1975 Helsinki Nihai Senedi hangi alanları birlikte ele almıştır?
- A) Avrupa güvenliği, işbirliği ve insan hakları
- B) İtalya’nın siyasi birliğinin sağlanması
- C) Kırım Savaşı barış hükümleri
- D) Birinci Dünya Savaşı tazminatları
- E) NATO üyeliğinin tüm devletlere zorunlu kılınması
Doğru cevap: A
Çözüm: Helsinki Nihai Senedi sınırlar, güvenlik, ekonomik işbirliği ve insan haklarına ilişkin ilkeler içerir.
Diplomatik ajanın kabul eden devletin ceza yargısından bağışıklığı en çok hangi kavramla adlandırılır?
- A) Zorunlu tahkim
- B) Sürekli itirazcılık
- C) Üçüncü devlet çekincesi
- D) Diplomatik bağışıklık
- E) Mali egemenlik hakkı
Doğru cevap: D
Çözüm: 1961 Sözleşmesi 31. madde diplomatik ajanın kabul eden devletin ceza yargısından bağışıklığını düzenler.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin temel sorumluluğu nedir?
- A) Dünya para politikasının belirlenmesi
- B) Avrupa Birliği yasalarının kabulü
- C) Spor müsabakalarının düzenlenmesi
- D) Uluslararası barış ve güvenliğin korunması
- E) Uluslararası ticarette gümrük tarife cetvellerinin hazırlanması
Doğru cevap: D
Çözüm: BM Şartı Güvenlik Konseyine uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında birincil sorumluluk verir.
Birleşmiş Milletler Şartı 2/3 maddesi devletlerden ne bekler?
- A) Her anlaşmazlıkta tek taraflı saldırı yapmalarını
- B) Bütün sorunları yalnız referanduma götürmelerini
- C) Her uyuşmazlıkta otomatik toprak devri yapmalarını
- D) Yargı yollarını tamamen kapatmalarını
- E) Uluslararası uyuşmazlıklarını barışçı yollarla çözmelerini
Doğru cevap: E
Çözüm: Üyeler uluslararası uyuşmazlıklarını barışçı araçlarla çözmeli, uluslararası barış ve güvenliği tehlikeye atmamalıdır.
Avrupa Birliğinde mevzuat önerilerini hazırlamada başlıca görevli kurum hangisidir?
- A) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
- B) Avrupa Komisyonu
- C) Avrupa Konseyi
- D) AGİT Daimî Konseyi
- E) BM Genel Kurulu
Doğru cevap: B
Çözüm: Avrupa Komisyonu AB yasama sürecinde temel mevzuat önerisi yetkisine sahip kurumdur.
1972 SALT I süreci esas olarak hangi alana ilişkindir?
- A) Uluslararası ticaret tarifelerinin kaldırılması
- B) Sömürge ülkelerinin bağımsızlık ilanı
- C) Kore Savaşı ateşkesinin imzalanması
- D) İnsan hakları mahkemelerinin birleştirilmesi
- E) Stratejik nükleer silahların sınırlandırılması
Doğru cevap: E
Çözüm: SALT I ve aynı yılki ABM Antlaşması stratejik silah denetimine ilişkin önemli adımlardır.
Kopenhag Okulu bağlamında güvenlikleştirme (securitization) en iyi nasıl tanımlanır?
- A) Her uluslararası meselenin otomatik askerî çatışmaya dönüşmesi
- B) Yalnız gümrük vergilerinin eşitlenmesi
- C) Çevreyle ilgili bütün konuların siyaset dışına çıkarılması
- D) Bir devletin askerî ittifaktan mutlaka ayrılması
- E) Bir meselenin varoluşsal tehdit olarak sunulup olağanüstü tedbirlerin meşrulaştırılması süreci
Doğru cevap: E
Çözüm: Güvenlikleştirme yaklaşımı tehdidin siyasal söylem ve kabul süreçleriyle güvenlik alanına taşınmasını inceler.
Diplomatik/siyasal uyuşmazlık çözümü ile yargısal çözüm arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) Müzakere her durumda tarafları bağlayan mahkeme kararıdır
- B) Siyasal çözüm uzlaşma ve öneriyi, yargısal çözüm hukukî karar süreçlerini öne çıkarır
- C) Yargısal çözüm yalnız basın toplantısı yapmaktır
- D) Arabulucu bütün davalarda zorunlu yüksek mahkemedir
- E) Siyasal yollar uluslararası hukukta tamamen yasaktır
Doğru cevap: B
Çözüm: Görüşme ve arabuluculuk tarafların uzlaşmasını ararken yargısal yollar yetki ve usule bağlı hukukî karar verir.
