Soğuk Savaş döneminin uluslararası sistemini tanımlayan temel güç yapısı hangisidir?
- A) ABD ve Sovyetler Birliği öncülüğündeki iki kutupluluk
- B) Tek bir imparatorluğun tüm dünyayı yönetmesi
- C) Avrupa devletlerinin tamamının siyasi birlik kurması
- D) Bütün ülkelerin ittifaksız ve çatışmasız olması
- E) Yalnız Birleşmiş Milletlerin askerî kararlar vermesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Soğuk Savaşta ABD ve Sovyetler Birliği süper güçler olarak karşıt blokların merkezindeydi; bu yapı iki kutupluluk olarak adlandırılır.
1946 tarihli Demir Perde konuşmasıyla özdeşleşen siyasi lider kimdir?
- A) Woodrow Wilson
- B) Winston Churchill
- C) Otto von Bismarck
- D) John F. Kennedy
- E) Mihail Gorbaçov
Doğru cevap: B
Çözüm: Churchill 1946 Fulton konuşmasında Avrupa’daki bölünmeyi Demir Perde ifadesiyle anlattı.
ABD’nin Soğuk Savaş başlarında komünizmin yayılmasını sınırlama stratejisi hangi kavramla açıklanır?
- A) Restorasyon
- B) Bağlantısızlık
- C) Çevreleme (containment)
- D) Nükleer silahsızlanmanın tamamlanması
- E) Sömürge imparatorluğu kurma
Doğru cevap: C
Çözüm: Çevreleme, Sovyet etkisinin genişlemesini sınırlamaya yönelik ABD stratejisidir.
1947 Truman Doktrini ilk açıklandığında destek hedefi olarak hangi iki ülke öne çıkmıştır?
- A) Fransa ve Almanya
- B) Çin ve Japonya
- C) İspanya ve Portekiz
- D) Türkiye ve Yunanistan
- E) Brezilya ve Arjantin
Doğru cevap: D
Çözüm: Truman’ın 12 Mart 1947 konuşması Türkiye ve Yunanistan’a destek önerisini Soğuk Savaş stratejisinin parçası olarak sundu.
1948 Marshall Planının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sovyetler Birliği’ni NATO’ya üye yapmak
- B) Varşova Paktı’nı askerî yönden güçlendirmek
- C) Berlin Duvarı’nı inşa etmek
- D) Kore Yarımadası’nda ateşkes imzalamak
- E) Avrupa’nın savaş sonrası ekonomik toparlanmasını desteklemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Marshall Planı Avrupa ekonomilerinin yeniden inşasına yönelik ABD destek programıdır; komünizmin yayılmasını önleme hedefiyle de bağlantılıdır.
1948–1949 Berlin Ablukasına Batılı devletlerin başlıca lojistik karşılığı hangisidir?
- A) Berlin Hava Köprüsü
- B) Normandiya Çıkarması
- C) Varşova Paktı kuruluşu
- D) Süveyş Kanalı’nın millîleştirilmesi
- E) Küba deniz ablukası
Doğru cevap: A
Çözüm: Sovyetlerin Batı Berlin’e kara erişimini kısıtlamasına karşı ABD ve müttefikleri hava yoluyla tedarik gerçekleştirdi.
NATO’nun kurulduğu yıl hangisidir?
- A) 1919
- B) 1949
- C) 1939
- D) 1955
- E) 1991
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuzey Atlantik Antlaşması 4 Nisan 1949’da imzalanarak NATO’nun temelini oluşturdu.
Truman Doktrini ile Marshall Planı arasındaki temel farklılık hangisidir?
- A) İlki siyasal-güvenlik desteğini, ikincisi Avrupa ekonomik toparlanma programını öne çıkarır
- B) İlki 1991 sonrasında, ikincisi 1815’te başlatılmıştır
- C) İkisi de sadece Sovyetler Birliği tarafından uygulanmıştır
- D) İlki Varşova Paktının kurucu metnidir
- E) İkincisi Kore Savaşının ateşkes antlaşmasıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Truman Doktrini çevreleme bağlamında Türkiye-Yunanistan desteğini; Marshall Planı Avrupa’nın ekonomik iyileşmesini hedefledi.
1948–1949 Berlin Ablukası ile 1961 Berlin Duvarının ortak ve farklı yönünü açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Her ikisi de aynı gün 1949’da başlamış tek bir inşaat projesidir
- B) İkisi Almanya’nın bölünmesiyle ilgilidir; ilki erişim ve ikmal krizi, ikincisi kent içi geçişin fiziksel engellenmesidir
- C) İlki 1990’daki birleşmeye, ikincisi 1919 barışına doğrudan verilen isimdir
- D) Berlin Duvarı Batılı devletlerin 1948 hava köprüsünü kurmasıdır
- E) Abluka Batı Berlin’in SSCB’ye gönüllü ilhakı anlamına gelir
Doğru cevap: B
Çözüm: Abluka Batı Berlin’in kara bağlantıları ve ikmaline ilişkin 1948–49 kriziydi; Duvar 1961’de fiziksel geçiş engeli oluşturdu.
