1815 Viyana düzenini liberal milliyetçilik hareketleriyle birlikte ele alan bir tarihçi hangi temel gerilimi vurgulamalıdır?
- A) Hanedan meşruiyeti ve statükonun korunmasıyla ulusal egemenlik ve anayasal talepler arasındaki çatışma
- B) Milletler Cemiyetinin evrensel üyeliğiyle NATO’nun kuruluşu arasındaki benzerlik
- C) Almanya’nın 1945 işgal bölgeleriyle AB ortak para politikasının uyumu
- D) Sovyet-Amerikan nükleer denge sorunuyla 1815 dünya ticaretinin özdeşliği
- E) Bütün Avrupa hanedanlarının 1815’te kendiliğinden cumhuriyete dönüşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Viyana düzeni meşru hanedanları ve güç dengesini korumaya yönelirken 1830 ve 1848 dalgaları liberal ve milliyetçi talepleri öne çıkardı.
İtalyan ve Alman birliklerinin diplomatik yöntemleri karşılaştırıldığında hangisi daha isabetlidir?
- A) İtalya birliği bütünüyle Milletler Cemiyeti kararıyla, Almanya birliği BM kararıyla kurulmuştur
- B) Her iki süreçte savaş ve diplomasi etkili olmuş; İtalya’da Piyemonte-Sardinya, Almanya’da Prusya öncülük etmiştir
- C) Her iki birleşme de Rus-Japon Savaşı’nın doğrudan sonucudur
- D) İtalyan birliği Berlin Kongresi’nde, Alman birliği Yalta’da ilan edilmiştir
- E) Her iki süreçte de Avusturya tek başına birleşmiş devletlerin hükümdarı olmuştur
Doğru cevap: B
Çözüm: Risorgimento’da Piyemonte-Sardinya/Cavour ve Alman birliğinde Prusya/Bismarck diplomasisi savaşlarla birlikte belirleyici oldu.
Bismarck sonrası Alman dış politikasının 1890’lardan itibaren değişmesi, Avrupa ittifak sistemini nasıl etkilemiştir?
- A) Fransa’nın 1871’de Alman İmparatorluğuna katılması zorunlu olmuştur
- B) Britanya ile Rusya 1882 Üçlü İttifakı kurmuştur
- C) Almanya’nın Rusya’yla güvence ilişkilerinin zayıflaması, Fransız-Rus yakınlaşmasına alan açmıştır
- D) Avusturya-Macaristan 1890’da kendiliğinden dağılmıştır
- E) Rusya’nın Akdeniz’den tamamen çekildiği Birleşmiş Milletler kararı verilmiştir
Doğru cevap: C
Çözüm: 1890’da Almanya’nın Rusya’yla Reasürans Antlaşmasını yenilememesi sonrasında Rus-Fransız yakınlaşması 1890’larda ittifaka dönüştü.
1878 Berlin Kongresi’ndeki Balkan düzenlemesi, 1908 Bosna ilhakı ve 1914 Temmuz Krizi arasındaki sürekliliği açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Avrupa’da bütün Balkan devletlerinin 1878’de tek merkezî devlete dönüşmesi
- B) Rus-Japon Savaşı’nın 1878 Kongresinde resmen başlaması
- C) Milletler Cemiyetinin Bosna’yı 1908’de üyeliğe kabul etmesi
- D) Balkan statüsü üzerindeki milliyetçi taleplerin büyük güç rekabetiyle iç içe geçmesi
- E) Britanya ile Fransa’nın 1878’den itibaren her Balkan kararında tamamen tarafsız kalması
Doğru cevap: D
Çözüm: Balkanlar büyük güç diplomasi ve milliyetçi hareketlerin kesiştiği bir alan olduğundan krizler sonraki on yıllarda yeniden üretildi.
1878 Berlin Kongresi ile 1884–1885 Berlin Konferansını aynı toplantı sanan bir öğrenciyi düzeltmek için hangi karşılaştırma gereklidir?
- A) İlki ve ikincisi aynı gün aynı ülkenin NATO üyeliğini kararlaştırmıştır
- B) İkisi de 1938 Südetler krizine çözüm bulmak için yapılmıştır
- C) İlki Potsdam’a, ikincisi Yalta’ya verilen alternatif isimlerdir
- D) İkisi de 1928 savaşın yasaklanması paktının resmî maddeleridir
- E) İlki Osmanlı-Rus Savaşı sonrası Balkan düzenine, ikincisi Afrika sömürge rekabetine ilişkindir
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplantılar aynı şehir adıyla anılır ama tarihleri, gündemleri ve uluslararası sonuçları farklıdır.
