UNICEF ile Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) statüsüne ilişkin doğru ifade hangisidir?
- A) Her ikisi de NATO askerî birimidir.
- B) UNICEF IMF alt organıdır; WHO AB Parlamentosudur.
- C) WHO Dünya Ticaret Örgütünün eski adıdır.
- D) UNICEF BM ana yargı organı; WHO Güvenlik Konseyidir.
- E) UNICEF bir BM fonudur; WHO BM sisteminin uzmanlık kuruluşudur.
Doğru cevap: E
Çözüm: UNICEF BM Çocuklara Yardım Fonu; WHO sağlık alanındaki BM uzmanlık kuruluşudur.
1925 Locarno düzenlemeleriyle ilgili en doğru ifade hangisidir?
- A) Almanya’nın doğu ve batıdaki tüm sınırlarını eşit kapsamda kesin olarak garanti etmiştir
- B) Birinci Dünya Savaşı’nı 1925’te başlatmıştır
- C) 1945 Birleşmiş Milletler Şartının yerine geçmiştir
- D) Milletler Cemiyetini otomatik olarak dağıtmıştır
- E) Almanya’nın batı sınırlarının güvence altına alınmasına ve Avrupa uzlaşmasına odaklanmıştır
Doğru cevap: E
Çözüm: Locarno, özellikle Almanya’nın Fransa ve Belçika’yla batı sınırlarının güvenceye alınmasını hedefledi; doğu sınırlarıyla aynı çerçevede değildir.
Uzlaştırma komisyonunun tipik çıktısı için genel olarak hangisi doğrudur?
- A) Tarafları rıza olmadan her durumda otomatik mahkûm eden ceza kararı
- B) Bütün devletler için zorunlu genel yasa
- C) Antlaşmaların yürürlüğünü otomatik sona erdiren bildiri
- D) Taraflara çözüm öneren rapor; bağlayıcılığı tarafların özel kabulüne bağlı olabilir
- E) Diplomatik temsilcilerin dokunulmazlığını kaldıran izin
Doğru cevap: D
Çözüm: Uzlaştırmada üçüncü bir heyet öneri hazırlayabilir; hakem/yargı kararının bağlayıcılığıyla karıştırılmaz.
Kuraklığın tarımı, elektriği ve içme suyunu aynı anda zorlaması hangi ortak güvenlik yaklaşımıyla incelenir?
- A) Yalnız uluslararası ceza yargısı
- B) Sadece diplomatik dokunulmazlık
- C) Su–enerji–gıda bağlantısı (nexus)
- D) Hava sahası sınırlandırılması
- E) Gümrük vergilerinin eşitlenmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Su, enerji ve gıda sistemlerinin birbirine bağımlılığı bir sektördeki şokun diğerlerine aktarılmasını açıklayabilir.
Saldırgan realizm ve savunmacı realizm bakımından en uygun karşılaştırma hangisidir?
- A) Saldırgan realizm yalnız uluslararası hukuku, savunmacı realizm yalnız aile ilişkilerini inceler
- B) Saldırgan realizm devletleri kaldırmayı, savunmacı realizm küresel devleti zorunlu kılmayı amaçlar
- C) Saldırgan realizm göreli güç artırma teşvikini, savunmacı realizm aşırı genişlemenin risklerini öne çıkarır
- D) İki yaklaşım sadece demokratik barışın alt başlıklarıdır
- E) Saldırgan realizm normları, savunmacı realizm sömürge dilini tek belirleyici sayar
Doğru cevap: C
Çözüm: Neorealizmin bu iki yorumu güvenliğin sağlanması ve göreli güç birikiminin yarar-maliyetleri konusunda ayrılır.
Diplomatik temsilcinin persona non grata ilan edilmesi hakkında hangi ifade doğrudur?
- A) İlan yalnız ceza mahkemesinde mahkûmiyet sonrası mümkündür
- B) İlan ancak bütün BM üyeleri oybirliğiyle olursa geçerlidir
- C) Kabul eden devlet bunu görevli henüz ülkeye gelmeden de açıklayabilir
- D) İlan antlaşmalara taraf olma hakkını kaldırır
- E) İlan her durumda savaş ilanı sayılır
Doğru cevap: C
Çözüm: 1961 Viyana Sözleşmesi 9. madde persona non grata bildiriminin görevli ülkeye gelmeden de yapılabilmesini düzenler.
1989 Berlin Duvarı’nın açılması, 1990 Almanya’nın birleşmesi ve 1991 SSCB’nin dağılması için hangi sıralama doğrudur?
- A) SSCB’nin dağılması → Berlin Duvarı’nın açılması → Alman birliği
- B) Doğu Avrupa dönüşümü → Alman birliği → Sovyetler Birliği’nin sona ermesi
- C) Alman birliği → SSCB’nin kurulması → Berlin Duvarı’nın inşası
- D) Berlin Duvarı’nın açılması → SSCB’nin 1945’te kurulması → Alman birliği
- E) Süveyş Krizi → Berlin Duvarı’nın inşası → Almanya’nın bölünmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: 1989, 1990, 1991 olayları aynı değildir; Doğu Avrupa’daki çözülme ve kurumsal dönüşümler birbirini izledi.
