BM Genel Kurulu ile Güvenlik Konseyinin barış ve güvenlik alanındaki temel yetki farkı hangisidir?
- A) Genel Kurul çoğunlukla tavsiye eder; Güvenlik Konseyi Şart çerçevesinde bağlayıcı kararlar ve VII. Bölüm tedbirleri alabilir.
- B) Genel Kurul her zaman zor kullanma kararı verir; Konsey yalnız kültürel etkinlik düzenler.
- C) Genel Kurul yalnız beş üyeden oluşur; Güvenlik Konseyinde bütün devletler sürekli üyedir.
- D) Güvenlik Konseyinin hiçbir uluslararası hukuk yetkisi yoktur.
- E) Genel Kurul bütün devletlerin iç hukukunu tek taraflı kaldırır.
Doğru cevap: A
Çözüm: BM Şartı yetkileri farklılaştırır: Genel Kurul tavsiye, Güvenlik Konseyi ise koşulları varsa bağlayıcı tedbir alabilir.
Diplomatik ajanın ceza yargısı bağışıklığı hakkında doğru ifade nedir?
- A) Bağışıklık tüm hukuk kurallarını ortadan kaldırır
- B) Diplomat tüm ülkelerin askerî komutanı olur
- C) Bağışıklık her ihlali resmen meşrulaştırır
- D) Diplomat hiçbir hukukî yükümlülüğe tabi değildir
- E) Bağışıklık kabul eden devletin yargısından korur; gönderen devletin yargı yetkisini otomatik kaldırmaz
Doğru cevap: E
Çözüm: 31. madde kapsamındaki yargı bağışıklığı görev ve kişi korumasıdır; hukukî kurallara uyma yükümlülüğünü silmez.
Demokratik barış tezinin yanlış yorumlandığı seçenek hangisidir?
- A) Liberal demokrasiler arasındaki savaş eğiliminin açıklanmasına çalışılması
- B) İç siyasal kurumlarla dış çatışma davranışı arasında bağ kurulması
- C) Norm ve kurumların barış üzerindeki olası etkisinin incelenmesi
- D) Demokratik ülkelerin hiçbir zaman hiçbir başka devletle savaşmayacağı
- E) Demokrasi türü ve devletler arası ilişkilerin birlikte değerlendirilmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Demokratik barış tezi bütün demokrasilerin hiç savaşmadığını değil, özellikle birbirleriyle savaşma eğiliminin düşüklüğünü ele alır.
Aşağıdakilerden hangisi Batı Yarımküre’de bölgesel işbirliği ve diplomasiyle ilişkilidir?
- A) Amerikan Devletleri Örgütü (OAS)
- B) ASEAN
- C) Afrika Birliği
- D) Arap Birliği
- E) Avrupa Konseyi
Doğru cevap: A
Çözüm: OAS Amerika kıtalarındaki devletlerin bölgesel örgütüdür; ASEAN Güneydoğu Asya bölgesine aittir.
Türkiye’nin 1987 Avrupa Topluluğu tam üyelik başvurusu ile 1999 Helsinki kararının farkı nedir?
- A) 1987 başvurudur; 1999 AB aday ülke statüsünün kabulüdür.
- B) 1987 Gümrük Birliği yürürlüğüdür; 1999 NATO üyeliğidir.
- C) İki tarih de Montrö Sözleşmesinin imza tarihleridir.
- D) 1987 AET’nin Türkiye’yi kurucu üye kabul etmesidir.
- E) 1999 sürecinde Türkiye ilk kez BM’ye katılmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: 14 Nisan 1987 başvurusu ile Aralık 1999 Helsinki adaylık kararı farklı diplomatik aşamalardır.
2001’deki 11 Eylül saldırılarının uluslararası sistem bakımından başlıca etkilerinden biri nedir?
- A) Birinci Dünya Savaşının sona ermesi
- B) Berlin Duvarının ilk kez inşa edilmesi
- C) Varşova Paktının 1955’te kurulması
- D) Milletler Cemiyetinin yeniden faaliyete geçmesi
- E) Terörle mücadele ve güvenlik gündeminin uluslararası siyasette ağırlık kazanması
Doğru cevap: E
Çözüm: 11 Eylül 2001 saldırıları uluslararası güvenlik önceliklerini ve Afganistan müdahalesi gibi gelişmeleri etkiledi.
Kurulduğu anda emredici genel uluslararası hukuk normuyla çatışan bir antlaşma hakkında Viyana Sözleşmesi 53. madde ne öngörür?
- A) Antlaşmanın otomatik olarak anayasaya dönüşmesini
- B) Yalnız düşük rütbeli memurların sorumluluğunu
- C) Antlaşmanın bütün üçüncü devletlere karşı üstünlüğünü
- D) Antlaşmanın geçersiz olmasını
- E) Çatışmanın hiçbir hukuki sonucu olmamasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Viyana Sözleşmesi 53. madde, kurulduğu anda jus cogens ile çatışan antlaşmanın geçersizliğini düzenler.
