Avrupa Birliğinde devlet başkanlarının stratejik öncelik kararı ile bakanların yasama faaliyeti iki farklı kurumda yürütülür. Bu kurumlar sırasıyla hangileridir?
- A) Avrupa Komisyonu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
- B) Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi
- C) Avrupa Merkez Bankası ve NATO Kuzey Atlantik Konseyi
- D) AGİT ve BM Vesayet Konseyi
- E) Avrupa Birliği Zirvesi ve Avrupa Birliği Konseyi
Doğru cevap: E
Çözüm: European Council stratejik siyasi yönü; Council of the EU üye devlet bakanlarıyla yasama ve politika eşgüdümünü yürütür.
1925 Locarno düzenlemelerinin Almanya’nın batı sınırlarına odaklanmasının Doğu Avrupa açısından eleştiri konusu olmasının nedeni nedir?
- A) Almanya’nın bütün doğu sınırları 1925’te Birleşmiş Milletlerce çizildi
- B) Batı sınırlarına tanınan güvence ile Almanya’nın doğu sınırlarına tanınan güvence aynı kapsamda değildi
- C) Locarno’da yalnız Japonya ile Çin’in Pasifik sınırları kararlaştırıldı
- D) Doğu Avrupa devletleri 1925’te Almanya’yla siyasi birliğe zorlandı
- E) Antlaşmalar Fransa’nın 1871’deki bütün taleplerini otomatik kaldırdı
Doğru cevap: B
Çözüm: Locarno batı sınırlarını garanti ederken doğu sınırları aynı düzeyde garanti edilmedi; güvenlik algısı bakımından asimetri doğdu.
Gorbaçov’un reformları, Doğu Avrupa’da 1989 devrimleri ve 1991 SSCB’nin dağılması arasındaki ilişki nasıl değerlendirilmelidir?
- A) Reformların ve Sovyet müdahalesindeki azalmanın blok çözülmesini kolaylaştırması; farklı iç ve dış etkenlerin SSCB’nin dağılmasında birlikte rol oynaması
- B) Gorbaçov’un 1985’te Varşova Paktını kurması
- C) SSCB’nin 1989’da siyasi gücünün hiç değişmeden artması
- D) Doğu Avrupa reformlarının ancak 2001’de başlaması
- E) Reformların bütün Sovyet cumhuriyetlerinin sorunlarını tek hamlede çözmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Glasnost-perestroyka, Doğu Avrupa’daki değişime müdahale etmeme ve Sovyet iç krizleri birlikte sistem dönüşümüne katkı yaptı.
Yolsuzlukla mücadele, bağımsız kurumlar ve çok taraflı teknik yardım aynı programda yer alıyor. Hangi iki SKA en güçlü bağlantıyı kurar?
- A) SKA 6 ve SKA 14
- B) SKA 2 ve SKA 12
- C) SKA 7 ve SKA 15
- D) SKA 3 ve SKA 11
- E) SKA 16 ve SKA 17
Doğru cevap: E
Çözüm: SKA 16 barış, adalet ve kurumları; SKA 17 ise uygulama araçlarını ve işbirliğini birlikte gündeme getirir.
Yeni oluşan genel örf kuralına başlangıçtan itibaren açık ve devamlı itiraz eden devlet, kuralın jus cogens olmaması koşuluyla hangi savunmaya başvurabilir?
- A) Mutlak antlaşma dokunulmazlığına
- B) Her olayda tek taraflı saldırı hakkına
- C) UAD kararlarının genel yasa olduğuna
- D) Sürekli itirazcı yaklaşımına
- E) BM Şartının bütün normlarının ilgasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Sürekli itirazcı kural oluşurken açık, tutarlı itiraz etmişse belirli koşullarda genel örf kuralıyla bağlı olmama iddiası ileri sürebilir.
A ve B devletleri bağlayıcı bir antlaşma yapıyor fakat BM Sekretaryasında kayıt ettirmiyor. Bunun antlaşmanın geçerliliği ve BM organlarında ileri sürülmesi açısından sonucu hangisidir?