2005 Dünya Zirvesi kapsamında kabul edilen koruma sorumluluğunun (R2P) ilgilendiği dört ağır suç hangileridir?
- A) Yalnız vergi kaçakçılığı, gümrük tarifesi, tekel ve damping
- B) Her türlü küçük idari hata, trafik suçu, imar ve telif
- C) Sadece siber dolandırıcılık, döviz kuru ve işsizlik
- D) Yalnız çevre raporu, seçim takvimi, spor ve turizm
- E) Soykırım, savaş suçları, etnik temizlik ve insanlığa karşı suçlar
Doğru cevap: E
Çözüm: R2P 2005 zirvesi bağlamında dört ağır zulüm kategorisinden nüfusları koruma sorumluluğuna odaklanır.
Milletler Cemiyetinin 1920’de kuruluşuna rağmen ABD’nin örgüte üye olmaması hangi gelişmeyle bağlantılıdır?
- A) ABD’nin 1914’te Prusya Krallığı tarafından işgal edilmesi
- B) Milletler Cemiyetinin yalnız 1878’de faaliyet göstermesi
- C) Almanya’nın 1920’de ABD’yi örgütten zorla ihraç etmesi
- D) ABD Senatosunun Versay düzenini ve örgüte katılımı onaylamaması
- E) Wilson’un Milletler Cemiyetine tümden karşı çıkması
Doğru cevap: D
Çözüm: Wilson kolektif güvenlik fikrini savunmasına rağmen ABD içindeki siyasi muhalefet ve Senato süreci nedeniyle ülke örgüte üye olmadı.
Türkiye–AB Gümrük Birliğinde 1995 ve 1996 yıllarının farkı hangisidir?
- A) 1995 Ankara Anlaşmasının imzası; 1996 NATO üyeliğidir.
- B) 1995 Ortaklık Konseyi kararı; 1996 Gümrük Birliğinin yürürlüğe girmesidir.
- C) 1995 adaylık; 1996 üyelik müzakeresinin başlamasıdır.
- D) 1995 Türkiye’nin AB tam üyeliği; 1996 AB’nin kuruluşudur.
- E) İki yıl da 1974 Kıbrıs harekâtının aşamalarıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: 6 Mart 1995 tarihli 1/95 sayılı karar sonrası Gümrük Birliği 1 Ocak 1996’da uygulanmaya başladı.
Uluslararası haksız fiilden devlet sorumluluğunda doğru koşul hangisidir?
- A) Her fiilin bir kişi tarafından sosyal medyada paylaşılması
- B) Devletin yalnız ekonomik kriz yaşaması
- C) Uyuşmazlık konusu olayın mutlaka savaş olması
- D) Fiilin devlete yüklenebilir olması ve yürürlükteki uluslararası yükümlülüğü ihlal etmesi
- E) Her durumda diplomatik ilişkilerin kesilmiş olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Devlet sorumluluğunda atfedilebilir davranış ve uluslararası yükümlülüğün ihlali ayrı ayrı araştırılır.
GATT ile Dünya Ticaret Örgütünün (DTÖ) ilişkisi için doğru ifade hangisidir?
- A) GATT Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin eski adıdır.
- B) DTÖ 1949’da askerî ittifak olarak kurulmuştur.
- C) GATT tarifeler ve ticarete ilişkin anlaşma çerçevesidir; DTÖ 1995’te daha geniş kurumsal yapı oluşturmuştur.
- D) GATT tüm IMF kredilerini veren merkez bankasıdır.
- E) DTÖ yalnız 1975 Helsinki toplantısının sekretaryasıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: 1947 GATT ticaret kuralları ile 1995’te başlayan DTÖ sistemi ayrılmalıdır; GATT kuralları DTÖ hukukunda da önem taşır.
Diplomatik ajanın yargı bağışıklığından feragat etme yetkisi kural olarak kimdedir?
- A) Gönderen devlette
- B) Kabul eden devletin belediye başkanında
- C) Diplomatik ajanın kişisel sosyal medya hesabında
- D) Uluslararası ticaret odasında
- E) Herhangi bir üçüncü devletin gümrüğünde
Doğru cevap: A
Çözüm: 1961 Viyana Sözleşmesi 32. madde diplomatik yargı bağışıklığından feragatin gönderen devlet tarafından yapılacağını düzenler.
Kore Savaşı’nın 1953’teki sonucu için hangisi en isabetlidir?
