Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş dönemindeki uluslararası konumunu belirleyen Lozan Barış Antlaşması hangi yılda imzalanmıştır?
- A) 1923
- B) 1919
- C) 1920
- D) 1926
- E) 1936
Doğru cevap: A
Çözüm: Lozan Barış Antlaşması 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanmıştır; Cumhuriyetin ilanından önceki dönüm noktasıdır.
Musul meselesinde Türkiye ile Birleşik Krallık ve Irak arasındaki sınır düzenlemesi hangi antlaşmayla ilişkilidir?
- A) 1923 Lozan Ek Protokolü
- B) 1926 Ankara Antlaşması
- C) 1936 Montrö Sözleşmesi
- D) 1937 Sadabat Paktı
- E) 1949 Kuzey Atlantik Antlaşması
Doğru cevap: B
Çözüm: 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması, Türkiye-Irak sınırına ilişkin Musul sorununun diplomatik çözüm sürecinde belirleyicidir.
Türkiye Milletler Cemiyetine hangi yılda katılmıştır?
- A) 1923
- B) 1926
- C) 1932
- D) 1939
- E) 1945
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye 1932 yılında Milletler Cemiyetine katıldı; BM üyeliği ise 1945 ile bağlantılıdır.
1934 Balkan Antantında Türkiye’nin yanı sıra hangi devletler bulunuyordu?
- A) İran, Irak ve Afganistan
- B) Sovyetler Birliği, Bulgaristan ve İtalya
- C) Fransa, Birleşik Krallık ve Almanya
- D) Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya
- E) Suriye, Lübnan ve Mısır
Doğru cevap: D
Çözüm: 9 Şubat 1934 Balkan Antantı Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya arasında imzalanmıştır.
1937 Sadabat Paktında Türkiye’nin ortakları hangi devletlerdir?
- A) Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya
- B) Fransa, İtalya ve İspanya
- C) Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan
- D) Mısır, Libya ve Tunus
- E) İran, Irak ve Afganistan
Doğru cevap: E
Çözüm: 8 Temmuz 1937 Sadabat Paktı Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında bölgesel işbirliği için kurulmuştur.
Türk Boğazlarının geçiş rejimini düzenleyen 1936 tarihli sözleşme hangisidir?
- A) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- B) Ankara Anlaşması
- C) Sevr Antlaşması
- D) Versay Antlaşması
- E) Roma Statüsü
Doğru cevap: A
Çözüm: 20 Temmuz 1936 Montrö Sözleşmesi Türk Boğazlarından gemi geçişinin hukukî rejimini düzenler.
Hatay’ın Türkiye’ye katıldığı yıl hangisidir?
- A) 1923
- B) 1939
- C) 1926
- D) 1934
- E) 1952
Doğru cevap: B
Çözüm: Hatay 1938’de bağımsız devlet aşamasından geçti ve 1939’da Türkiye’ye katıldı; iki tarih farklıdır.
Lozan Barış Antlaşması ile Montrö Sözleşmesi arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) Lozan yeni devletin barış düzeninin temeliyken Montrö 1936’da Türk Boğazlarının geçiş rejimini yeniden düzenlemiştir.
- B) Lozan 1936’da imzalanmış; Montrö 1923’te Musul’u çözmüştür.
- C) Her iki metin sadece Türkiye’nin AB üyeliğini düzenlemiştir.
- D) Lozan NATO’yu, Montrö ise BM’yi kurmuştur.
- E) Montrö Hatay’ı Türkiye’ye katmış, Lozan Türk Konseyini oluşturmuştur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Lozan 1923’te barış ve sınırlar açısından; Montrö 1936’da Boğazların hukuki statüsü açısından belirleyicidir.
Musul konusundaki görüşmelerin sonuçlarını doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Musul 1939’da Hatay ile aynı düzenlemeyle Türkiye’ye katılmıştır.
- B) Musul sorunu Milletler Cemiyeti sürecinin ardından 1926 Ankara Antlaşmasıyla Türkiye-Irak sınırı bağlamında karara bağlanmıştır.
- C) 1926 antlaşması Türkiye’nin NATO üyeliğini başlatmıştır.
- D) Sorun 1999 Helsinki AB Zirvesinde çözülmüştür.
- E) Musul sınırı 1974 Kıbrıs harekâtıyla çizilmiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: 1926 Ankara Antlaşması Musul’un Türkiye’ye katılması anlamına gelmez; Türkiye-Irak sınırının belirlenmesi açısından önemlidir.
Balkan Antantı ve Sadabat Paktı için doğru coğrafi eşleştirme hangisidir?
