İki devlet arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının temel koşulu hangisidir?
- A) Karşılıklı rıza
- B) Birleşmiş Milletler üyeliğinin aynı tarihte başlaması
- C) Komşu sınırının bulunması
- D) İki devletin aynı ekonomik büyüklükte olması
- E) Tek tarafın büyükelçilik binası kiralaması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi 2. madde diplomatik ilişkilerin ve daimî misyonların karşılıklı rızayla kurulacağını belirtir.
Bir devletin başka devlete göndereceği büyükelçi için önceden aldığı kabul onayına ne denir?
- A) İhtirazî kayıt
- B) Agrément
- C) Hakem kararı
- D) Diplomatik nota teatisinin sona ermesi
- E) Uluslararası çekince
Doğru cevap: B
Çözüm: Agrément, gönderen devletin misyon şefi için kabul eden devletten ön onay almasıdır.
Kabul eden devletin diplomatik görevliyi istenmeyen kişi ilan etmesine ne ad verilir?
- A) Opinio juris
- B) Pacta sunt servanda
- C) Persona non grata
- D) Ex aequo et bono
- E) Uti possidetis juris
Doğru cevap: C
Çözüm: Persona non grata ilanı üzerine gönderen devlet ilgili diplomatik görevlisini geri çağırmalı veya görevine son vermelidir.
Bir devletin başka devletteki sürekli diplomatik temsilciliğinin yaygın adı hangisidir?
- A) Uluslararası tahkim heyeti
- B) Gümrük birliği mahkemesi
- C) Hakem kararı arşivi
- D) Büyükelçilik
- E) Genel Kurul komisyonu
Doğru cevap: D
Çözüm: Büyükelçilik gönderen devleti kabul eden devlet nezdinde temsil eden daimî diplomatik misyondur.
Devletler arasındaki diplomatik misyonların statüsünü düzenleyen temel Viyana sözleşmesi hangi yıldadır?
- A) 1948
- B) 1963
- C) 1969
- D) 1982
- E) 1961
Doğru cevap: E
Çözüm: Diplomatik ilişkileri ve ayrıcalık-bağışıklıkları düzenleyen temel sözleşme 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesidir.
Konsolosluk ilişkilerine ilişkin temel Viyana sözleşmesi hangi yılda kabul edilmiştir?
- A) 1963
- B) 1945
- C) 1951
- D) 1975
- E) 1994
Doğru cevap: A
Çözüm: 1963 Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi konsolosluk hizmetleri ve bağışıklıkları düzenler.
Diplomatik misyon binasının dokunulmazlığı en doğrudan neyi ifade eder?
- A) Binanın hukuken başka ülke toprağına dönüşmesini
- B) Kabul eden devlet görevlilerinin misyon şefinin rızası olmadan binaya girememesini
- C) Her ziyaretçinin binaya koşulsuz giriş hakkını
- D) Binanın belediye hizmetlerinden tamamen kopmasını
- E) Misyonun kendi mahkemesini her olayda kurmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: 1961 Sözleşmesi 22. madde misyon binalarını dokunulmaz sayar ve ev sahibi makamların rıza olmadan girişini yasaklar.
Diplomatik ajanın şahsına ilişkin 1961 Viyana Sözleşmesi 29. madde hangi güvenceyi verir?
- A) Her ülkede askerî birlik yönetme hakkını
- B) Bütün pasaport kontrollerini dünyada kaldırmayı
- C) Kişinin dokunulmazlığını; kural olarak tutuklanamama ve gözaltına alınamamasını
- D) Her diplomata otomatik vatandaşlık verilmesini
- E) Devletlerin temsilci atama hakkının sona ermesini
Doğru cevap: C
Çözüm: Diplomatik ajan şahsen dokunulmazdır; kabul eden devletin özel saygı ve koruma yükümlülüğü vardır.
Diplomatik ajanın kabul eden devletin ceza yargısından bağışıklığı en çok hangi kavramla adlandırılır?
- A) Zorunlu tahkim
- B) Sürekli itirazcılık
- C) Üçüncü devlet çekincesi
- D) Diplomatik bağışıklık
- E) Mali egemenlik hakkı
Doğru cevap: D
Çözüm: 1961 Sözleşmesi 31. madde diplomatik ajanın kabul eden devletin ceza yargısından bağışıklığını düzenler.
Konsolosluğun tipik görevlerinden biri hangisidir?
- A) Kabul eden devletin parlamentosunu yönetmek
- B) Uluslararası Adalet Divanının yerine hüküm vermek
- C) Kabul eden devletin askerî komutasını devralmak
- D) Her yabancı devlet adına antlaşma onaylamak
- E) Vatandaşlara pasaport ve seyahat belgesi hizmeti sunmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Konsolosluk görevleri arasında vatandaşlara belge, nüfus ve noterlik benzeri hizmetler sağlamak yer alabilir.
Antlaşma metninin oluşturulması için tarafların görüşme yürütmesi hangi aşamadır?