Bir uygulamanın yalnızca alışkanlık veya nezaket olmayıp uluslararası örf ve âdet kuralı sayılmasını sağlayan ayırt edici öğe nedir?
- A) Davranışın sosyal medyada yaygınlaşması
- B) Devletlerin uygulamayı hukuki yükümlülük veya hak olarak görmesi
- C) Uygulamanın sadece bir şirketçe benimsenmesi
- D) İki devletin nüfusunun eşit olması
- E) Bütün gazetelerin aynı başlığı atması
Doğru cevap: B
Çözüm: Opinio juris, uygulamanın hukuk kuralı olarak kabul edildiğine ilişkin unsurdur; yalnız tekrar veya nezaket yeterli olmayabilir.
1963 Ankara Anlaşmasının imzalanması ve yürürlüğe girmesi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) İmzalanma 1959, yürürlüğe girme 1960
- B) İmzalanma 1970, yürürlüğe girme 1973
- C) İmzalanma 1987, yürürlüğe girme 1996
- D) İmzalanma 1999, yürürlüğe girme 2005
- E) İmzalanma 1963, yürürlüğe girme 1964
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye-AET Ortaklık Anlaşması 12 Eylül 1963’te imzalandı ve 1 Aralık 1964’te yürürlüğe girdi.
Antlaşmaların yorumlanmasında Viyana Sözleşmesi 31. maddenin temel yaklaşımı hangisidir?
- A) Sadece antlaşmanın ilk kelimesi esas alınır
- B) Terimlerin olağan anlamı, bağlam, konu ve amaç birlikte ve iyi niyetle değerlendirilir
- C) Yalnız bir tarafın gizli siyasi niyeti bağlayıcıdır
- D) Metindeki bütün ifadeler tamamen yok sayılır
- E) Her yorum yalnız askerî güç oranına dayanır
Doğru cevap: B
Çözüm: 31. madde yorumu iyi niyet, bağlam, terimlerin olağan anlamı ile antlaşmanın konu ve amacını birlikte ele alır.
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) ile Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) İkisi de AB yasalarını yapan organlardır.
- B) UAD bireyleri, UCM sadece devletleri yargılar.
- C) UAD bir NATO organı, UCM bir IMF organıdır.
- D) İkisi de aynı isimle BM Güvenlik Konseyinin alt komisyonudur.
- E) UAD devletler arası uyuşmazlıklarla, UCM ise yetkisi kapsamında bireylerin uluslararası suç sorumluluğuyla ilgilenir.
Doğru cevap: E
Çözüm: UAD BM ana organıdır; UCM ise Roma Statüsüne dayanan ayrı uluslararası ceza mahkemesidir.
Truman Doktrini ile Marshall Planı arasındaki temel farklılık hangisidir?
- A) İlki siyasal-güvenlik desteğini, ikincisi Avrupa ekonomik toparlanma programını öne çıkarır
- B) İlki 1991 sonrasında, ikincisi 1815’te başlatılmıştır
- C) İkisi de sadece Sovyetler Birliği tarafından uygulanmıştır
- D) İlki Varşova Paktının kurucu metnidir
- E) İkincisi Kore Savaşının ateşkes antlaşmasıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Truman Doktrini çevreleme bağlamında Türkiye-Yunanistan desteğini; Marshall Planı Avrupa’nın ekonomik iyileşmesini hedefledi.
1974 Kıbrıs gelişmelerinin doğru sıralaması hangisidir?
- A) 20 Temmuz harekâtı → 1959 Zürih anlaşmaları
- B) 15 Temmuz darbesi → 20 Temmuz Türkiye’nin askerî harekâtının başlaması
- C) 1974 AB adaylığı → 15 Temmuz darbesi
- D) 1939 Hatay katılması → 1964 Johnson Mektubu → 1960 Kıbrıs kuruluşu
- E) 1978 ambargonun kaldırılması → 1974 darbesi
Doğru cevap: B
Çözüm: 1974’te Yunan cuntasının desteklediği 15 Temmuz darbesini 20 Temmuz’daki Türkiye askerî harekâtı izledi.