NATO’nun 1949, Varşova Paktının 1955’te kurulması Soğuk Savaş açısından neyi gösterir?
- A) Avrupa Uyumu sisteminin 1815’te aynen sürmesini
- B) ABD ile Sovyetlerin 1955’te tek devlet oluşturmasını
- C) Avrupa’da karşıt askerî blokların kurumsallaşmasını
- D) Tüm üyelerin askerî tarafsızlığı kabul etmesini
- E) Birleşmiş Milletlerin kapanıp yerini tek örgüte bırakmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: NATO ve Varşova Paktı karşıt kolektif savunma yapılarının simgeleridir; kuruluş tarihleri farklıdır.
Kore Savaşı’nın 1953’teki sonucu için hangisi en isabetlidir?
- A) Kore yarımadası tek bir devlet altında kalıcı biçimde birleşti
- B) Kore Savaşı NATO ile Varşova Paktı arasında doğrudan nükleer savaşa dönüştü
- C) Ateşkes 1975 Helsinki’de imzalandı
- D) Ateşkesle sıcak çatışmalar durdu ancak kapsamlı barış antlaşması yapılmadı
- E) Savaşın sonunda Birleşmiş Milletler tamamen dağıldı
Doğru cevap: D
Çözüm: 27 Temmuz 1953 Kore Ateşkesi, savaşın askerî çatışma safhasını durdurdu; barış antlaşması ile eş tutulmamalıdır.
1955 Bandung Konferansı ile 1961 Belgrad Bağlantısızlar zirvesi arasındaki ilişkiyi doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Her iki toplantı NATO’nun nükleer kuvvetlerini tekleştirdi
- B) Bandung 1989’da Berlin Duvarının yıkılışını kararlaştırdı
- C) Belgrad toplantısı yalnız Varşova Paktı üyelerine açık askerî tatbikattı
- D) Bandung Avrupa’da yeni bir Prusya Krallığı kurdu
- E) Bandung Asya-Afrika dayanışmasına zemin oluşturdu; Belgrad Bağlantısızlar Hareketinin ilk zirvesi oldu
Doğru cevap: E
Çözüm: Bandung 1955 ve Belgrad 1961 bağlantısızlık tarihinin ayrı ama ilişkili dönüm noktalarıdır.
1956 Süveyş Krizinin Soğuk Savaş içindeki ayırt edici yönü nedir?
- A) Mısır’ın kanalı millîleştirmesi üzerine Britanya-Fransa-İsrail müdahalesi ve ABD-SSCB baskısının önem kazanması
- B) Kore’de 38. paralelin resmen kaldırılması
- C) Batı Berlin’e hava köprüsünün ilk kez kurulması
- D) Gorbaçov’un SSCB liderliğine yükselmesi
- E) NATO’nun 1999 müdahalesinin resmen başlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Nasır’ın millîleştirme kararı sonrasında müdahale yaşandı; iki süper gücün tutumu sömürge sonrası güç değişimini gösterdi.
Nükleer caydırıcılıkta karşılıklı garantili imha (MAD) mantığı hangi varsayıma dayanır?
- A) Bütün tarafların nükleer silahı ilk kullanışta etkisizleşir ve karşılık olamaz
- B) İlk saldırıya uğrayan tarafın da karşılık verebilme kapasitesinin saldırıyı caydırması
- C) Süper güçlerin hiç nükleer silahı bulunmaması
- D) Her konvansiyonel savaşın zorunlu olarak dünya savaşına dönüşmesi
- E) Yalnız diplomatik toplantıların askerî denge yaratması
Doğru cevap: B
Çözüm: İkinci vuruş kapasitesi inandırıcıysa karşılıklı yıkım beklentisi ilk saldırıyı caydırabilir.
ABD ve SSCB’nin birbirlerine karşı doğrudan genel savaşa girmeden Kore ve Vietnam gibi çatışmalara yoğun biçimde müdahil olması, Soğuk Savaşın hangi iki özelliğini birlikte gösterir?
- A) Nükleer caydırıcılıkla sınırlanan doğrudan çatışma ve üçüncü bölgelerde vekâlet rekabeti
- B) Askerî ittifakların ve büyük güç rekabetinin tamamen sona ermesi
- C) Tüm yerel savaşların süper güçlerin tek ortak komutanlığında bitirilmesi
- D) Uluslararası örgütlerin bütün bölgesel çatışmaları yasaklaması
- E) İki devletin 1950’de siyasi birleşme anlaşması imzalaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Nükleer yıkım riski doğrudan savaşı caydırırken yerel çatışmalar büyük güç rekabetinin aracı olabildi.
