1959 Zürih-Londra düzenlemeleri ile 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti arasındaki bağlantı hangisidir?
- A) 1959 metinleri 1934 Balkan Antantını sona erdirmiştir.
- B) 1960’ta Türkiye AET’ye tam üye olmuştur.
- C) 1959’da Kıbrıs Cumhuriyeti feshedilmiş, 1960’ta NATO kurulmuştur.
- D) 1959 anlaşmaları adanın yeni ortaklık düzeninin esaslarını oluşturmuş, Kıbrıs Cumhuriyeti 1960’ta kurulmuştur.
- E) 1960 kuruluşu yalnız 1995 Gümrük Birliği kararına dayanmaktadır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Zürih ve Londra düzenlemeleri 1960 Kıbrıs Cumhuriyetinin kurulmasına giden diplomatik çerçevedir.
BM Genel Kurul kararlarının uluslararası hukuk kaynağı bakımından genel niteliği için doğru ifade hangisidir?
- A) Çoğu tavsiye niteliğindedir; bağlayıcılıkları ve örfe etkileri içerik ve bağlama göre incelenir
- B) Her karar otomatik olarak antlaşmadır
- C) Her karar her devleti koşulsuz bağlar
- D) Genel Kurul hiç hukukla ilgili karar alamaz
- E) Genel Kurul kararları bütün jus cogens normlarını kaldırır
Doğru cevap: A
Çözüm: Genel Kurul kararları genel olarak tavsiye niteliğindedir; bazıları kuralın varlığına ilişkin delil sunabilir veya kurum içi etkiler taşıyabilir.
Uyuşmazlığın maddi olaylarının tarafsız biçimde ortaya konmasına odaklanan barışçı yöntem hangisidir?
- A) Tarafsız kişiyi istenmeyen kişi ilan etme
- B) Silahlı yaptırım uygulama
- C) Soruşturma veya olay incelemesi (enquiry)
- D) Antlaşmaya çekince koyma
- E) Diplomatik çantayı alıkoyma
Doğru cevap: C
Çözüm: Enquiry uyuşmazlığın olgularını araştırmaya yönelir; müzakere ve mahkemeden farklı işleve sahiptir.
19. yüzyılın son çeyreğinde Bismarck’ın ittifak diplomasisinin başlıca hedeflerinden biri hangisiydi?
- A) Fransa’yla sömürgelerde sürekli ortak hükümet kurmak
- B) Bütün Avrupa devletlerini tek merkezî anayasa altında toplamak
- C) Britanya’nın deniz donanmasını derhâl tasfiye etmek
- D) Fransa’yı diplomatik bakımdan yalnızlaştırmak ve Avrupa dengesini korumak
- E) Rusya’yı Japonya’ya karşı savaşmaya zorlamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Bismarck, Almanya’nın kuruluşu sonrası özellikle Fransa’nın rövanşçı ittifak bulmasını güçleştiren denge diplomasisi yürüttü.
2025 yılında Dünya Sağlık Asamblesinde kabul edilen DSÖ Pandemi Anlaşması için hangi çıkarım daha sağlamdır?
- A) Kabulüyle bütün devletlerin parlamentoları otomatik olarak dağıtılmıştır.
- B) Metin yalnız uluslararası havacılık emniyetini düzenlemektedir.
- C) Kabul edilmesi, her devlet açısından kendiliğinden onaylanıp yürürlüğe girdiği anlamına gelmez.
- D) DSÖ bu anlaşmayla dünya çapında tek hükümet kurmuştur.
- E) Anlaşmanın kabulü Paris İklim Anlaşmasını ortadan kaldırmıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: 20 Mayıs 2025’te kabul edilen Pandemi Anlaşmasının kabul, imza, onay ve yürürlük süreçleri birbirinden ayrılmalıdır.
1956 Süveyş Krizinin Soğuk Savaş içindeki ayırt edici yönü nedir?
- A) Mısır’ın kanalı millîleştirmesi üzerine Britanya-Fransa-İsrail müdahalesi ve ABD-SSCB baskısının önem kazanması
- B) Kore’de 38. paralelin resmen kaldırılması
- C) Batı Berlin’e hava köprüsünün ilk kez kurulması
- D) Gorbaçov’un SSCB liderliğine yükselmesi
- E) NATO’nun 1999 müdahalesinin resmen başlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Nasır’ın millîleştirme kararı sonrasında müdahale yaşandı; iki süper gücün tutumu sömürge sonrası güç değişimini gösterdi.
Avrupa Birliği Adalet Divanı ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nasıl ayrılır?
- A) İkisi de yalnız NATO personeline ilişkin davaları görür.
- B) İlki Birleşmiş Milletlerde, ikincisi Dünya Ticaret Örgütünde yer alır.
- C) İlki AB hukukunun yorum ve uygulanmasını, ikincisi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkları ele alır.
- D) İkisi de Avrupa Birliği Parlamento komisyonudur.