1830’da Belçika’nın bağımsızlığı ve Avrupa güçlerinin yaklaşımı hangi sürecin bir örneğidir?
- A) Almanya’nın 1871’de imparatorluk ilan etmesi
- B) Milliyetçi hareketin büyük güçler dengesi içinde diplomatik tanınma meselesine dönüşmesi
- C) Kırım Savaşı’nın Osmanlı-Rus cephesinde başlaması
- D) İtalya’nın Roma’yı 1945’te birleştirmesi
- E) Varşova Paktı’nın Doğu Avrupa’da kurulması
Doğru cevap: B
Çözüm: Belçika devrimi 1830 milliyetçilik dalgasına bağlıydı; bağımsızlık ve tarafsızlık meselesi Avrupa diplomasi mekanizmalarıyla ele alındı.
Başından beri oluşmakta olan örf kuralına açık ve tutarlı itiraz eden devlet bakımından genel kabul gören kavram hangisidir?
- A) Mutlak tanınmış devlet
- B) Otomatik taraf devlet
- C) Zorunlu hakem
- D) Sürekli itirazcı (persistent objector)
- E) Antlaşmanın tevdi makamı
Doğru cevap: D
Çözüm: Sürekli itirazcı, genel örf kuralının oluşumu sırasında açık ve süreklilik gösteren itirazıyla belirli koşullarda kuralla bağlı olmama iddiasında bulunabilir; jus cogens istisnadır.
DTÖ, IMF ve Dünya Bankası arasındaki işlev farkı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) DTÖ ticaret kuralları; IMF parasal/ödemeler dengesi istikrarı; Dünya Bankası kalkınma finansmanı
- B) DTÖ salgın ilacı; IMF savaş suçları yargısı; Dünya Bankası sınır polisi
- C) DTÖ iklim bilimsel raporu; IMF mülteci kimliği; Dünya Bankası NATO komutası
- D) Üçü de yalnız askerî savunma örgütüdür.
- E) Üçü de sadece ülke içi belediye seçimlerini düzenler.
Doğru cevap: A
Çözüm: DTÖ çok taraflı ticaret, IMF makroekonomik ve ödemeler dengesi, Dünya Bankası kalkınma boyutunda farklı görevler üstlenir.
Kore Savaşına katılım ile Türkiye’nin NATO üyeliği arasındaki ilişkiyi en doğru anlatan seçenek hangisidir?
- A) Türkiye Kore Savaşına ancak 1974’te NATO’dan ayrıldıktan sonra girmiştir.
- B) NATO 1963’te Türkiye’nin isteğiyle Kore’de kurulmuştur.
- C) 1950’de başlayan Kore katılımı Batı güvenlik sistemiyle bütünleşme sürecindeyken NATO üyeliği 1952’de gerçekleşmiştir.
- D) Türkiye Kore’ye yalnız AB üyesi olduktan sonra asker göndermiştir.
- E) Kore Savaşı 1936’da Montrö’yle sona ermiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kore Savaşı 1950–1953 arasındadır; Türkiye’nin NATO üyeliği 18 Şubat 1952’dir.
Yabancı ülkede tutuklanan konsolosluk gönderen devletinin vatandaşına ilişkin 1963 Viyana Sözleşmesi 36. maddedeki temel ilke hangisidir?
- A) Tutuklanan herkes otomatik konsolos olur
- B) Konsolosluk her vatandaşını yargı dışına çıkarır
- C) Kişiye konsolosluk hakları gecikmeksizin bildirilir; talep ederse konsolosluğa bildirim yapılır
- D) Konsolosluk görevlileri otomatik tahliye emri verir
- E) Her tutuklama antlaşmaları sona erdirir
Doğru cevap: C
Çözüm: 1963 Viyana Sözleşmesi 36. madde kişinin konsolosluk iletişimine ilişkin haklarını, talep durumunda bildirim ve gecikmeksizin bilgilendirmeyi düzenler.
BM Güvenlik Konseyi yapısını doğru anlatan ifade hangisidir?
- A) Beş daimi ve iki yıllığına seçilen on geçici üyeden oluşur.
- B) Tüm üye devletler Güvenlik Konseyinde sürekli oy kullanır.
- C) Daimi üyeler Genel Kurul tarafından her yıl yenilenir.
- D) Konsey yalnız uluslararası ticaret uyuşmazlıklarıyla ilgilenir.
- E) Konseyin toplam on üyesi vardır ve hiçbiri daimi değildir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Güvenlik Konseyinin 15 üyesinin beşi daimi, onu ise Genel Kurulca iki yıllığına seçilen geçici üyelerdir.
1882 Üçlü İttifak ile 1907 itibarıyla oluşan Üçlü İtilaf arasındaki farkı doğru veren seçenek hangisidir?