1905–1906 ve 1911 Fas bunalımlarının ittifak ilişkileri açısından önemini doğru veren ifade hangisidir?
- A) Almanya ile Fransa arasındaki sömürge gerilimi Britanya-Fransa yakınlaşmasını güçlendiren sınavlara dönüşmüştür
- B) Fas bunalımları 1945’te Almanya’yı dört işgal bölgesine ayırmıştır
- C) İttifak sisteminin tamamı Fas bunalımlarıyla 1815’te sona ermiştir
- D) Rusya’nın Fas’ı doğrudan topraklarına kattığı iki savaş yaşanmıştır
- E) Fas krizleri İtalya birliğinin 1861’de kuruluşunun doğrudan nedeni olmuştur
Doğru cevap: A
Çözüm: Fas krizleri Alman-Fransız rekabetini görünür kıldı; Britanya’nın Fransa’yla yakınlaşması ve Almanya’nın yalnızlaşması üzerinde etkili oldu.
1914’te İtalya’nın başlangıçta tarafsız kalıp 1915’te İtilaf yanında savaşa girmesi hangi genel yargıyı destekler?
- A) 1882 Üçlü İttifak İtalya’yı 1914’te Britanya’ya saldırmaya hukuken zorlamıştır
- B) Savaş öncesi ittifak üyeliği devletin her koşulda otomatik aynı safta savaşacağı anlamına gelmez
- C) İtalya 1915’te savaşın tüm taraflarını birleştirmiştir
- D) Üçlü İtilaf, Üçlü İttifak’la aynı üyelikten oluşmuştur
- E) İtalya savaş boyunca hiçbir cephede askerî faaliyet göstermemiştir
Doğru cevap: B
Çözüm: İtalya 1882 Üçlü İttifak üyesiydi ancak 1914’te tarafsız kaldı; 1915’te İtilaf cephesine geçti.
Saraybosna suikastından sonraki diplomatik zinciri doğru kronolojik sırayla gösteren seçenek hangisidir?
- A) Versay Barışı → suikast → Yalta → Avusturya-Macaristan savaş ilanı
- B) Berlin Konferansı → Potsdam → suikast → 1830 Devrimi
- C) Suikast → Avusturya-Macaristan’ın Sırbistan’a ültimatomu → savaş ilanı → büyük güç seferberlikleri ve savaşın yayılması
- D) Sovyetlerin Japonya’ya savaşı → suikast → 1848 Devrimi → Versay
- E) Münih Anlaşması → suikast → Brest-Litovsk → Kırım Savaşı
Doğru cevap: C
Çözüm: 28 Haziran suikastı sonrası Temmuz Krizi, ültimatom ve 28 Temmuz savaş ilanıyla tırmandı; büyük güç kararları savaşı genişletti.
Birinci Dünya Savaşı sonrasında Almanya’nın sınırları ve tazminatıyla ilgili metni arayan, ardından Avusturya-Macaristan mirasının iki ayrı devlet için düzenlenmesini inceleyen araştırmacı hangi antlaşmalara bakmalıdır?
- A) Brest-Litovsk; Locarno ve Münih
- B) Kellogg-Briand; Potsdam ve Yalta
- C) Paris 1856; Berlin 1878 ve Berlin 1885
- D) Versay; Saint-Germain ve Trianon
- E) Monroe Doktrini; Üçlü İttifak ve Üçlü İtilaf
Doğru cevap: D
Çözüm: Versay Almanya, Saint-Germain Avusturya, Trianon Macaristan barış düzenlemeleridir.
1919 Paris Barış Konferansında Wilson’ın self-determinasyon söylemi ile mandater yönetimlerin bir arada bulunması nasıl yorumlanmalıdır?
- A) Mandater sistem bütün bölgelerde hemen tam bağımsızlık yaratmıştır
- B) Self-determinasyon ilkesi 1815’te bütün imparatorlukları ortadan kaldırmıştır
- C) Wilson bütün denizaşırı sömürgeleri ABD eyaleti yapmıştır
- D) Milletler Cemiyeti konferansın 1919’da yapılmasını yasaklamıştır
- E) İdealist ulusal egemenlik söylemiyle galip güçlerin sömürgesel ve stratejik çıkarları arasında gerilim yaşanmıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: Paris düzeninde milliyetlerin kendi kaderini belirleme iddiası evrensel ve eşit uygulanmadı; manda sistemi bu gerilimin önemli örneğidir.
Versay Antlaşması’yla Milletler Cemiyetinin kurulması arasındaki bağ ve ABD’nin konumu için hangi ifade doğrudur?