1947 Truman Doktrini, 1948 Marshall Planı, 1949 NATO ve 1955 Varşova Paktı birlikte okunduğunda hangi dönüşüm anlaşılır?
- A) Sömürge imparatorluklarının tamamının 1947’de sona ermesi
- B) Ekonomik ve siyasi çevreleme yaklaşımının askerî bloklaşmayla kurumsallaşması
- C) ABD ile Sovyetlerin 1955’te birleşik hükümet kurması
- D) Birleşmiş Milletlerin 1949’da yerine Milletler Cemiyetini kurması
- E) Avrupa’daki her devletin bütün askerî kuvvetlerini dağıtması
Doğru cevap: B
Çözüm: Çevreleme siyasal ve ekonomik araçlardan kolektif savunma bloklarının oluşumuna uzanan bir süreçte şekillendi.
1948–1949 Berlin Hava Köprüsüyle 1961 Berlin Duvarının oluşum nedenleri arasındaki ayrımı en doğru ifade eden seçenek hangisidir?
- A) İki olay da 1991’de SSCB’nin dağılışının ardından başlamıştır
- B) Duvar Batı Berlin’e uçakla yakıt taşımak için yapılmış bir pisttir
- C) Hava köprüsü Sovyet ablukasına karşı Batı Berlin’i ikmal etmeyi, Duvar ise Doğu Almanya’dan Batıya geçişi engellemeyi hedefleyen iki ayrı gelişmedir
- D) Hava köprüsü 1955 Varşova Antlaşmasının silahlı müdahale maddesidir
- E) İki olayın birbirinden farklı tarihleri ve siyasi nedenleri yoktur
Doğru cevap: C
Çözüm: Berlin Ablukası ve Hava Köprüsü 1948–49, Berlin Duvarı ise 1961’de gerçekleşti; amaç ve araçları farklıdır.
1949 NATO’nun kuruluşu, 1955 Batı Almanya’nın NATO’ya alınması ve Varşova Paktının kurulması sıralamasından hangi sonuç çıkar?
- A) NATO 1955’te Varşova Paktının askerî kolu hâline gelmiştir
- B) Almanya iki blokta aynı hükûmetle temsil edilmiştir
- C) Doğu Almanya 1949’da NATO’nun on iki kurucusundan biri olmuştur
- D) Almanya meselesi Avrupa’daki güvenlik bloklarının kuruluşu ve genişlemesiyle doğrudan ilişkilidir
- E) Varşova Paktı 1949’da kurulup NATO’yu 1955’te feshetmiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: 1955’te Federal Almanya NATO’ya katıldı; Sovyet önderliğinde Varşova Paktı aynı yıl oluşturuldu.
Bağlantısızlar Hareketinin ortaya çıkışını “hiçbir bağlantısız ülke süper güçlerle ilişki kurmadı” diye açıklamak neden hatalıdır?
- A) Hareket 1949’da yalnız NATO ülkelerinden oluşmuştur
- B) Bandung Konferansı 1914’te Avrupa devrimlerini yönetmiştir
- C) Hareket tüm üyelerine aynı ticaret ve savunma bütçesini zorunlu kılmıştır
- D) Bağlantısızlar yalnız Sovyetler Birliği’nin resmî askerî organıdır
- E) Bağlantısızlık esasen askerî bloklara bağlanmama ve özerk dış politika arayışıdır; diplomatik ilişkilerin tümüyle kesilmesi değildir
Doğru cevap: E
Çözüm: Bağlantısız ülkeler iki blokla çeşitli ilişkiler sürdürebilir; hedef bağımsız hareket alanını korumaktı.
Küba Füze Krizinde ABD’nin deniz “karantinası” ilan etmesi ve Sovyetlerin füzelerini geri çekmesi hangi diplomatik olguyu gösterir?
- A) Yüksek nükleer gerilimde askerî baskı ile gizli ve açık pazarlığın birlikte kullanılabilmesini
- B) Krizde hiçbir diplomatik temas kurulmamasını
- C) Birleşmiş Milletlerin 1962’de nükleer saldırı emri vermesini
- D) Küba’nın hiçbir biçimde kriz konusu olmamasını
- E) Sovyetlerin 1962’de NATO’ya katılmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: 1962 krizinde askeri basınç, liderler arası iletişim, işgal etmeme güvencesi ve Jüpiter füzeleri konusunda gizli uzlaşma bir aradaydı.