Türkiye Birleşmiş Milletlerin kuruluş sürecine hangi yılda katılmıştır?
- A) 1932
- B) 1936
- C) 1945
- D) 1952
- E) 1963
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye 1945’te Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasındaydı; Milletler Cemiyetine 1932’de katılmıştı.
Varşova Paktı hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1945
- B) 1947
- C) 1955
- D) 1962
- E) 1989
Doğru cevap: C
Çözüm: Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa müttefikleri Varşova Paktını 1955’te kurdu.
Uluslararası uyuşmazlığın tarafların görüşerek anlaşmasıyla çözülmesi hangi yöntemdir?
- A) İlhak
- B) Misilleme amacıyla saldırı
- C) Zorunlu işgal
- D) Sınırların tek taraflı kaldırılması
- E) Müzakere
Doğru cevap: E
Çözüm: Müzakere uluslararası uyuşmazlıkların barışçı çözüm yollarından biridir ve tarafların doğrudan görüşmesine dayanır.
Diplomatik misyon binasının dokunulmazlığı en doğrudan neyi ifade eder?
- A) Binanın hukuken başka ülke toprağına dönüşmesini
- B) Kabul eden devlet görevlilerinin misyon şefinin rızası olmadan binaya girememesini
- C) Her ziyaretçinin binaya koşulsuz giriş hakkını
- D) Binanın belediye hizmetlerinden tamamen kopmasını
- E) Misyonun kendi mahkemesini her olayda kurmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: 1961 Sözleşmesi 22. madde misyon binalarını dokunulmaz sayar ve ev sahibi makamların rıza olmadan girişini yasaklar.
Klasik realizmle sıkça ilişkilendirilen düşünür kimdir?
- A) Alexander Wendt
- B) Robert Keohane
- C) Cynthia Enloe
- D) Hans J. Morgenthau
- E) Immanuel Wallerstein
Doğru cevap: D
Çözüm: Morgenthau güç ve ulusal çıkar vurgusuyla klasik realizmin önemli temsilcisidir.
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarından 13 numaralı amaç hangi başlığa ayrılmıştır?
- A) Sudaki yaşam
- B) Nitelikli eğitim
- C) Toplumsal cinsiyet eşitliği
- D) İklim eylemi
- E) Sanayi ve altyapı
Doğru cevap: D
Çözüm: SKA 13 iklim değişikliğiyle mücadeleye odaklanır; diğer seçenekler farklı amaç numaralarıyla bağlantılıdır.
Birinci Dünya Savaşı’nın Avrupa’da genel savaşa dönüşmesinde 1914 Temmuz Krizi sırasında ilk savaş ilanı hangi devletler arasında gerçekleşmiştir?
- A) ABD’nin Japonya’ya savaş ilanı
- B) Fransa’nın İtalya’ya savaş ilanı
- C) Avusturya-Macaristan’ın Sırbistan’a savaş ilanı
- D) Britanya’nın Rusya’ya savaş ilanı
- E) Almanya’nın Osmanlı Devleti’ne savaş ilanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Avusturya-Macaristan 28 Temmuz 1914’te Sırbistan’a savaş ilan etti; ittifak ve seferberlik süreçleri krizi genişletti.
Musul meselesinde Türkiye ile Birleşik Krallık ve Irak arasındaki sınır düzenlemesi hangi antlaşmayla ilişkilidir?
- A) 1923 Lozan Ek Protokolü
- B) 1926 Ankara Antlaşması
- C) 1936 Montrö Sözleşmesi
- D) 1937 Sadabat Paktı
- E) 1949 Kuzey Atlantik Antlaşması
Doğru cevap: B
Çözüm: 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması, Türkiye-Irak sınırına ilişkin Musul sorununun diplomatik çözüm sürecinde belirleyicidir.
D-8 işbirliği girişiminin Türkiye açısından tarihî başlangıç noktası hangisidir?
- A) 1932 Milletler Cemiyeti üyeliği
- B) 1937 Sadabat Paktı
- C) 1964 Johnson Mektubu
- D) 2009 Nahçıvan Anlaşması
- E) 1997 İstanbul Zirvesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Gelişen Sekiz Ülke işbirliği 15 Haziran 1997 İstanbul Zirvesiyle kuruldu; sonradan örgütün üyelik yapısında değişiklikler olabilmektedir.