- E) İlki uluslararası parasal istikrarı, ikincisi askerî hava sahasını yönetir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Lüksemburg merkezli AB Adalet Divanı ile Strasbourg merkezli AİHM farklı hukukî düzenlere aittir.
Hedley Bull’un uluslararası düzen analizinde öne çıkan yaklaşım hangisidir?
- A) Dünya ekonomisinin yalnız çevre ülkelerden oluşması
- B) Güvenlik politikalarının yalnız toplumsal cinsiyete indirgenmesi
- C) Kültürel çekiciliğin her zaman askerin yerine geçmesi
- D) Egemen devletlerin ortak kurum ve kurallarla oluşturduğu uluslararası toplum
- E) Bütün normların sistemde hiçbir rolünün bulunmaması
Doğru cevap: D
Çözüm: İngiliz Okulu egemen devletlerin anarşi içinde de ortak kurallar ve kurumlar geliştirebildiğini inceler.
UAD Statüsü 38. maddesindeki temel kaynaklar ile yardımcı araçlar arasında doğru ayrım hangisidir?
- A) Antlaşma, örf ve âdet, genel ilkeler kaynak; yargı kararları ve öğreti yardımcı araçtır
- B) Yalnız öğreti bağlayıcı, antlaşmalar yardımcıdır
- C) Mahkeme kararları bütün antlaşmaları otomatik kaldırır
- D) Gazete haberleri tek asli kaynak, gelenek yardımcıdır
- E) Bütün iç hukuk mevzuatı uluslararası hukukun tek kaynağıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Statü 38/1(a-c) sayılan kaynakları, (d) ise yargı kararları ile yetkin hukukçu öğretisini yardımcı belirleme araçları olarak düzenler.
Caydırıcılık stratejisi ile güvenlik ikilemi arasındaki doğru ayrım hangisidir?
- A) Caydırıcılık yalnız ortak kimlik, ikilem yalnız ekonomik kalkınma kavramıdır
- B) İkisi her koşulda güvenliği eşit biçimde artırır
- C) Caydırıcılık norm değişimi, ikilem hakemlik usulüdür
- D) Caydırıcılık karşı tarafın eylemini maliyet tehdidiyle önlemeyi, ikilem ise savunma tedbirlerinin karşılıklı korku üretmesini açıklar
- E) Her ikisi diplomatik dokunulmazlık türüdür
Doğru cevap: D
Çözüm: Caydırıcılık stratejik bir etkileme yöntemi; güvenlik ikilemi ise karşılıklı algı ve silahlanma dinamiğidir.
Afrika Birliğinin (AU) tarihî öncülü olan örgüt hangisidir?
- A) Varşova Paktı
- B) Afrika Birliği Örgütü (OAU)
- C) Avrupa Ekonomik Topluluğu
- D) GATT Sekretaryası
- E) NATO Akdeniz Diyaloğu
Doğru cevap: B
Çözüm: 1963 yılında kurulan OAU, 2002’de faaliyete geçen Afrika Birliğinin tarihî öncülüdür.
1908 Bosna-Hersek ilhak krizi ile 1912–1913 Balkan Savaşlarının ortak etkisi hangisidir?
- A) Avrupa’da tüm devletlerin aynı anda silahsızlanması
- B) Alman birliğini 1815’te tamamlamaları
- C) ABD’yi 1914’ten önce bütün Avrupa savaşlarına sokmaları
- D) Balkanlarda milliyetçilik ve büyük güç rekabetinden doğan gerilimi artırmaları
- E) Sömürgeciliği hukuken bütün kıtalarda sona erdirmeleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Bosna ilhak krizi ve Balkan Savaşları, Birinci Dünya Savaşı öncesinde bölgenin kırılganlığını artırdı.
Truman Doktrini ve Marshall Planını karıştırmamak için hangi ayrım yapılmalıdır?
- A) Truman 1963 AET ortaklığı; Marshall 1999 AB adaylığıdır.
- B) Truman 1947 Türkiye-Yunanistan’a destek ve çevreleme; Marshall 1948 Avrupa’nın ekonomik toparlanmasıdır.
- C) Truman 1936 Boğazlar rejimi; Marshall 1926 Musul sınırıdır.
- D) Truman 1974 Kıbrıs harekâtı; Marshall 2009 Nahçıvan anlaşmasıdır.
- E) İkisi de yalnız 1934 Balkan Antantının farklı adlarıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Truman Doktrini ve Marshall Planı ABD’nin Soğuk Savaş başındaki farklı siyasi-güvenlik ve ekonomik araçlarıdır.
Ortak iklim hedefinden faydalanırken maliyete katkı sunmaktan kaçınma eğilimi hangi kolektif eylem sorununa örnektir?
- A) Egemen eşitlik
- B) Bedavacılık (free-rider)
- C) Meşru müdafaa
- D) Barışçıl uyuşmazlık çözümü
- E) İnsan haklarının bölünmezliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Bedavacılık, ortak yarardan yararlanıp ortak maliyete katılmamaya çalışma davranışıdır.
