) 1878 nükleer silahsızlanma; 1884–1885 Avrupa Birliği
Doğru cevap: A
Çözüm: Berlin adını taşıyan iki ayrı toplantıdan 1878 olanı Osmanlı-Rus Savaşı sonrası Balkan düzeniyle, 1884–1885 olanı Afrika sömürge rekabetiyle ilgilidir.
1904 Entente Cordiale ve 1907 Britanya-Rusya anlaşması birlikte hangi diplomatik eğilimi güçlendirmiştir?
- A) Almanya ve Fransa’nın 1871’de siyasi birleşmesini
- B) Britanya, Fransa ve Rusya arasındaki yakınlaşmanın Üçlü İtilaf biçiminde belirginleşmesini
- C) Avusturya-Macaristan’ın Rusya’yla tek devlet kurmasını
- D) Milletler Cemiyetinin 1907’de resmen açılmasını
- E) Osmanlı Devleti’nin Kırım Savaşı’na katılmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: 1904 Britanya-Fransa ve 1907 Britanya-Rusya uzlaşıları, mevcut Fransız-Rus yakınlaşmasıyla Üçlü İtilaf’ı biçimlendirdi.
1904–1905 Rus-Japon Savaşı’nın uluslararası güç dengesi açısından önemi nedir?
- A) Almanya’nın Alsace-Lorraine’i Fransa’ya geri vermesi
- B) Avusturya-Macaristan’ın tamamen parçalanması
- C) Japonya’nın büyük bir Avrupa gücünü yenerek Doğu Asya’daki konumunu güçlendirmesi
- D) Rusya’nın Japonya’yı savaşa girmeden ilhak etmesi
- E) Milletler Cemiyetinin Uzak Doğu’da kurulması
Doğru cevap: C
Çözüm: Japonya’nın zaferi, Asya’daki güç dengesi ve Batılı büyük güçlerin yenilmezliği algısı açısından dönüm noktasıydı.
1908 Bosna-Hersek ilhak krizi ile 1912–1913 Balkan Savaşlarının ortak etkisi hangisidir?
- A) Avrupa’da tüm devletlerin aynı anda silahsızlanması
- B) Alman birliğini 1815’te tamamlamaları
- C) ABD’yi 1914’ten önce bütün Avrupa savaşlarına sokmaları
- D) Balkanlarda milliyetçilik ve büyük güç rekabetinden doğan gerilimi artırmaları
- E) Sömürgeciliği hukuken bütün kıtalarda sona erdirmeleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Bosna ilhak krizi ve Balkan Savaşları, Birinci Dünya Savaşı öncesinde bölgenin kırılganlığını artırdı.
Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasını yalnız Saraybosna suikastıyla açıklamak neden eksiktir?
- A) Suikast 1945’te gerçekleştiği için tarihte hiçbir karşılığı yoktur
- B) Avrupa’da 1914 öncesinde hiçbir askerî ittifak bulunmamaktadır
- C) Savaşın çıkışında büyük güçlerin diplomatik kararı etkisizdir
- D) Suikast sonrasında devletler otomatik olarak ortak barış hükümeti kurmuştur
- E) İttifaklar, silahlanma, milliyetçilik ve emperyal rekabet gibi yapısal etkenler de rol oynamıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: Suikast tetikleyici olaydı; Temmuz Krizi’nin savaşa dönüşmesinde rekabet, güvenlik algıları, ittifak ve seferberlik kararları etkili oldu.
ABD’nin 1917’de İtilaf Devletleri safında savaşa katılması ve Rusya’nın aynı yıl devrimler yaşaması birlikte nasıl yorumlanır?
- A) Savaşan güçlerin insan kaynağı ve siyasi dengelerinde önemli değişim yaratmışlardır
- B) Her iki gelişme aynı gün Rusya’nın Versay Antlaşması’nı imzalamasıdır
- C) ABD ve Rusya’nın 1917’de tek bir devlet kurmasıdır
- D) Milletler Cemiyetinin 1917’de savaşı bitirmesidir
- E) Almanya’nın 1917’de uluslararası örgüt kurup Avrupa’yı yönetmesidir
Doğru cevap: A
Çözüm: 1917’de ABD’nin savaşa girmesi ve Rusya’daki devrim süreci, savaşın sonraki safhasının stratejik ve siyasi dengesini değiştirdi.
1918’de Almanya’nın imzaladığı ateşkes ile 1919 Versay Antlaşması arasındaki temel fark nedir?
- A) Ateşkes Almanya’ya BM daimî üyeliği, Versay NATO üyeliği vermiştir
- B) Ateşkes çatışmaların durdurulmasına, barış antlaşması savaş sonrası hukukî düzenlemeye ilişkindir
- C) Her iki metin aynı gün 1945’te imzalanmıştır
- D) Versay Antlaşması cephede ateşkesin yapılmasını yasaklamıştır
- E) Ateşkes yalnız Afrika sömürgelerinde uygulanmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: 11 Kasım 1918 ateşkesi savaşın askerî safhasını bitirdi; 1919 Versay Antlaşması Almanya’nın barış şartlarını belirledi.
Saint-Germain, Trianon ve Neuilly antlaşmalarını doğru taraflarla eşleştiren seçenek hangisidir?
- A) Almanya – Osmanlı Devleti – İtalya
- B) Rusya – Japonya – Çin
- C) Avusturya – Macaristan – Bulgaristan
- D) Britanya – Fransa – Belçika
- E) İspanya – Portekiz – Hollanda
Doğru cevap: C
Çözüm: 1919 Saint-Germain Avusturya’yla, 1920 Trianon Macaristan’la, 1919 Neuilly Bulgaristan’la yapılan barış antlaşmalarıdır.