Paris Anlaşmasındaki küresel durum değerlendirmesi (global stocktake) neyi amaçlar?
- A) Her ülkenin ulusal parlamentosunu otomatik feshetmeyi
- B) Ülkelerin bilimsel veri açıklamasını yasaklamayı
- C) Yalnız tek bir ülkenin gümrük tarifesini saptamayı
- D) Anlaşmanın uzun vadeli hedeflerine yönelik ortak ilerlemeyi düzenli aralıklarla değerlendirmeyi
- E) IPCC’nin doğrudan yaptırım kararı vermesini
Doğru cevap: D
Çözüm: Küresel durum değerlendirmesi kolektif ilerlemeyi ele alır; bireysel NDC ile aynı belge değildir.
UAD’nin tarafların rızası varsa hakkaniyet ve nesafet temelinde karar vermesini ifade eden kavram hangisidir?
- A) Pacta tertiis
- B) Ex aequo et bono
- C) Opinio juris
- D) Jus ad bellum
- E) Uti possidetis juris
Doğru cevap: B
Çözüm: UAD Statüsü 38/2, uyuşmazlık taraflarının kabulüyle mahkemenin ex aequo et bono karar verebilmesine imkân tanır.
1979 Sovyetler Birliği’nin Afganistan’a müdahalesinin yumuşama sürecine etkisi nasıl değerlendirilir?
- A) NATO ve Varşova Paktını 1979’da aynı ittifaka dönüştürmüştür
- B) Soğuk Savaşı 1979’da kesin biçimde bitirmiştir
- C) SALT II’nin ABD Senatosunda derhâl onaylanmasına yol açmıştır
- D) ABD-Sovyet gerilimini artırarak détente sürecinin bozulmasında önemli rol oynamıştır
- E) Berlin Duvarını 1979’da açmıştır
Doğru cevap: D
Çözüm: Afganistan müdahalesi 1979 sonrasında ilişkileri sertleştirdi ve silah denetiminde işbirliğini zorlaştırdı.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) için en uygun görev tanımı hangisidir?
- A) BM Güvenlik Konseyindeki bütün veto oylarını kullanmak
- B) NATO üyesi devletlere karşı zorunlu kolektif savunma uygulamak
- C) Bireysel savaş suçu davalarında ceza hükmü vermek
- D) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi uyarınca bireysel başvuruları karara bağlamak
- E) Üyeleri ve ortakları arasında ekonomik ve sosyal politika araştırmaları, veri paylaşımı ve işbirliğini desteklemek
Doğru cevap: E
Çözüm: OECD politika analizi, araştırma, standartlar ve ülkeler arası deneyim paylaşımıyla ekonomik ve sosyal politika işbirliğine katkı sağlar.
Viyana Kongresi’yle kurulan Avrupa Uyumu (Concert of Europe) için aşağıdakilerden hangisi en uygun açıklamadır?
- A) Büyük güçler arasında istişare ve güç dengesi yoluyla düzeni koruma çabası
- B) Ulus-devletlerin tamamının eşit oyla yönettiği dünya parlamentosu
- C) Sömürge ülkelerinin bağımsızlığını zorunlu kılan evrensel mahkeme
- D) Sabit üyeli askerî ittifak olarak yalnız 1914’te kurulmuş sistem
- E) Avrupa’da bütün iç siyasal çatışmaları ortadan kaldıran anayasal birlik
Doğru cevap: A
Çözüm: Avrupa Uyumu resmî bir dünya devleti değil, büyük güç diplomasisi ve istişare geleneği üzerinden düzen koruma arayışıydı.
1987 INF Antlaşmasının Soğuk Savaş diplomasisindeki önemi nedir?
- A) ABD ile Sovyetlerin belirli menzildeki karadan fırlatılan füzeleri ortadan kaldırmasını öngörmesi
- B) Sovyetler Birliği’nin 1987’de kuruluş belgesi olması
- C) Kore Savaşını başlatması
- D) İki Almanya’nın 1987’de birleşmesini kararlaştırması
- E) Avrupa Birliğinin para birimini 1987’de yürürlüğe koyması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1987 INF Antlaşması ABD-SSCB silah denetiminde belirli kara konuşlu füze sınıflarının elimine edilmesini öngördü.
