1948 Marshall Planının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sovyetler Birliği’ni NATO’ya üye yapmak
- B) Varşova Paktı’nı askerî yönden güçlendirmek
- C) Berlin Duvarı’nı inşa etmek
- D) Kore Yarımadası’nda ateşkes imzalamak
- E) Avrupa’nın savaş sonrası ekonomik toparlanmasını desteklemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Marshall Planı Avrupa ekonomilerinin yeniden inşasına yönelik ABD destek programıdır; komünizmin yayılmasını önleme hedefiyle de bağlantılıdır.
Sürdürülebilir Kalkınma Amacı 17 esas olarak neyi vurgular?
- A) Yalnızca ulusal savunma harcamaları
- B) Deniz yetki alanlarının sınırlandırılması
- C) Dünya çapında tek para birimi
- D) Devletlerin bütün sınırlarını kaldırması
- E) Amaçlar için ortaklıklar
Doğru cevap: E
Çözüm: SKA 17 uygulama araçlarını ve küresel ortaklıkları güçlendirmeyi hedefler.
1914’te Saraybosna suikastında öldürülen Avusturya-Macaristan veliahdı kimdir?
- A) II. Wilhelm
- B) Franz Ferdinand
- C) V. George
- D) I. Nikolay
- E) I. François
Doğru cevap: B
Çözüm: 28 Haziran 1914’te Franz Ferdinand’ın öldürülmesi Temmuz Krizi’ni tetikledi; savaşın bütün yapısal nedenleri bu olayla sınırlı değildir.
Farklı hukuk düzenlerinde tanınan temel hukuki düşüncelerin uluslararası hukuk kaynağı olarak adı nedir?
- A) Yalnız ticari teamül
- B) Ulusal bütçe kanunları
- C) Yalnız diplomatik nezaket
- D) Siyasi parti programları
- E) Hukukun genel ilkeleri
Doğru cevap: E
Çözüm: Uluslararası Adalet Divanı Statüsü 38. maddede hukukun genel ilkeleri ayrı bir kaynak olarak yer alır.
1878 Berlin Kongresi esas olarak hangi bölgenin siyasi düzenlemelerini yeniden değerlendirmiştir?
- A) Güney Amerika bağımsızlık savaşları
- B) Pasifik’te denizaltı silahlanması
- C) Balkanlar ve Osmanlı-Rus Savaşı sonrası düzenlemeler
- D) Birleşmiş Milletlerin kuruluş usulü
- E) 1945 sonrası Almanya işgal bölgeleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Berlin Kongresi, 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası Ayastefanos düzenini büyük güçler arasında yeniden ele aldı.
Bir devletin güçlenen başka devlete karşı ittifak kurarak karşı ağırlık oluşturması hangi kavramdır?
- A) Bağımlılık ilişkisini yok sayma
- B) Güç dengesi oluşturma (dengeleme)
- C) Normun içselleştirilmesi
- D) Eleştirel özgürleşme
- E) Postkolonyal temsil
Doğru cevap: B
Çözüm: Dengeleme güç birikiminin diğer devletlerce karşı güç veya ittifaklarla sınırlandırılmasıdır.
ASEAN hangi bölgedeki ülkelerin işbirliği örgütüdür?
- A) Kuzey Afrika
- B) Güney Amerika
- C) Kuzey Avrupa
- D) Güneydoğu Asya
- E) Orta Asya
Doğru cevap: D
Çözüm: ASEAN 1967 yılında Güneydoğu Asya ülkeleri arasında bölgesel işbirliği amacıyla kurulmuştur.
2024 Gelecek Paktı ile bağlantılı kabul edilen küresel dijital işbirliği metninin adı hangisidir?
- A) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- B) Roma Statüsü
- C) Schengen Uygulama Sözleşmesi
- D) Küresel Dijital Mutabakat (Global Digital Compact)
- E) Kyoto Askerî Protokolü
Doğru cevap: D
Çözüm: 2024 BM Gelecek Paktının eklerinden biri Küresel Dijital Mutabakattır; dijital işbirliği ve teknoloji yönetişimine odaklanır.
Saint-Germain, Trianon ve Neuilly antlaşmalarını doğru taraflarla eşleştiren seçenek hangisidir?