- A) Balkan Antantı İran-Irak-Afganistan; Sadabat Yunanistan-Romanya-Yugoslavya ilişkisidir.
- B) İkisi de yalnız Türkiye’nin AB Gümrük Birliği kararlarıdır.
- C) Balkan Antantı Güneydoğu Avrupa, Sadabat Paktı Türkiye’nin doğu komşularıyla işbirliği düzenidir.
- D) Balkan Antantı 1992’de, Sadabat Paktı 2009’da başlamıştır.
- E) Her ikisi de BM Güvenlik Konseyinin geçici üyelik toplantılarıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: 1934 Balkan Antantı batı komşularıyla; 1937 Sadabat Paktı İran, Irak ve Afganistan’la bölgesel işbirliğidir.
1930 Türk-Yunan yakınlaşması ile 1934 Balkan Antantı arasındaki ilişkiyi en iyi anlatan ifade hangisidir?
- A) 1930 yakınlaşması iki ülkenin NATO’dan ayrılması anlamına gelmiştir.
- B) 1934 Antantı yalnız Türkiye ile İran arasında yapılmıştır.
- C) 1930’da Avrupa Birliği kurulmuş, 1934’te genişlemiştir.
- D) İki ülke arasındaki uzlaşma, 1934’te diğer Balkan ülkelerini de kapsayan işbirliği zemininin güçlenmesine katkı sağlamıştır.
- E) Yakınlaşma Türkiye’nin 1932 Milletler Cemiyeti üyeliğini sona erdirmiştir.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1930’larda Türk-Yunan sorunlarının yumuşaması Balkan Antantı için diplomatik ortamı olumlu etkilemiştir.
Hatay’ın Türkiye’ye katılış sürecini doğru sıralayan ifade hangisidir?
- A) 1923’te bağımsızlık, 1926’da Türkiye’ye katılma gerçekleşti.
- B) 1939’da bağımsızlık, 1952’de Türkiye’ye katılma gerçekleşti.
- C) Hatay ilk kez 1974’te Türkiye’nin idaresine geçti.
- D) Hatay 1992’de KEİ tarafından Türkiye’ye bağlandı.
- E) 1938’de Hatay Devleti kuruldu; 1939’da Türkiye’ye katılma süreci tamamlandı.
Doğru cevap: E
Çözüm: Hatay’ın 1938 bağımsız devlet dönemi ile 1939 Türkiye’ye katılması aynı tarih değildir.
Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı dönemindeki genel tutumunu doğru özetleyen seçenek hangisidir?
- A) Savaşın büyük bölümünde fiilen savaş dışında kaldı; 1945’te Almanya ve Japonya’ya savaş ilan etti.
- B) 1939’dan 1945’e kadar bütün cephelerde sürekli büyük askerî harekât yürüttü.
- C) 1941’de Varşova Paktının kurucusu oldu.
- D) 1939’da NATO’ya katıldığı için zorunlu olarak savaşa girdi.
- E) 1945’te Milletler Cemiyetini ilk kez kurdu.
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye savaş boyunca denge ve savaş dışında kalma politikası izledi; Şubat 1945’te savaş ilanı fiilî geniş ölçekli cephe savaşına katılmakla aynı değildir.
Truman Doktrini ve Marshall Planını karıştırmamak için hangi ayrım yapılmalıdır?
- A) Truman 1963 AET ortaklığı; Marshall 1999 AB adaylığıdır.
- B) Truman 1947 Türkiye-Yunanistan’a destek ve çevreleme; Marshall 1948 Avrupa’nın ekonomik toparlanmasıdır.
- C) Truman 1936 Boğazlar rejimi; Marshall 1926 Musul sınırıdır.
- D) Truman 1974 Kıbrıs harekâtı; Marshall 2009 Nahçıvan anlaşmasıdır.
- E) İkisi de yalnız 1934 Balkan Antantının farklı adlarıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Truman Doktrini ve Marshall Planı ABD’nin Soğuk Savaş başındaki farklı siyasi-güvenlik ve ekonomik araçlarıdır.
Lozan, Musul, Milletler Cemiyeti, Balkan Antantı ve Montrö olaylarının doğru tarihsel sıralaması hangisidir?