- A) Antlaşma ilk günden itibaren bütün devletler için yok hükmündedir
- B) Kayıt yokluğu kendiliğinden geçersizlik doğurmaz; BM organları önünde antlaşmaya dayanma sınırlandırılır
- C) BM Sekretaryası otomatik yürürlüğe girme kararını verir
- D) Kaydedilmemiş bütün antlaşmalar askeri ittifak sayılır
- E) Antlaşma tarafların rızasından tamamen bağımsız hâle gelir
Doğru cevap: B
Çözüm: BM Şartı 102. madde kayıt yükümlülüğünü ve kaydedilmeyen antlaşmalara BM organları önünde dayanma yasağını düzenler.
Büyük ekonomik güçlerin sanayileşmiş merkezde, düşük katma değerli üretimin çevrede yoğunlaştığı tarihsel dünya iş bölümünü inceleyen yaklaşım hangisidir?
- A) Waltz’ın yapısal realizmi
- B) Nye’ın yumuşak güç kavramı
- C) Bull’un uluslararası toplum yaklaşımı
- D) Wendt’in kimlik inşası kuramı
- E) Wallerstein’ın dünya sistemleri analizi
Doğru cevap: E
Çözüm: Dünya sistemleri yaklaşımı kapitalist ekonomide merkez, yarı çevre ve çevre konumlarını tarihsel iş bölümüyle açıklar.
1964 Johnson Mektubunu doğrudan bir NATO üyelikten çıkarma kararı olarak tanımlamak neden yanlıştır?
- A) Türkiye’nin NATO üyeliği 1936’da sona ermişti.
- B) NATO yalnız Avrupa Birliği adaylığını düzenler.
- C) Johnson Mektubu Türkiye ile AB arasında gümrük rejimini kurdu.
- D) 1964 mektubu Milletler Cemiyetinin kuruluş belgesidir.
- E) Mektup Kıbrıs krizi ve ABD askerî yardımının kullanımıyla ilgili ikili siyasi-güvenlik tartışmasıydı; NATO üyeliğini sona erdirmedi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Johnson Mektubu ikili ilişkiler ve ittifak güvenliği açısından kriz oluşturdu fakat NATO üyeliğini sona erdirmedi.
Bir bölgesel çatışma tahıl sevkiyatını kesiyor; uzak ülkelerde gıda fiyatları artıyor. Bu ilişki nasıl açıklanmalıdır?
- A) Çatışmaların yalnız olay ülkesini etkileyip dış ticarete hiç yansımaması
- B) Gıda fiyatlarının uluslararası taşımacılıktan tümüyle bağımsız olması
- C) Bütün fiyat değişimlerinin otomatik olarak iklim raporuyla belirlenmesi
- D) Ticaret ve lojistik bağlantıları üzerinden güvenlik krizinin küresel gıda arzına yayılması
- E) Bu gelişmenin yalnız devlet vatandaşlık hukukuyla ilgisi olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Kritik üretim veya sevkiyat hatlarındaki kesinti küresel arz ve fiyatlara etki edebilir; karşılıklı bağımlılığın örneğidir.
Bir soruda 1930’lar statüko diplomasisi, 1950’ler kolektif savunma ve 1990’lar bölgesel ekonomik işbirliği örnekleri isteniyor. Hangi eşleştirme doğrudur?
- A) Türk Konseyi – Sadabat Paktı – Lozan
- B) 1999 Helsinki – 2005 müzakere – 1926 Musul
- C) 1974 Kıbrıs – 1964 Johnson – 1936 Montrö
- D) Balkan Antantı – NATO üyeliği – Karadeniz Ekonomik İşbirliği
- E) D-8 – Milletler Cemiyeti – Hatay
Doğru cevap: D
Çözüm: 1934 Balkan Antantı statükoya yönelik bölgesel işbirliği, 1952 NATO üyeliği kolektif savunma, 1992 KEİ ekonomik işbirliğidir.
İtalyan ve Alman birliklerinin diplomatik yöntemleri karşılaştırıldığında hangisi daha isabetlidir?