- A) Cemiyet Misakı barış düzeninin parçasıdır; buna karşın ABD örgüte üye olmamıştır
- B) ABD Cemiyeti 1815’te kurup ilk genel sekreter olmuştur
- C) Cemiyet sadece yenilen devletlerin oluşturduğu zorunlu askerî ittifaktır
- D) Versay Antlaşması 1945’te Cemiyeti feshedip NATO’yu kurmuştur
- E) Wilson Milletler Cemiyeti fikrine karşı savaştığı için antlaşmadan çıkarılmıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: Milletler Cemiyeti Misakı Versay Antlaşması içinde yer aldı, fakat ABD’deki Senato süreci nedeniyle ABD üye olmadı.
1925 Locarno düzenlemelerinin Almanya’nın batı sınırlarına odaklanmasının Doğu Avrupa açısından eleştiri konusu olmasının nedeni nedir?
- A) Almanya’nın bütün doğu sınırları 1925’te Birleşmiş Milletlerce çizildi
- B) Batı sınırlarına tanınan güvence ile Almanya’nın doğu sınırlarına tanınan güvence aynı kapsamda değildi
- C) Locarno’da yalnız Japonya ile Çin’in Pasifik sınırları kararlaştırıldı
- D) Doğu Avrupa devletleri 1925’te Almanya’yla siyasi birliğe zorlandı
- E) Antlaşmalar Fransa’nın 1871’deki bütün taleplerini otomatik kaldırdı
Doğru cevap: B
Çözüm: Locarno batı sınırlarını garanti ederken doğu sınırları aynı düzeyde garanti edilmedi; güvenlik algısı bakımından asimetri doğdu.
1928 Kellogg-Briand Paktı ve 1930’ların saldırgan genişlemeciliği birlikte ele alındığında hangi çıkarım daha güçlüdür?
- A) Kellogg-Briand Paktı her saldırı ihtimalini 1939’a kadar kesinlikle ortadan kaldırmıştır
- B) 1928 Paktı Almanya’yı 1871’de siyaseten birleştirmiştir
- C) Savaşı normatif olarak reddetmek, etkin yaptırım ve siyasal irade olmaksızın saldırganlığı durdurmaya yetmeyebilir
- D) Pakt yalnız deniz ticareti tarifelerinin hesaplanmasını düzenlemiştir
- E) Paktın imzalanmasından sonra hiçbir savaş veya işgal yaşanmamıştır
Doğru cevap: C
Çözüm: Kellogg-Briand savaşın ulusal politika aracı olarak reddini ilan etse de 1930’ların fiilî saldırılarını önlemeye yeterli olmadı.
1931 Mançurya ve 1935 Etiyopya krizlerinin ardından kolektif güvenlik sorununu araştıran biri hangi yapısal zayıflığa odaklanmalıdır?
- A) Cemiyetin bütün üyelerin kendi ordularını tek merkezden yönetmesi zorunluluğuna
- B) Japonya ile İtalya’nın 1815’te Avrupa Uyumu kurmuş olmasına
- C) ABD’nin Cemiyetin daimî askerî başkomutanı olmasına
- D) Milletler Cemiyetinin etkili yaptırım ve büyük güçlerin ortak hareket kapasitesindeki sınırlara
- E) Her iki olayın 1945 Potsdam öncesi hiç yaşanmamış olmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Milletler Cemiyetinin yaptırım mekanizmaları ve üye devletlerin siyasi iradesi saldırgan genişlemeyi önlemede yetersiz kaldı.
1938 Anschluss, Münih Anlaşması ve 1939 Martında Çek topraklarının işgali bir arada değerlendirildiğinde nasıl bir süreç görülür?
- A) Almanya’nın 1938’den itibaren tüm komşu ülkelerden gönüllü olarak çekilmesi
- B) 1919 barış düzeninin 1938’de tamamen ve barışçıl olarak herkesi tatmin etmesi
- C) Avusturya ile Çekoslovakya’nın 1815 Alman Konfederasyonunu yeniden kurması
- D) Münih Anlaşması’nın Almanya’nın 1939’da hiçbir yeni talepte bulunmayacağını garanti etmesi
- E) Nazi Almanyası’nın uluslararası düzeni art arda tek taraflı revize eden genişlemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Avusturya’nın ilhakı ve Südetler tavizi sonrasında Prag’ın işgali, yatıştırma siyasetinin genişlemeyi durdurmadığını gösterdi.
1939 Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı’nın gizli protokolünün siyasi önemi hangisidir?