- A) Lozan 1923 → Musul/Ankara 1926 → Milletler Cemiyeti 1932 → Balkan Antantı 1934 → Montrö 1936
- B) Musul 1926 → Lozan 1923 → Montrö 1936 → Milletler Cemiyeti 1932 → Balkan 1934
- C) Lozan 1923 → Balkan 1934 → Musul 1926 → Montrö 1936 → Milletler Cemiyeti 1932
- D) Montrö 1936 → Lozan 1923 → Milletler Cemiyeti 1932 → Balkan 1934 → Musul 1926
- E) Milletler Cemiyeti 1932 → Musul 1926 → Lozan 1923 → Montrö 1936 → Balkan 1934
Doğru cevap: A
Çözüm: Cumhuriyetin ilk döneminde sıralama 1923–1926–1932–1934–1936’dır; 1937 Sadabat ve 1939 Hatay sonraki halkalardır.
Boğazların egemenlik ve gemi geçiş rejimini inceleyen bir çalışma için 1923 Lozan düzeninden sonra hangi sözleşmeye başvurmak gerekir?
- A) 5 Haziran 1926 Musul Ankara Antlaşması
- B) 20 Temmuz 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- C) 9 Şubat 1934 Balkan Antantı
- D) 8 Temmuz 1937 Sadabat Paktı
- E) 12 Eylül 1963 Ankara Ortaklık Anlaşması
Doğru cevap: B
Çözüm: Montrö, Boğazların gemi geçiş rejimi ve Türkiye’nin egemenlik yetkileri bakımından 1936’daki temel sözleşmedir.
Türkiye’nin 1930’lardaki dış politikasını “bölgesel barış örgütlenmesi ve statükoyu güvenceye alma” bakımından en iyi örneklendiren ikili hangisidir?
- A) 1926 Musul Antlaşması ile 1974 Kıbrıs harekâtı
- B) 1949 NATO kuruluşu ile 2005 AB müzakeresi
- C) 1934 Balkan Antantı ile 1937 Sadabat Paktı
- D) 1992 KEİ ile 2009 Nahçıvan Anlaşması
- E) 1950 Kore Savaşı ile 1996 Gümrük Birliği
Doğru cevap: C
Çözüm: Balkan Antantı ve Sadabat Paktı 1930’larda Türkiye’nin çevre bölgelerinde güvenlik ve karşılıklı işbirliği arayışlarıdır.
“Türkiye 1939’a kadar bütün komşularıyla aynı antlaşmayı yaptı; bölgesel girişimlerde coğrafyanın önemi yoktu” iddiası niçin yanlıştır?
- A) Çünkü her iki pakt da yalnız 2005’te imzalanmıştır.
- B) Çünkü Balkan Antantı Güney Amerika ülkeleri arasında kurulmuştur.
- C) Çünkü Sadabat Paktı sadece bir BM güvenlik kararıdır.
- D) Balkan Antantı ve Sadabat Paktı farklı coğrafi ortaklara ve bölgesel amaçlara dayanan iki ayrı düzenlemedir.
- E) Çünkü 1930’larda Türkiye dış politika yürütmemiştir.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1934 Balkan Antantının Yunanistan-Romanya-Yugoslavya; 1937 Sadabatın İran-Irak-Afganistan ortakları bulunur.
1938–1939 Hatay gelişmeleri ile 1926 Musul sorununun sonucu arasında hangi karşılaştırma doğrudur?
- A) Hatay ve Musul 1926’da aynı kararla Türkiye’ye katılmıştır.
- B) Hatay 1952 NATO üyeliğinde Türkiye’ye devredilmiştir.
- C) Musul 1939’da Türkiye’nin bir ili olmuştur.
- D) İki mesele de 1999 Helsinki kararında ilk kez ele alınmıştır.
- E) Hatay 1939’da Türkiye’ye katılırken Musul 1926 sınır düzenlemesi sonucunda Türkiye’ye katılmamıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye’nin Hatay’da 1939’da elde ettiği sonuçla Musul’un 1926 Ankara Antlaşmasındaki sınır sonucu birbirinden farklıdır.
Türkiye’nin 1945 yılında Almanya ve Japonya’ya savaş ilan etmesi hakkında hangi değerlendirme daha doğrudur?
- A) Bu tarihî adım, savaşın büyük bölümündeki fiilî savaş dışında kalma politikasını geriye dönük olarak ortadan kaldırmaz.
- B) Türkiye’nin 1939’dan itibaren bütün cephelerde savaştığını kanıtlar.
- C) 1945’te ilk kez NATO’ya girildiğini gösterir.
- D) Montrö Sözleşmesinin o yıl imzalandığını gösterir.
- E) Kore Savaşına Türkiye’nin 1945’te katıldığını gösterir.
Doğru cevap: A
Çözüm: 1945 savaş ilanı savaşın son evresinde gerçekleşmiş; Türkiye savaşın büyük kısmında doğrudan çatışmaya katılmamıştır.