Diplomatik ajanın şahsına ilişkin 1961 Viyana Sözleşmesi 29. madde hangi güvenceyi verir?
- A) Her ülkede askerî birlik yönetme hakkını
- B) Bütün pasaport kontrollerini dünyada kaldırmayı
- C) Kişinin dokunulmazlığını; kural olarak tutuklanamama ve gözaltına alınamamasını
- D) Her diplomata otomatik vatandaşlık verilmesini
- E) Devletlerin temsilci atama hakkının sona ermesini
Doğru cevap: C
Çözüm: Diplomatik ajan şahsen dokunulmazdır; kabul eden devletin özel saygı ve koruma yükümlülüğü vardır.
Diplomatik ajanın kabul eden devletin ceza yargısından bağışıklığı en çok hangi kavramla adlandırılır?
- A) Zorunlu tahkim
- B) Sürekli itirazcılık
- C) Üçüncü devlet çekincesi
- D) Diplomatik bağışıklık
- E) Mali egemenlik hakkı
Doğru cevap: D
Çözüm: 1961 Sözleşmesi 31. madde diplomatik ajanın kabul eden devletin ceza yargısından bağışıklığını düzenler.
Konsolosluğun tipik görevlerinden biri hangisidir?
- A) Kabul eden devletin parlamentosunu yönetmek
- B) Uluslararası Adalet Divanının yerine hüküm vermek
- C) Kabul eden devletin askerî komutasını devralmak
- D) Her yabancı devlet adına antlaşma onaylamak
- E) Vatandaşlara pasaport ve seyahat belgesi hizmeti sunmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Konsolosluk görevleri arasında vatandaşlara belge, nüfus ve noterlik benzeri hizmetler sağlamak yer alabilir.
Antlaşma metninin oluşturulması için tarafların görüşme yürütmesi hangi aşamadır?
- A) Müzakere
- B) Fesih bildirimi
- C) Diplomatik sınır dışı etme
- D) Yargı kararıyla infaz
- E) Zorlayıcı misilleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Müzakere antlaşma sürecinde metnin kapsamı ve koşulları üzerinde tarafların görüşmesi aşamasıdır.
Bir devletin antlaşmayla bağlanma rızasını ilgili usul uyarınca kesinleştirmesine ne ad verilebilir?
- A) Diplomatik dokunulmazlık
- B) Onaylama (ratifikasyon)
- C) İyi niyetli arabuluculuk
- D) Sürekli itiraz beyanı
- E) Gündem dışı tutanak
Doğru cevap: B
Çözüm: Onaylama, antlaşmada öngörüldüğünde devletin uluslararası hukuk düzeyinde bağlanma rızasını açıklayan yollardan biridir.
Bir devletin mevcut çok taraflı antlaşmaya öngörülen usulle sonradan katılması nedir?
- A) İç yetki devri
- B) Hakem seçiminin iptali
- C) Katılma (accession)
- D) Konsolosluk vizesi
- E) Diplomatik protokol ihlali
Doğru cevap: C
Çözüm: Katılma antlaşmaya sonradan taraf olma yöntemlerinden biridir; metnin öngördüğü koşullar belirleyicidir.
Antlaşmanın taraflar için hukukî hüküm doğurmaya başladığı zaman hangi kavramla anlatılır?
- A) Müzakerenin askıya alınması
- B) UAD danışma görüşünün yayımlanması
- C) Persona non grata ilanı
- D) Yürürlüğe girme
- E) Arabulucunun atanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Yürürlüğe giriş antlaşmanın öngördüğü koşul veya tarihte sonuç doğurmaya başlamasıdır; imza tarihiyle her zaman aynı değildir.
Yabancı ülkede tutuklanan konsolosluk gönderen devletinin vatandaşına ilişkin 1963 Viyana Sözleşmesi 36. maddedeki temel ilke hangisidir?
- A) Tutuklanan herkes otomatik konsolos olur
- B) Konsolosluk her vatandaşını yargı dışına çıkarır
- C) Kişiye konsolosluk hakları gecikmeksizin bildirilir; talep ederse konsolosluğa bildirim yapılır
- D) Konsolosluk görevlileri otomatik tahliye emri verir
- E) Her tutuklama antlaşmaları sona erdirir
Doğru cevap: C
Çözüm: 1963 Viyana Sözleşmesi 36. madde kişinin konsolosluk iletişimine ilişkin haklarını, talep durumunda bildirim ve gecikmeksizin bilgilendirmeyi düzenler.
Diplomatik çantayla ilgili doğru kural hangisidir?