- A) Müzakere
- B) Fesih bildirimi
- C) Diplomatik sınır dışı etme
- D) Yargı kararıyla infaz
- E) Zorlayıcı misilleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Müzakere antlaşma sürecinde metnin kapsamı ve koşulları üzerinde tarafların görüşmesi aşamasıdır.
Bir devletin antlaşmayla bağlanma rızasını ilgili usul uyarınca kesinleştirmesine ne ad verilebilir?
- A) Diplomatik dokunulmazlık
- B) Onaylama (ratifikasyon)
- C) İyi niyetli arabuluculuk
- D) Sürekli itiraz beyanı
- E) Gündem dışı tutanak
Doğru cevap: B
Çözüm: Onaylama, antlaşmada öngörüldüğünde devletin uluslararası hukuk düzeyinde bağlanma rızasını açıklayan yollardan biridir.
Bir devletin mevcut çok taraflı antlaşmaya öngörülen usulle sonradan katılması nedir?
- A) İç yetki devri
- B) Hakem seçiminin iptali
- C) Katılma (accession)
- D) Konsolosluk vizesi
- E) Diplomatik protokol ihlali
Doğru cevap: C
Çözüm: Katılma antlaşmaya sonradan taraf olma yöntemlerinden biridir; metnin öngördüğü koşullar belirleyicidir.
Antlaşmanın taraflar için hukukî hüküm doğurmaya başladığı zaman hangi kavramla anlatılır?
- A) Müzakerenin askıya alınması
- B) UAD danışma görüşünün yayımlanması
- C) Persona non grata ilanı
- D) Yürürlüğe girme
- E) Arabulucunun atanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Yürürlüğe giriş antlaşmanın öngördüğü koşul veya tarihte sonuç doğurmaya başlamasıdır; imza tarihiyle her zaman aynı değildir.
Devletin bir antlaşmanın belirli hükümlerinin kendisine uygulanmasını dışlamayı ya da değiştirmeyi amaçlayan tek taraflı beyanı nedir?
- A) Konsolosluk bildirimi
- B) Ön yargılama
- C) İhbarname teatisi
- D) Soruşturma heyeti
- E) Çekince (reservation)
Doğru cevap: E
Çözüm: Çekince, antlaşmanın belirli hükümlerinin devlet bakımından hukukî etkisini dışlamak veya değiştirmek amacı taşıyan tek taraflı beyandır.
Antlaşmadan öngörülen usulle çıkma iradesinin bildirilmesi hangi kavrama yakındır?
- A) Fesih veya çekilme bildirimi (denunciation)
- B) Büyükelçi için agrément alınması
- C) Yeni bir konsolosluk binası kiralanması
- D) Sadece diplomatik davet gönderilmesi
- E) Sınır sorununu araştırma heyetine aktarmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Denunciation, antlaşmadan çıkışa ilişkin bildirimi anlatır; bunun mümkün olup olmadığı antlaşma hükümleri ve hukuk kurallarına bağlıdır.
Uluslararası uyuşmazlığın tarafların doğrudan görüşmesiyle çözülmeye çalışılması nedir?
- A) Tanınmamış zorlayıcı işgal
- B) Görüşme (negotiation)
- C) Uluslararası casusluk
- D) Antlaşmanın kayıt dışı bırakılması
- E) Konsolosluk bağışıklığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Görüşme, tarafların doğrudan karşılıklı müzakere ederek uzlaşma aradığı barışçı çözüm yöntemidir.
Üçüncü bir tarafın çatışan devletleri görüşmeye başlatması, fakat çözüm önerisini zorunlu olarak üstlenmemesi hangi yöntemdir?
- A) Meşru müdafaa
- B) Tek taraflı ilhak
- C) Dostça girişim (good offices)
- D) Yargısal ceza yaptırımı
- E) Diplomatik personel dokunulmazlığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Dostça girişimde üçüncü taraf görüşme imkânı sağlar; esas çözüm görüşmesini taraflar yapar.
Üçüncü kişinin tarafların uzlaşma sürecine etkin katılarak çözüm önerileri sunabilmesi hangi yöntemdir?
- A) Diplomatik sınır dışı etme
- B) Devletler arası noterlik
- C) Savaş tazminatı tahsili
- D) Arabuluculuk (mediation)
- E) Zorlayıcı hukuk yaratımı
Doğru cevap: D
Çözüm: Arabulucu tarafları yakınlaştırmak ve çözüm önermek üzere sürece etkin katkı verebilir; anlaşma tarafların iradesine bağlıdır.
Tarafların belirli uyuşmazlığı seçtikleri hakem veya hakem kuruluna götürerek bağlayıcı karar aldırması hangi yöntemdir?
- A) Protokol nezaketi
- B) Şahsi diplomatik bağışıklık
- C) Genel Kurul tavsiyesi
- D) Sadece dostça girişim
- E) Uluslararası tahkim (arbitration)
Doğru cevap: E
Çözüm: Tahkim, tarafların rızasına dayanan ve yetkilendirilen hakem kurulunun hukukî karar verdiği uyuşmazlık çözüm yoludur.