- A) İtalya birliği bütünüyle Milletler Cemiyeti kararıyla, Almanya birliği BM kararıyla kurulmuştur
- B) Her iki süreçte savaş ve diplomasi etkili olmuş; İtalya’da Piyemonte-Sardinya, Almanya’da Prusya öncülük etmiştir
- C) Her iki birleşme de Rus-Japon Savaşı’nın doğrudan sonucudur
- D) İtalyan birliği Berlin Kongresi’nde, Alman birliği Yalta’da ilan edilmiştir
- E) Her iki süreçte de Avusturya tek başına birleşmiş devletlerin hükümdarı olmuştur
Doğru cevap: B
Çözüm: Risorgimento’da Piyemonte-Sardinya/Cavour ve Alman birliğinde Prusya/Bismarck diplomasisi savaşlarla birlikte belirleyici oldu.
Bir sınav senaryosunda Afrika kıtasında bütünleşme, Güneydoğu Asya’da bölgesel eşgüdüm, Amerika kıtalarında devletler arası diplomasi soruluyor. Kurumlar sırasıyla hangileridir?
- A) NATO – AGİT – IMF
- B) UNICEF – UNESCO – WHO
- C) Afrika Birliği – ASEAN – OAS
- D) MERCOSUR – Afrika Birliği – Avrupa Konseyi
- E) DTÖ – G20 – Uluslararası Adalet Divanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Afrika Birliği kıtasal bütünleşme; ASEAN Güneydoğu Asya işbirliği; OAS Amerika kıtalarında bölgesel diplomasi örneğidir.
İki devlet, kurulduğu tarihte geçerli olan emredici bir uluslararası normu ihlal eden antlaşma yaparsa temel hukuki sonuç nedir?
- A) Antlaşma emredici normun kendisini otomatik yürürlükten kaldırır
- B) Antlaşma Viyana Sözleşmesi 53. madde çerçevesinde geçersizdir
- C) Antlaşma bütün üçüncü devletler için üstün olur
- D) Taraflar çatışmayı yalnız diplomatik nezaket sayabilir
- E) Hukuki sonuç yalnız anlaşma adının değişmesidir
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuruluş anında jus cogens ile çatışan antlaşma geçersizdir; tarafların karşılıklı rızası bu normdan sapmaya izin vermez.
1947 Truman Doktrini, 1948 Marshall Planı, 1949 NATO ve 1955 Varşova Paktı birlikte okunduğunda hangi dönüşüm anlaşılır?
- A) Sömürge imparatorluklarının tamamının 1947’de sona ermesi
- B) Ekonomik ve siyasi çevreleme yaklaşımının askerî bloklaşmayla kurumsallaşması
- C) ABD ile Sovyetlerin 1955’te birleşik hükümet kurması
- D) Birleşmiş Milletlerin 1949’da yerine Milletler Cemiyetini kurması
- E) Avrupa’daki her devletin bütün askerî kuvvetlerini dağıtması
Doğru cevap: B
Çözüm: Çevreleme siyasal ve ekonomik araçlardan kolektif savunma bloklarının oluşumuna uzanan bir süreçte şekillendi.
İki devlet, aynı ekonomik ortaklıktan yarar görmektedir. Biri toplam refahını, diğeri kazanç dağılımının rakibine yararını tartışmaktadır. Kavramsal ayrım hangisidir?
- A) Yumuşak güç ve toplumsal cinsiyet ayrımı
- B) Uluslararası toplum ve sömürge söylemi özdeşliği
- C) Mutlak kazanç ve göreli kazanç ayrımı
- D) Anarşi ve dünya hükümeti eşitliği
- E) Demokratik barış ve güvenlikleştirme aynılığı
Doğru cevap: C
Çözüm: Mutlak kazanç kendi yararının artışını, göreli kazanç diğer aktöre kıyasla elde edilen kazancı önemser.
A ile B arasındaki müzakere tıkanmıştır. C devleti tarafları aynı masaya getirmek için yer ve temas imkânı sağlıyor ancak kendi çözüm metnini hazırlamıyor. Hangi yöntem en uygundur?