1878 Berlin Kongresi’ndeki Balkan düzenlemesi, 1908 Bosna ilhakı ve 1914 Temmuz Krizi arasındaki sürekliliği açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Avrupa’da bütün Balkan devletlerinin 1878’de tek merkezî devlete dönüşmesi
- B) Rus-Japon Savaşı’nın 1878 Kongresinde resmen başlaması
- C) Milletler Cemiyetinin Bosna’yı 1908’de üyeliğe kabul etmesi
- D) Balkan statüsü üzerindeki milliyetçi taleplerin büyük güç rekabetiyle iç içe geçmesi
- E) Britanya ile Fransa’nın 1878’den itibaren her Balkan kararında tamamen tarafsız kalması
Doğru cevap: D
Çözüm: Balkanlar büyük güç diplomasi ve milliyetçi hareketlerin kesiştiği bir alan olduğundan krizler sonraki on yıllarda yeniden üretildi.
Bir kurumun genel konferanslarında hükümet, işveren ve işçi temsilcilerinin birlikte yer alması hangi kuruluşun ayırt edici özelliğidir?
- A) Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
- B) Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO)
- C) Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
- D) Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)
- E) Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO)
Doğru cevap: C
Çözüm: ILO’nun üçlü temsili çalışma yaşamındaki hükümet, işveren ve işçi aktörlerinin kurumsal katılımına dayanır.
1996 Türkiye–AB Gümrük Birliğinin kapsamını değerlendirirken hangi ifade daha isabetlidir?
- A) Türkiye’nin 1996’da AB tam üyesi olmasını sağlamıştır.
- B) Ağırlıkla sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleriyle ilgili ticaret rejimidir; bütün sektörlerin tam AB ortak pazarına otomatik katılımı değildir.
- C) Bütün tarım ürünleri ve hizmetler hiçbir istisna olmadan aynı düzenlemeye girmiştir.
- D) Türkiye ile NATO arasında 5. maddeyi yürürlüğe koymuştur.
- E) 1996’da yalnız Musul sınırında geçişleri düzenlemiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: 1 Ocak 1996’da yürürlüğe giren Gümrük Birliği ağırlıkla sanayi ürünlerine ilişkindir; tam üyelik veya tüm alanlarda tek pazar değildir.
Sınırında savunma sistemi kuran devlet, rakibinin tehdit algılayıp füze kapasitesini artırmasına yol açıyor. Her iki taraf da kendini daha güvensiz hissediyor. Bu olayın ana kavramı hangisidir?
- A) Demokratik barış
- B) Güvenlik ikilemi
- C) Mutlak kazanç iş birliği
- D) Norm içselleştirmesi
- E) Döngüsel ekonomik bağımlılık
Doğru cevap: B
Çözüm: Savunma amaçlı tedbirin diğer aktör tarafından tehdit algılanması karşılıklı silahlanma ve güvensizliği artırabilir.
Bir devlet başka bir devletin antlaşma yükümlülüğünü ihlal ettiğini iddia ederek devletler arası bağlayıcı yargı kararı arıyorsa ilk incelemesi gereken husus hangisidir?
- A) Avrupa Parlamentosunun devletler adına ceza davası açma takvimi
- B) UNICEF’in ticari mahkeme kararlarının derecesi
- C) Uluslararası Adalet Divanının somut uyuşmazlık bakımından yetkisinin kabul edilip edilmediği
- D) G20’nin bireysel temyiz yetkisinin genişliği
- E) NATO’nun gümrük oranlarına ilişkin tahkim kuralları
Doğru cevap: C
Çözüm: UAD önünde devletler arası çekişmeli davada yetki dayanağı belirleyicidir; bir devletin tek taraflı istemi her zaman yeterli değildir.
Bir uyuşmazlıkta mahkeme hem tarafların antlaşmasını hem yaygın devlet uygulamasını hem hukukun genel ilkelerini inceliyor. Bu değerlendirme hangi dayanağa en uygundur?
- A) UAD Statüsü 38/1 kapsamındaki birden fazla kaynak türünün değerlendirilmesine
- B) Yalnız diplomatik nezaketin bağlayıcı yasa sayılmasına
- C) Yalnız tek devletin iç yönetmeliğinin uygulanmasına
- D) Öğretinin antlaşmaların yerine geçmesine
- E) Tüm yargısal kararların genel yasa olmasına
Doğru cevap: A
Çözüm: 38. madde antlaşma, örf ve âdet ile hukukun genel ilkelerini kaynak olarak sayar; aynı uyuşmazlıkta birden fazla kaynak ilgili olabilir.