- A) Almanya – Osmanlı Devleti – İtalya
- B) Rusya – Japonya – Çin
- C) Avusturya – Macaristan – Bulgaristan
- D) Britanya – Fransa – Belçika
- E) İspanya – Portekiz – Hollanda
Doğru cevap: C
Çözüm: 1919 Saint-Germain Avusturya’yla, 1920 Trianon Macaristan’la, 1919 Neuilly Bulgaristan’la yapılan barış antlaşmalarıdır.
Antlaşmanın yorumunda Viyana Sözleşmesi 31. maddeye uygun yöntem hangisidir?
- A) Yalnız tarafların bugün kamuoyuna söylediklerini dikkate almak
- B) Antlaşmanın sadece ilk paragrafını esas almak
- C) Belgeyi sadece devletin iç politikasıyla açıklamak
- D) Terimlerin olağan anlamını bağlam, konu ve amaçla birlikte iyi niyetle incelemek
- E) Bütün tanımları bağlamdan koparmak
Doğru cevap: D
Çözüm: 31. madde yorum için iyi niyet, metnin olağan anlamı, bağlam ve konu-amaç ilişkisini kurar.
1974 Kıbrıs harekâtını takip eden Türkiye-ABD ilişkilerindeki önemli gelişme hangisidir?
- A) 1936’da Montrö Sözleşmesinin imzalanması
- B) 1926’da Musul sorununa ilişkin Ankara Antlaşması
- C) 1975’te ABD’nin silah ambargosu uygulaması ve bunun 1978’de kaldırılması
- D) 1963’te Ankara Ortaklık Anlaşmasının imzalanması
- E) 1992’de KEİ zirvesinin düzenlenmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: ABD Kongresinin 1975’te uygulattığı silah ambargosu 1978’de kaldırıldı; bu, ikili güvenlik ilişkilerinde bir dönüm noktasıydı.
Uluslararası hukuka aykırı fiilin giderilmesi bakımından tam giderim düşüncesi hangi araçları kapsayabilir?
- A) Yalnız askerî rütbe değişikliğini
- B) Sadece yeni sınav yapılmasını
- C) Bütün antlaşmaların otomatik feshedilmesini
- D) Yalnız pasaport tasarımını
- E) Eski hâle getirme, tazminat veya tatmin biçimlerini
Doğru cevap: E
Çözüm: Uluslararası sorumlulukta koşullara göre eski hâle getirme, tazminat ve tatmin biçimlerinde giderim gündeme gelebilir.
Bir devletin uluslararası insan hakları normlarını zaman içinde kendi meşru davranış standardı olarak kabul etmesi hangi süreçtir?
- A) Sadece askerî dengeleme
- B) Norm içselleştirmesi ve sosyalleşme
- C) Tek kutupluluğa zorunlu geçiş
- D) Sömürgeci merkez-çevre ilişkisi
- E) Askerî ittifaka katılma mecburiyeti
Doğru cevap: B
Çözüm: İnşacılık normların öğrenilmesi ve benimsenmesinin aktör davranışını değiştirebileceğini inceler.
Onaylama koşulu öngörülen bir antlaşmada imza ile onaylama için doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) İmza her durumda bütün üçüncü devletleri otomatik bağlar
- B) Onaylama antlaşmayı kesinlikle geçersiz kılar
- C) İmza daima çekince ile aynı anlamdadır
- D) Onaylama yalnız davet mektubu gönderilmesidir
- E) İmza metni tasdik edebilir; antlaşmayla bağlanmak için ayrıca onaylama gerekebilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Antlaşmanın bağlanma usulü belirleyicidir; imza ile nihai bağlılık aynı aşama olmayabilir.
Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliğinin birbirinden ayrı olduğunu gösteren en doğru ifade hangisidir?
- A) Avrupa Konseyi insan hakları ve demokrasi alanında çalışan ayrı bir uluslararası örgüttür.
- B) Avrupa Konseyi Avrupa Komisyonunun gayriresmî kısaltmasıdır.
- C) Avrupa Konseyi NATO Antlaşmasının eski ismidir.
- D) Avrupa Konseyine üyelik otomatik olarak avro kullanımını zorunlu kılar.
- E) Avrupa Konseyi yalnız Avrupa Birliğinin bütçe dairesidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Avrupa Konseyi 1949’da kurulmuştur ve AB kurumları arasında yer almaz; AİHM onun sözleşme sistemine dahildir.