Milletler Cemiyetinin 1920’de kuruluşuna rağmen ABD’nin örgüte üye olmaması hangi gelişmeyle bağlantılıdır?
- A) ABD’nin 1914’te Prusya Krallığı tarafından işgal edilmesi
- B) Milletler Cemiyetinin yalnız 1878’de faaliyet göstermesi
- C) Almanya’nın 1920’de ABD’yi örgütten zorla ihraç etmesi
- D) ABD Senatosunun Versay düzenini ve örgüte katılımı onaylamaması
- E) Wilson’un Milletler Cemiyetine tümden karşı çıkması
Doğru cevap: D
Çözüm: Wilson kolektif güvenlik fikrini savunmasına rağmen ABD içindeki siyasi muhalefet ve Senato süreci nedeniyle ülke örgüte üye olmadı.
1925 Locarno düzenlemeleriyle ilgili en doğru ifade hangisidir?
- A) Almanya’nın doğu ve batıdaki tüm sınırlarını eşit kapsamda kesin olarak garanti etmiştir
- B) Birinci Dünya Savaşı’nı 1925’te başlatmıştır
- C) 1945 Birleşmiş Milletler Şartının yerine geçmiştir
- D) Milletler Cemiyetini otomatik olarak dağıtmıştır
- E) Almanya’nın batı sınırlarının güvence altına alınmasına ve Avrupa uzlaşmasına odaklanmıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: Locarno, özellikle Almanya’nın Fransa ve Belçika’yla batı sınırlarının güvenceye alınmasını hedefledi; doğu sınırlarıyla aynı çerçevede değildir.
1929 Büyük Buhranı’nın uluslararası siyasal düzen üzerindeki etkisi için en isabetli değerlendirme hangisidir?
- A) Ekonomik kriz birçok ülkede siyasal istikrarsızlığı ve korumacı eğilimleri güçlendirmiştir
- B) Kriz bütün ülkelerde demokrasi kurumlarını aynı anda güçlendirmiştir
- C) Kriz yalnız 1815 Viyana Kongresinin mali bütçesini etkilemiştir
- D) Kriz dünya ticaretini büyüterek tüm sömürge çatışmalarını bitirmiştir
- E) Kriz Almanya’nın 1871 birleşmesini doğrudan başlatmıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: Büyük Buhran uluslararası ekonomik işbirliğini zorlaştırdı; işsizlik, korumacılık ve radikal siyasi hareketlerin zeminini etkiledi.
Japonya’nın 1931 Mançurya girişimi ve İtalya’nın 1935 Etiyopya işgali Milletler Cemiyeti bakımından neyi gösterir?
- A) Cemiyetin bütün üyelerinin ortak ordu kurarak derhâl zafer kazanmasını
- B) Kolektif güvenlik mekanizmalarının saldırgan devletleri durdurmakta zorlanmasını
- C) İki olayın 1815 Viyana Kongresi öncesinde yaşanmasını
- D) ABD’nin bu olaylardan ötürü Milletler Cemiyetinin kurucu üyesi olmasını
- E) Sömürge rekabetinin 1930’larda tamamen ortadan kalkmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: Mançurya ve Etiyopya krizleri, Milletler Cemiyetinin yaptırım ve uygulama kapasitesinin sınırlarını görünür kıldı.
1936’da Almanya’nın Ren bölgesini yeniden askerîleştirmesi hangi savaşlar arası düzeni zorlayan gelişmelerden biridir?
- A) 1945 Potsdam işgal idaresinin kesinleşmesi
- B) 1878 Ayastefanos düzenlemesinin doğrudan uygulanması
- C) Versay ve Locarno çerçevesindeki silahsızlandırılmış bölge düzeninin ihlali
- D) 1815 Alman Konfederasyonu meclisinin ilk kez kurulması
- E) 1928 Kellogg-Briand Paktı’nın askerî yürütme biriminin kurulması
Doğru cevap: C
Çözüm: Ren bölgesinin 1936’da askerîleştirilmesi, Versay ve Locarno’yla bağlantılı güvenlik düzenini ihlal etti.
1938 Münih Anlaşmasının yatıştırma (appeasement) siyasetindeki yeri nasıl açıklanır?
- A) Britanya ve Fransa’nın 1938’de Almanya’yla derhâl savaşa başlaması
- B) Çekoslovakya’nın konferansta kendi sınırlarını tek başına belirlemesi
- C) Almanya’nın 1938’de bütün işgal bölgelerinden çekilmeyi kabul etmesi
- D) Britanya ve Fransa’nın Alman taleplerine tavizle Avrupa savaşını önlemeye çalışmaları
- E) Südetler konusunda yalnız Milletler Cemiyetinin bağlayıcı mahkeme hükmü vermesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Münih, Hitler’in Südet taleplerine tavizle savaşı önleme arayışının belirgin örneğidir; Çekoslovakya görüşmelerin belirleyici tarafı değildi.
1941’de Almanya’nın Sovyetler Birliği’ne saldırması ve Japonya’nın Pearl Harbor baskını birlikte hangi sonuçla ilişkilidir?
- A) İkinci Dünya Savaşı’nın 1941’de bir barış antlaşmasıyla sonlanması
- B) ABD’nin Birinci Dünya Savaşı’na yeniden girmesi
- C) Avrupa’da 1815 hanedan düzeninin yeniden kurulması
- D) Milletler Cemiyetinin kuruluş kongresinin başlaması
- E) Savaşın coğrafi yayılımının ve büyük güçlerin katılım düzeyinin genişlemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Barbarossa Harekâtı ve Pearl Harbor saldırısı 1941’de savaşın boyutlarını büyüttü; Pearl Harbor sonrası ABD savaşa girdi.