Sınır aşan bir siber saldırıda saldırganın kaynağını güvenilir biçimde belirleme zorluğu hangi kavramdır?
- A) Küresel durum değerlendirmesi
- B) Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk
- C) Geri göndermeme
- D) Uluslararası tahkim kararı
- E) Atıf (attribution) sorunu
Doğru cevap: E
Çözüm: Siber saldırılarda teknik izlerin fail ve devlet sorumluluğunu tek başına kesin göstermemesi atıf sorununu doğurabilir.
Onaylamaya tabi bir antlaşma taslağını devlet temsilcisi imzalıyor; gereken onay süreci henüz tamamlanmamış. Hangi değerlendirme en isabetlidir?
- A) İmza anında her üçüncü devlet de otomatik taraf olur
- B) Onaylamaya tabi antlaşmada onaylama hukuken yasaktır
- C) İmza yalnız yargısal uyuşmazlıkta arabuluculuk anlamına gelir
- D) İmza tek başına o antlaşmayla nihai bağlanma rızasının tamamlandığını göstermeyebilir
- E) İmza tüm çekinceleri kendiliğinden geçersiz kılar
Doğru cevap: D
Çözüm: Bağlanma usulü antlaşmanın öngördüğü yönteme göre belirlenir; onaylama gerekli ise imzadan sonra tamamlanır.
Taraflardan biri, çok maddeli bir antlaşmanın bir cümlesini tamamen bağlamından kopararak yalnız kendi çıkarına göre yorumluyor. Hangi yorum kuralı en doğrudan ihlal riski taşır?
- A) Viyana Sözleşmesi 31. maddedeki bağlam, konu-amaç ve iyi niyetle yorum ilkesi
- B) Antlaşma adının yalnız uzun olmasına ilişkin kural
- C) Mahkeme binasının bulunduğu ülke kuralı
- D) Ulusal para birimini belirleme ilkesi
- E) Uluslararası örgütlerin idari bütçe usulü
Doğru cevap: A
Çözüm: 31. madde antlaşma terimlerinin olağan anlamının bağlam ve konu-amaçla birlikte iyi niyetle okunmasını öngörür.
ABD ve SSCB’nin birbirlerine karşı doğrudan genel savaşa girmeden Kore ve Vietnam gibi çatışmalara yoğun biçimde müdahil olması, Soğuk Savaşın hangi iki özelliğini birlikte gösterir?
- A) Nükleer caydırıcılıkla sınırlanan doğrudan çatışma ve üçüncü bölgelerde vekâlet rekabeti
- B) Askerî ittifakların ve büyük güç rekabetinin tamamen sona ermesi
- C) Tüm yerel savaşların süper güçlerin tek ortak komutanlığında bitirilmesi
- D) Uluslararası örgütlerin bütün bölgesel çatışmaları yasaklaması
- E) İki devletin 1950’de siyasi birleşme anlaşması imzalaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Nükleer yıkım riski doğrudan savaşı caydırırken yerel çatışmalar büyük güç rekabetinin aracı olabildi.
Bir rapor “IPCC 2024’te iklim antlaşması imzalayıp bütün ülkelere para cezası kesti” iddiasında bulunuyor. En temel kavram yanılgısı nedir?
- A) IPCC yalnız uluslararası ceza mahkemesidir.
- B) Bilimsel değerlendirme yapan IPCC ile devletlerin iklim müzakere forumu COP karıştırılmıştır.
- C) COP mülteci statüsü verebilen tek ulusal kurumdur.
- D) Bilimsel raporlar yalnız devlet sınırlarını çizer.
- E) Küresel iklim işbirliği 2015’ten önce hiç bulunmamıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: IPCC iklim bilimine ilişkin bulguları değerlendirir; anlaşmaların tarafları devletlerdir ve müzakereler COP çerçevesinde yürütülür.