- A) Diplomatik çanta her zaman genel gümrük kontrolüne açık tutulur
- B) Her özel şirket paketi diplomatik çanta olur
- C) Çanta yalnız konsolosluk arşivinde geçerlidir
- D) Uygun diplomatik çanta kabul eden devlet makamlarınca açılmaz veya alıkonulmaz
- E) Çantaya ilişkin hukuk koruması bulunmaz
Doğru cevap: D
Çözüm: 1961 Viyana Sözleşmesi 27. madde diplomatik çantanın açılmaması ve alıkonulmaması kuralını düzenler.
Onaylama koşulu öngörülen bir antlaşmada imza ile onaylama için doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) İmza her durumda bütün üçüncü devletleri otomatik bağlar
- B) Onaylama antlaşmayı kesinlikle geçersiz kılar
- C) İmza daima çekince ile aynı anlamdadır
- D) Onaylama yalnız davet mektubu gönderilmesidir
- E) İmza metni tasdik edebilir; antlaşmayla bağlanmak için ayrıca onaylama gerekebilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Antlaşmanın bağlanma usulü belirleyicidir; imza ile nihai bağlılık aynı aşama olmayabilir.
1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesine göre bir çekince hangi durumda geçersizlik sorunu doğurur?
- A) Antlaşmanın konu ve amacıyla bağdaşmıyorsa
- B) Yalnız devletin adı uzunsa
- C) Müzakerede tercüman bulunuyorsa
- D) Çekince birkaç sözcükten oluşuyorsa
- E) Antlaşma birden çok sayfa içeriyorsa
Doğru cevap: A
Çözüm: Viyana Sözleşmesi 19. madde çekincelerin antlaşmanın konu ve amacıyla uyumluluğuna ilişkin temel sınırı koyar.
Çok taraflı antlaşmada tevdi makamının (depositary) tipik işlevi hangisidir?
- A) UAD yerine zorunlu ceza kararı vermek
- B) Antlaşmayla ilgili imza, onay veya katılma belgelerini muhafaza edip bildirimleri yönetmek
- C) Tarafların tüm sınırlarını tek başına çizmek
- D) Bütün bağışıklıkları bağımsız olarak kaldırmak
- E) Taraf devletlerin ekonomik bütçelerini onaylamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Tevdi makamı antlaşma işlemlerini saklar ve taraflara usulüne uygun bildirimlerde bulunur; her zaman uyuşmazlık hakemi değildir.
BM Şartı 102. madde bağlamında bir antlaşmanın BM Sekretaryasına kaydedilmemesinin temel usulî sonucu nedir?
- A) Antlaşma her durumda baştan yok sayılır
- B) Bütün tarafların vatandaşlığı otomatik sona erer
- C) Kaydedilmemiş antlaşmaya BM organları önünde dayanılması kısıtlanır
- D) Uluslararası mahkemelerin tamamı kapatılır
- E) Kayıt yapılmaması doğrudan silahlı çatışma iznidir
Doğru cevap: C
Çözüm: BM Şartı 102/2 kaydedilmemiş antlaşmaya BM organları önünde dayanılmasını engeller; kayıt yokluğu antlaşmayı kendiliğinden geçersiz yapmaz.
A ve B devletleri bağlayıcı bir antlaşma yapıyor fakat BM Sekretaryasında kayıt ettirmiyor. Bunun antlaşmanın geçerliliği ve BM organlarında ileri sürülmesi açısından sonucu hangisidir?
- A) Antlaşma ilk günden itibaren bütün devletler için yok hükmündedir
- B) Kayıt yokluğu kendiliğinden geçersizlik doğurmaz; BM organları önünde antlaşmaya dayanma sınırlandırılır
- C) BM Sekretaryası otomatik yürürlüğe girme kararını verir
- D) Kaydedilmemiş bütün antlaşmalar askeri ittifak sayılır
- E) Antlaşma tarafların rızasından tamamen bağımsız hâle gelir
Doğru cevap: B
Çözüm: BM Şartı 102. madde kayıt yükümlülüğünü ve kaydedilmeyen antlaşmalara BM organları önünde dayanma yasağını düzenler.
Çok taraflı antlaşmaya taraf olmak isteyen devlet, antlaşmanın temel amacını boşa çıkaran çekince ileri sürüyor. Hukukî değerlendirme hangisidir?