- A) İkisinin de tek kurucusu Birleşmiş Milletlerdir
- B) Üçlü İtilaf 1882’de Osmanlı Devleti tarafından kurulmuştur
- C) Üçlü İttifak yalnız 1945 sonrasında ortaya çıkmıştır
- D) Her iki oluşum da tüm üyeleri aynı çok taraflı tek antlaşmayla bağlamıştır
- E) İlkinde Almanya-Avusturya-Macaristan-İtalya; ikincisinde Britanya-Fransa-Rusya bulunur
Doğru cevap: E
Çözüm: Üçlü İttifak 1882 tarihli bir ittifakken Üçlü İtilaf farklı tarihlerde yapılan uzlaşı ve anlaşmalardan oluşmuş diplomatik bloktur.
SALT I (1972) ile SALT II (1979) arasında hukuki-sonuç farkını doğru veren açıklama hangisidir?
- A) SALT I anlaşmaları yürürlüğe giren sınırlamalar sağladı; SALT II imzalanmasına rağmen ABD tarafından onaylanmadı
- B) SALT II 1947’de Truman tarafından hazırlanıp NATO’yu kurdu
- C) SALT I yalnız Avrupa ticaret gümrüklerini düzenledi
- D) Her iki metin Varşova Paktı’nın fesih belgeleridir
- E) SALT I ve II yalnız Kore yarımadasının sınırlarını belirledi
Doğru cevap: A
Çözüm: SALT I 1972’de ABM Antlaşması ve geçici stratejik sınırlamalar getirdi; SALT II 1979’da imzalandı fakat ABD tarafından onaylanmadı.
İngiliz Okulundaki uluslararası sistem ile uluslararası toplum ayrımı hangi temele dayanır?
- A) İki kavramın yalnız ekonomik gelir düzeyini ölçmesine
- B) Uluslararası toplumda hiçbir devlet bulunmamasına
- C) Yalnız güç etkileşimi ile ortak kurallara bağlı toplum fikrinin ayırt edilmesine
- D) Uluslararası sistemin mutlaka tek kültürlü devlet olmasına
- E) Uluslararası toplumun yalnız coğrafi sınır çizmesine
Doğru cevap: C
Çözüm: Uluslararası toplum, devletlerin ortak kurallar ve kurumlar tanıdığı ilişki düzeyini vurgular.
BM Güvenlik Konseyi VII. Bölüm altında barışa tehdit ve saldırı konularında hangi yetkiye sahiptir?
- A) Yalnız ders kitabı yayımlama
- B) Şart hükümlerine uygun kolektif önlem kararı alma veya yetkilendirme
- C) Bütün devlet sınırlarını keyfî biçimde yeniden çizme
- D) Yalnız özel şirketlere ruhsat verme
- E) BM Genel Kurulunun yerine seçim düzenleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Güvenlik Konseyi VII. Bölümde barışa tehdit, barışın bozulması ve saldırı durumlarında gerekli tedbirler kararlaştırabilir.
Musul konusundaki görüşmelerin sonuçlarını doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Musul 1939’da Hatay ile aynı düzenlemeyle Türkiye’ye katılmıştır.
- B) Musul sorunu Milletler Cemiyeti sürecinin ardından 1926 Ankara Antlaşmasıyla Türkiye-Irak sınırı bağlamında karara bağlanmıştır.
- C) 1926 antlaşması Türkiye’nin NATO üyeliğini başlatmıştır.
- D) Sorun 1999 Helsinki AB Zirvesinde çözülmüştür.
- E) Musul sınırı 1974 Kıbrıs harekâtıyla çizilmiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: 1926 Ankara Antlaşması Musul’un Türkiye’ye katılması anlamına gelmez; Türkiye-Irak sınırının belirlenmesi açısından önemlidir.
Uluslararası rejim kavramı aşağıdakilerden hangisine en yakındır?
- A) Her konuda tek bir dünya devleti
- B) Belirli konuda oluşan ilke, norm, kural ve karar alma usulleri bütünü
- C) Sadece askerlerin ortak üniforması
- D) Diplomatların kıdem çizelgesi
- E) Tek şirketin dış ticaret planı
Doğru cevap: B
Çözüm: Uluslararası rejimler belirli konu alanlarında aktörlerin beklentilerini düzenleyen ortak ilke ve kuralları ifade eder.
Vekâlet savaşı (proxy war) kavramı Soğuk Savaşta neyi anlatır?
- A) Yalnız tarafların uluslararası mahkemede hukukî dava açması
- B) Devletlerin tüm silahlarını tek uluslararası depoya taşıması
- C) Büyük güçlerin doğrudan savaşa girmeden yerel çatışmalardaki tarafları destekleyerek rekabet etmesi
- D) Sadece büyükelçi atamasının gecikmesi
- E) Savaş ilanından önce ticaret anlaşması imzalanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kore, Vietnam ve başka bölgesel çatışmalarda büyük güçlerin dolaylı destek ve müdahaleleri rekabetin bir boyutuydu.