1990 Kuveyt işgali ve 1991 Körfez Savaşı bakımından hangi ifade doğrudur?
- A) Kuveyt 1990’da Irak’ı işgal ederek Varşova Paktını yeniden kurmuştur
- B) Müdahale 1815 Avrupa Uyumu bünyesinde yapılmıştır
- C) Irak’ın Kuveyt’i işgaline karşı BM Güvenlik Konseyi kararlarıyla desteklenen çok uluslu müdahale gerçekleşmiştir
- D) Savaş Sovyetler Birliği’nin 1949’daki NATO üyeliğiyle başlamıştır
- E) Kriz yalnız iki Almanya’nın birleşme antlaşmasıdır
Doğru cevap: C
Çözüm: BM Güvenlik Konseyi 678 (1990) sayılı kararda belirli şartlarla güç kullanımına yetki verdi; 1991’de koalisyon harekâtı yürütüldü.
Diplomatik ve konsolosluk bağışıklıklarının kapsamı bakımından hangisi doğrudur?
- A) Konsolos her kişisel eyleminde diplomattan daha geniş bağışıklığa sahiptir
- B) Diplomatik bağışıklık genel olarak daha geniştir; konsolosluk yargı bağışıklığı ağırlıkla görevle bağlantılı fiiller içindir
- C) Diplomatik ve konsolosluk yetkileri her konuda özdeştir
- D) Konsolosluk bağımsız egemen devlet yaratır
- E) Bütün bağışıklıklar yalnız mahkemenin kurulduğu tarih için geçerlidir
Doğru cevap: B
Çözüm: 1963 Sözleşmesi 43. madde konsolosluk yargı bağışıklığını görev sırasında yapılan fiillerle ilişkilendirir; diplomatik bağışıklığın kapsamı farklıdır.
1968 Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) ile 1972 SALT I arasındaki ana fark nedir?
- A) NPT yalnız Kore Ateşkes Antlaşmasının başka adıdır
- B) NPT yayılmanın önlenmesi ve uluslararası çerçeveye; SALT I ABD-SSCB stratejik silah sınırlarına odaklanır
- C) SALT I bütün ülkelere ortak para birimi dayatır
- D) NPT 1989 Berlin Duvarı’nın açılmasını yasaklar
- E) İki belge yalnız 1815 Avrupa Uyumu için hazırlanmıştır
Doğru cevap: B
Çözüm: NPT çok taraflı nükleer silahların yayılmasını önleme rejimiyle, SALT I ABD-SSCB ikili stratejik silah görüşmeleriyle ilgilidir.
Birleşmiş Milletlerde veto yetkisi hakkında doğru ifade hangisidir?
- A) Genel Kuruldaki her devlet istediği öneriyi veto edebilir.
- B) Güvenlik Konseyinin beş daimi üyesi esas konularda olumsuz oyuyla kararın kabulünü engelleyebilir.
- C) Ekonomik ve Sosyal Konseyin her üyesinin veto hakkı vardır.
- D) Uluslararası Adalet Divanı yargıçları Genel Kurul kararlarını tek başına veto eder.
- E) Daimi üyeler sadece bütçe oylamalarında veto kullanabilir.
Doğru cevap: B
Çözüm: BM Şartının ilgili oylama usulünde daimi üyelerin esas konulardaki olumsuz oyu veto etkisi doğurur; usul konuları farklıdır.
Neoliberal kurumsalcılığa göre devletler anarşik ortamda neden iş birliği kurabilir?
- A) Kurumlar bilgi, izleme ve işlem maliyetlerini etkileyerek uzlaşmayı kolaylaştırabilir
- B) Anarşi otomatik olarak dünya hükûmetine dönüşür
- C) Devletler bütün çıkarlarından vazgeçer
- D) Uluslararası hukuk bütün ihlalleri fiziksel olarak engeller
- E) Kurumlar devletlerin birbirini tanımasını yasaklar
Doğru cevap: A
Çözüm: Uluslararası kurumlar beklentileri ve bilgi akışını düzenleyerek karşılıklı yararlı iş birliğinin sürmesini kolaylaştırabilir.
Küresel üretim ağlarında tek bir tedarikçi bölgesine aşırı bağımlı olmanın riskini azaltma yaklaşımı hangisidir?
- A) Zorunlu sınır kapatma dışında hiçbir seçenek tanımama
- B) Tedarik zinciri dayanıklılığı ve çeşitlendirme
- C) Tek tedarikçi riskini tümüyle gizleme
- D) Bütün uluslararası ticaret kurallarını tek anda askıya alma
- E) Üretim şoklarının başka ülkelere yayılmadığını varsayma
Doğru cevap: B
Çözüm: Kaynak çeşitlendirmesi, stok planlaması ve alternatif lojistik kanallar küresel tedarik zincirinin kırılganlığını azaltabilir.