- A) Kore yarımadası tek bir devlet altında kalıcı biçimde birleşti
- B) Kore Savaşı NATO ile Varşova Paktı arasında doğrudan nükleer savaşa dönüştü
- C) Ateşkes 1975 Helsinki’de imzalandı
- D) Ateşkesle sıcak çatışmalar durdu ancak kapsamlı barış antlaşması yapılmadı
- E) Savaşın sonunda Birleşmiş Milletler tamamen dağıldı
Doğru cevap: D
Çözüm: 27 Temmuz 1953 Kore Ateşkesi, savaşın askerî çatışma safhasını durdurdu; barış antlaşması ile eş tutulmamalıdır.
Lozan Barış Antlaşması ile Montrö Sözleşmesi arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) Lozan yeni devletin barış düzeninin temeliyken Montrö 1936’da Türk Boğazlarının geçiş rejimini yeniden düzenlemiştir.
- B) Lozan 1936’da imzalanmış; Montrö 1923’te Musul’u çözmüştür.
- C) Her iki metin sadece Türkiye’nin AB üyeliğini düzenlemiştir.
- D) Lozan NATO’yu, Montrö ise BM’yi kurmuştur.
- E) Montrö Hatay’ı Türkiye’ye katmış, Lozan Türk Konseyini oluşturmuştur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Lozan 1923’te barış ve sınırlar açısından; Montrö 1936’da Boğazların hukuki statüsü açısından belirleyicidir.
Uluslararası Çalışma Örgütünü (ILO) benzer BM kuruluşlarından ayıran özellik hangisidir?
- A) Yalnız merkez bankası başkanlarından oluşması
- B) Sadece askerî kuvvet komutanlarını barındırması
- C) Avrupa Birliğinin üst mahkemesi olması
- D) Hükümet, işveren ve işçi temsilcilerini bir araya getiren üçlü yapısı
- E) Dünya ticaret kotalarını otomatik belirlemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: ILO üçlü yapı ve çalışma standartlarıyla tanınır; hükümetlerle sosyal taraflar birlikte temsil edilir.
1941’de Almanya’nın Sovyetler Birliği’ne saldırması ve Japonya’nın Pearl Harbor baskını birlikte hangi sonuçla ilişkilidir?
- A) İkinci Dünya Savaşı’nın 1941’de bir barış antlaşmasıyla sonlanması
- B) ABD’nin Birinci Dünya Savaşı’na yeniden girmesi
- C) Avrupa’da 1815 hanedan düzeninin yeniden kurulması
- D) Milletler Cemiyetinin kuruluş kongresinin başlaması
- E) Savaşın coğrafi yayılımının ve büyük güçlerin katılım düzeyinin genişlemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Barbarossa Harekâtı ve Pearl Harbor saldırısı 1941’de savaşın boyutlarını büyüttü; Pearl Harbor sonrası ABD savaşa girdi.
Antlaşmanın amacı ve konusuyla bağdaşmayan bir çekince bakımından 1969 Viyana Sözleşmesi 19. maddeye göre doğru ifade nedir?
- A) Böyle bir çekince ileri sürülemez
- B) Bütün çekinceler hiçbir istisna olmadan geçerlidir
- C) Çekince yalnız devlet bayrağını değiştirir
- D) Çekince antlaşmayı dünya anayasasına dönüştürür
- E) Her çekince tüm taraflarca zorunlu kabul edilir
Doğru cevap: A
Çözüm: Viyana Sözleşmesi 19. madde kapsamında antlaşmanın konu ve amacıyla bağdaşmayan çekince kabul edilemez.
Neorealist yaklaşıma göre devletlerin kendine yardım (self-help) eğiliminin temel nedeni hangisidir?
- A) Bütün devletlerin aynı kültürü paylaşması
- B) Üstün merkezî güvenlik otoritesinin bulunmaması
- C) Tüm uluslararası kurumların hukuken yasak olması
- D) Dış ticaretin zorunlu olarak sıfır olması
- E) Her ülkenin ortak ordu kurmak zorunda olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Anarşik uluslararası yapı güvenliği garanti edecek merkezî otorite bulunmadığı için devletleri kendi önlemlerine yöneltir.
COP ve IPCC için hangi işlev eşleştirmesi doğrudur?
- A) COP: mültecilere vatandaşlık; IPCC: uluslararası polis yönetimi
- B) COP: küresel para politikası; IPCC: gümrük vergisi
- C) COP: ticaret uyuşmazlıkları yargısı; IPCC: askerî ittifak
- D) COP: devlet sınırlarının çizimi; IPCC: ülke seçimlerinin denetimi
- E) COP: tarafların iklim müzakereleri ve kararları; IPCC: bilimsel değerlendirmeler
Doğru cevap: E
Çözüm: COP siyasi-diplomatik taraflar forumudur; IPCC ise bilimsel bilgiyi derleyip değerlendirir.