- A) Her çekince bütün devletler için koşulsuz geçerlidir
- B) Çekince antlaşmanın yeni kurucu devletini yaratır
- C) Konu ve amaçla bağdaşmayan çekince Viyana Sözleşmesi 19. maddeye göre ileri sürülemez
- D) Çekinceyle antlaşma otomatik jus cogens olur
- E) Çekince yalnız Büyükelçilik masrafını değiştirir
Doğru cevap: C
Çözüm: Viyana 19. madde çekincenin antlaşmanın konu ve amacıyla bağdaşması gerektiği sınırını koyar.
Onaylamaya tabi bir antlaşma taslağını devlet temsilcisi imzalıyor; gereken onay süreci henüz tamamlanmamış. Hangi değerlendirme en isabetlidir?
- A) İmza anında her üçüncü devlet de otomatik taraf olur
- B) Onaylamaya tabi antlaşmada onaylama hukuken yasaktır
- C) İmza yalnız yargısal uyuşmazlıkta arabuluculuk anlamına gelir
- D) İmza tek başına o antlaşmayla nihai bağlanma rızasının tamamlandığını göstermeyebilir
- E) İmza tüm çekinceleri kendiliğinden geçersiz kılar
Doğru cevap: D
Çözüm: Bağlanma usulü antlaşmanın öngördüğü yönteme göre belirlenir; onaylama gerekli ise imzadan sonra tamamlanır.
Bir devlet, sınırları belirleyen antlaşmadan beklenmedik ekonomik değişiklik gerekçesiyle Viyana 62. maddeye dayanarak kolayca çıkacağını ileri sürüyor. Neden sorunludur?
- A) Sınır antlaşmalarının yazılı olması yasaktır
- B) Her ekonomik değişiklik devlet egemenliğini kaldırır
- C) Antlaşmadan çıkmak için sadece bir gazetede ilan yeterlidir
- D) Koşulların değişmesi her hâlde silahlı müdafaa doğurur
- E) 62. madde köklü değişiklik iddiasını istisnaya bağlar ve sınır antlaşmaları için özel sınırlama içerir
Doğru cevap: E
Çözüm: 62. maddedeki koşulların köklü değişmesi savunması dar yorumlanır; sınır belirleyen antlaşmalar bakımından ilke olarak ileri sürülemez.
Devlet temsilcisi, antlaşmanın yapılmasını diğer devletin BM Şartı ilkelerine aykırı kuvvet tehdidiyle sağlıyor. Hangi antlaşma hukuku hükmü özellikle önem taşır?
- A) Viyana Sözleşmesi 52. madde: devletin kuvvet tehdidi veya kullanımıyla zorlanması
- B) Viyana 31. madde: yalnız sözlük anlamı
- C) UAD 59. madde: tüm devletlere yasama
- D) Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi 9. madde: konsolosluk vizeleri
- E) BM Şartı 102. madde: üçüncü devlet çekinceleri
Doğru cevap: A
Çözüm: 1969 Viyana Sözleşmesi 52. madde, Şart ilkelerini ihlal eden kuvvet tehdidi veya kullanımıyla elde edilen antlaşmanın geçersizliğini düzenler.
Bir taraf, çekilme hükmü bulunmayan antlaşmadan dilediği anda gerekçesiz çıkabileceğini söylüyor. Viyana Sözleşmesi 56. madde açısından doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Çekilme hükmü yoksa her devlet sınırsız çekilebilir
- B) Tarafların çekilme imkânını öngördüğü veya antlaşmanın niteliğinden anlaşılabildiği durumlar dışında bu hak kural olarak varsayılmaz
- C) Bütün antlaşmalar tek imzayla süresiz bağlayıcı olur
- D) Çekilme sadece diplomatik posta ile otomatik sonuç doğurur
- E) Antlaşmanın konusu ve taraf iradesi hiçbir zaman dikkate alınmaz
Doğru cevap: B
Çözüm: 56. madde sona erme veya çekilme hükmü bulunmayan antlaşmalardan tek taraflı ayrılmayı sınırlar; taraf iradesi ve antlaşma niteliği değerlendirilir.
A ile B arasındaki müzakere tıkanmıştır. C devleti tarafları aynı masaya getirmek için yer ve temas imkânı sağlıyor ancak kendi çözüm metnini hazırlamıyor. Hangi yöntem en uygundur?
- A) Yargısal kesin karar
- B) Hakem kurulunun bağlayıcı hükmü
- C) Dostça girişim
- D) Silahlı kolektif yaptırım
- E) Antlaşmanın askıya alınması
Doğru cevap: C
Çözüm: Dostça girişim esasen taraflar arasında temas ve görüşme zemini açar; arabulucu ise çözüm önerileriyle daha aktif olabilir.