1866 Avusturya-Prusya Savaşı ve 1870–1871 Fransa-Prusya Savaşı birlikte değerlendirildiğinde hangi sonuç öne çıkar?
- A) Avusturya’nın Prusya’yı ilhak ederek Alman imparatoru olması
- B) Fransa’nın Alman devletlerini kendi sömürgesine dönüştürmesi
- C) Prusya’nın Alman birliğini Avusturya dışındaki bir çerçevede kurması
- D) Britanya’nın bütün Orta Avrupa sınırlarını doğrudan çizmesi
- E) Rusya’nın 1866’da Almanya’yla siyasi birlik kurması
Doğru cevap: C
Çözüm: 1866 savaşında Avusturya Alman siyasi birliği sürecinin dışına itildi; 1870–1871 Fransa-Prusya Savaşı birleşmeyi hızlandırdı.
1963’te kurulan Afrika Birliği Örgütü ile 2002’de faaliyete geçen Afrika Birliği hakkında doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Afrika Birliği 1963’te NATO’nun askerî kanadı olarak kuruldu.
- B) OAU ile AB Adalet Divanı aynı kurumsal yapıdır.
- C) 2002’de OAU, Dünya Ticaret Örgütünün ismini aldı.
- D) Her iki kurum yalnız Güneydoğu Asya devletlerini kapsar.
- E) Afrika Birliği, OAU mirasını devralan daha geniş kıtasal bütünleşme gündemine sahip ardıl örgüttür.
Doğru cevap: E
Çözüm: Afrika Birliği 2002’de OAU’nun tarihsel devamı olarak kurumsallaştı; kıtasal işbirliği ve bütünleşmeyi genişletmeyi amaçlar.
BM Güvenlik Konseyinde önerilen yaptırım kararı kabul edilmiyor; tek bir devlet ayrıca ticari kısıtlamaya başvuruyor. En doğru hukukî okuma hangisidir?
- A) Tek taraflı tedbir BM Güvenlik Konseyinin kararı sayılır.
- B) Konsey oylaması başarısızsa bütün uluslararası hukuk sona erer.
- C) BM Genel Sekreteri her ticari tedbiri otomatik olarak bağlayıcı ilan eder.
- D) Konsey kararı oluşmaması ile devletin kendi tedbiri farklı süreçlerdir; tek taraflı tedbir otomatik olarak BM yaptırımı değildir.
- E) Tek taraflı tedbir kullanılması Güvenlik Konseyini hukuken fesheder.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kararın kaynağı ve hukukî dayanak önemlidir; BM yaptırımı ile devletlerin tek taraflı ekonomik tedbirleri özdeş değildir.
Kabul eden devlet polisi, diplomatik misyon binasında suç işlendiğini öne sürerek misyon şefinin izni olmadan içeri giriyor. 1961 Viyana Sözleşmesine göre en doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Misyon binalarının dokunulmazlığı nedeniyle rızasız giriş hukuka aykırıdır
- B) Suç şüphesi diplomatik bina dokunulmazlığını her zaman kendiliğinden kaldırır
- C) Misyon binası artık ev sahibi ülkenin toprağı sayılmaz
- D) Polis tüm diplomatik çantalara da otomatik el koyabilir
- E) Misyon şefinin rızası hiçbir durumda hukuken önem taşımaz
Doğru cevap: A
Çözüm: 22. madde kabul eden devlet makamlarının misyon şefinin rızası olmadan misyon binasına giremeyeceğini düzenler.
Silahlı saldırıya uğrayan devlet, meşru müdafaa uygularken sınırsız güç kullandığını ve Güvenlik Konseyine bildirim gerekmediğini ileri sürüyor. Doğru hukuki değerlendirme hangisidir?
- A) 51. madde tüm saldırılara sınırsız izin verir
- B) Hiçbir silahlı saldırıda meşru müdafaa hakkı doğmaz
- C) Meşru müdafaa gereklilik ve orantılılıkla sınırlıdır; alınan önlemler Konseye bildirilmelidir
- D) Güvenlik Konseyinin varlığı 51. maddeyi metinden siler
- E) Bildirim yalnız ticari antlaşmalar için gereklidir
Doğru cevap: C
Çözüm: 51. madde silahlı saldırı koşulunda meşru müdafaayı tanır ve önlemlerin derhâl bildirilmesini öngörür; gereklilik ve orantılılık da yerleşik sınırlardır.