- A) Yargısal kesin karar
- B) Hakem kurulunun bağlayıcı hükmü
- C) Dostça girişim
- D) Silahlı kolektif yaptırım
- E) Antlaşmanın askıya alınması
Doğru cevap: C
Çözüm: Dostça girişim esasen taraflar arasında temas ve görüşme zemini açar; arabulucu ise çözüm önerileriyle daha aktif olabilir.
Soğuk Savaş tarihindeki olayları şu sırayla yerleştiren hangi seçenek doğrudur?
- A) NATO (1949) → Truman Doktrini (1947) → Helsinki (1975) → Varşova Paktı (1955) → Berlin (1989) → Küba (1962)
- B) Varşova (1955) → NATO (1949) → Truman (1947) → Küba (1962) → Berlin (1989) → Helsinki (1975)
- C) Küba (1962) → Truman (1947) → Varşova (1955) → NATO (1949) → Helsinki (1975) → Berlin (1989)
- D) Helsinki (1975) → Varşova (1955) → Küba (1962) → NATO (1949) → Truman (1947) → Berlin (1989)
- E) Truman Doktrini (1947) → NATO (1949) → Varşova Paktı (1955) → Küba Füze Krizi (1962) → Helsinki (1975) → Berlin Duvarının açılması (1989)
Doğru cevap: E
Çözüm: Tarih sırası 1947–1949–1955–1962–1975–1989 şeklindedir; olaylar arasındaki dönemsellik cevaplamayı kolaylaştırır.
İklim kaynaklı kuraklık, gıda fiyat artışı, ülke içi göç ve siber altyapı kesintileri birlikte yaşanıyor. En kapsamlı yönetişim yaklaşımı hangisidir?
- A) Bütün sorunları yalnız devletlerarası klasik savaşa indirgemek
- B) Kurumların işlevlerini gözetmeden tek bir askerî yaptırım çözümünü yeterli saymak
- C) Göç, sağlık ve gıda ilişkisini bütünüyle reddetmek
- D) İklim ve dijital konularda bilimsel veriyi tümüyle dışlamak
- E) Ulusal kapasiteyi, bölgesel dayanışmayı, BM/uzman kuruluş işbirliğini ve çok boyutlu insan güvenliğini bir arada ele almak
Doğru cevap: E
Çözüm: Birbirine bağlı sınır aşan riskler iklim, gıda, göç, dijital güvenlik ve kurumlar arasında eşgüdümlü çok düzeyli yönetişim gerektirir.
Devletler arası örgütün kendi kurucu antlaşmasına göre yetki kullanması, o örgütün sınırsız bir dünya hükûmeti olduğu anlamına neden gelmez?
- A) Her örgüt devletlerin egemenliğini otomatik sona erdirir
- B) Uluslararası örgütlerin yetkileri kuruluş belgeleri ve uygulanabilir hukukla sınırlıdır
- C) Bütün örgütler ulusal parlamentoların yerine geçer
- D) Uluslararası antlaşmalar örgüt kurmak için kullanılamaz
- E) Kurumların bütün kararları zorunlu askerî müdahaledir
Doğru cevap: B
Çözüm: Uluslararası örgütlerin hukuk kişiliği ve yetkileri bulunabilir; ancak bu yetkiler sınırsız genel egemenlik anlamına gelmez.
A ve B devletleri karşılıklı ticaretten kazanacaklarını bilmektedir. A, B’nin daha fazla fayda sağlayarak askerî gücünü artırmasından korktuğu için anlaşmayı reddediyor. Hangi yaklaşım bu kararı en iyi açıklar?
- A) Realist göreli kazanç endişesi
- B) Liberal mutlak kazanç önceliği
- C) Normatif feminist temsil
- D) Postkolonyal söylem çözümlemesi
- E) Uluslararası toplumun ortak normları
Doğru cevap: A
Çözüm: A yalnız kendi kazancına değil B’nin kazanç farkının gelecekteki güç dengesi üzerindeki etkisine bakmaktadır.