- A) Doğu Avrupa’daki nüfuz alanlarının paylaşımı ve Polonya’ya ilişkin düzenlemeleri öngörmesi
- B) Almanya ile Sovyetler Birliği’nin 1945’te NATO’yu kurması
- C) İtalya’nın Üçlü İttifaka 1939’da ilk kez katılması
- D) Milletler Cemiyetinin 1939’da bütün Avrupa sınırlarını silmesi
- E) Almanya’nın 1939’dan itibaren Polonya’nın bağımsızlığını koşulsuz koruması
Doğru cevap: A
Çözüm: Molotov-Ribbentrop Paktının gizli protokolü Doğu Avrupa’da nüfuz alanlarını düzenledi; Polonya işgalinin siyasi zemini açısından önemlidir.
1940 Fransa’nın yenilgisi, Britanya Muharebesi ve 1941 Barbarossa Harekâtının doğru sıralaması hangisidir?
- A) Barbarossa Harekâtı → Fransa’nın yenilgisi → Britanya Muharebesi
- B) Fransa’nın yenilgisi → Britanya Muharebesi → Barbarossa Harekâtı
- C) Britanya Muharebesi → Barbarossa Harekâtı → Fransa’nın yenilgisi
- D) Barbarossa Harekâtı → Britanya Muharebesi → Fransa’nın yenilgisi
- E) Fransa’nın yenilgisi → Barbarossa Harekâtı → Britanya Muharebesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Fransa Haziran 1940’ta yenildi; Britanya Muharebesi 1940’ta, Barbarossa ise Haziran 1941’de gerçekleşti.
1943 Tahran, 1945 Yalta ve 1945 Potsdam konferansları arasında doğru zaman ve bağlam ilişkisi hangisidir?
- A) Potsdam 1919 barış metni; Yalta 1830 ayaklanması; Tahran 1871 birleşmesi
- B) Yalta 1943, Tahran 1945, Potsdam 1938 tarihlerinde yapılmıştır
- C) Tahran savaş sürerken askerî işbirliği; Yalta savaşın son safhasında düzen; Potsdam Almanya teslim olduktan sonra yönetim ve barış çerçevesi
- D) Konferansların tamamı Birinci Dünya Savaşı’nda Almanya’nın tesliminden önce gerçekleşmiştir
- E) Tahran yalnız Afrika sömürgeciliğine, Yalta yalnız Kırım Savaşına, Potsdam yalnız İtalyan birliğine ilişkindir
Doğru cevap: C
Çözüm: Tahran 1943, Yalta Şubat 1945, Potsdam Temmuz–Ağustos 1945 tarihlerindedir; Potsdam, Almanya’nın tesliminden sonradır.
İkinci Dünya Savaşı’nın son safhası ile Birleşmiş Milletlerin kuruluş süreci arasında hangi kronoloji doğrudur?
- A) BM Şartının imzalanması → 1815 Viyana Kongresi → Yalta → Versay
- B) Potsdam → Yalta → Almanya’nın teslimi → BM Şartı
- C) Japonya’nın resmî teslimi → BM Şartı → Almanya’nın teslimi → Yalta
- D) Yalta Konferansı → Almanya’nın teslimi → BM Şartının imzalanması → Potsdam Konferansı → Japonya’nın resmî teslimi
- E) Yalta → Potsdam → 1918 Ateşkesi → Japonya’nın resmî teslimi
Doğru cevap: D
Çözüm: Yalta Şubat 1945, Almanya’nın teslimi Mayıs, BM Şartının imzası 26 Haziran, Potsdam Temmuz-Ağustos, Japonya’nın resmî teslimi 2 Eylül 1945’tir.
1936–1939 İspanya İç Savaşı’nın Avrupa siyaseti bakımından sınavlarda vurgulanan uluslararası boyutu hangisidir?
- A) Britanya ve Fransa’nın İspanya’da doğrudan ortak askerî yönetim kurması
- B) Çatışmanın Almanya ile Sovyetler Birliği arasında 1815’te yapılmış olması
- C) Savaşın Milletler Cemiyetinin zorunlu ortak ordusuyla aynı gün bitirilmesi
- D) İspanya İç Savaşı’nın yalnız 1945 sonrasında başlayan sömürge karşıtı hareket olması
- E) Almanya ve İtalya’nın milliyetçi Franco kuvvetlerini, Sovyetler Birliği’nin ise Cumhuriyetçi tarafı destekleyerek çatışmayı ideolojik rekabet alanına dönüştürmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: İspanya İç Savaşı’nda Nazi Almanyası ve Faşist İtalya Franco’ya yardım etti; Sovyetler Birliği Cumhuriyetçileri destekledi, dış müdahale savaşı uluslararasılaştırdı.