Türkiye Birleşmiş Milletlerin kuruluş sürecine hangi yılda katılmıştır?
- A) 1932
- B) 1936
- C) 1945
- D) 1952
- E) 1963
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye 1945’te Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasındaydı; Milletler Cemiyetine 1932’de katılmıştı.
1947 Truman Doktrininin ilk destek öngördüğü ülkeler hangileridir?
- A) Türkiye ve Almanya
- B) Fransa ve İtalya
- C) İran ve Afganistan
- D) Türkiye ve Yunanistan
- E) Mısır ve Suriye
Doğru cevap: D
Çözüm: Truman Doktrini 1947’de özellikle Türkiye ve Yunanistan’a yönelik ABD desteğiyle ilişkilidir.
Türkiye’nin NATO’ya üye olduğu yıl hangisidir?
- A) 1945
- B) 1947
- C) 1949
- D) 1960
- E) 1952
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye, Yunanistan ile birlikte 18 Şubat 1952 tarihinde NATO üyesi olmuştur; NATO 1949’da kurulmuştur.
Türkiye’nin Kore Savaşına asker göndermesi hangi dış politika yönelişiyle yakından bağlantılıdır?
- A) Batı güvenlik sistemi ve NATO ile yakınlaşma
- B) Varşova Paktı üyeliği
- C) Sömürge imparatorluğu kurma
- D) Avrupa Birliği kurucu üyeliği
- E) Bağlantısızlar Hareketini kurma
Doğru cevap: A
Çözüm: Kore Savaşına katılım, Türkiye’nin Soğuk Savaşın başındaki Batı bloğu ve NATO ile bütünleşme sürecinin bir parçasıdır.
Zürih ve Londra düzenlemeleri sonrasında Kıbrıs Cumhuriyeti hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1949
- B) 1960
- C) 1952
- D) 1964
- E) 1974
Doğru cevap: B
Çözüm: 1959 Zürih ve Londra anlaşmaları 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti kuruluşunun diplomatik temelini oluşturmuştur.
1964 Johnson Mektubu hangi Türkiye dış politikası sorunuyla ilişkilidir?
- A) Musul sınır meselesi
- B) Hatay’ın katılması
- C) Kıbrıs meselesi
- D) Montrö’nün imzalanması
- E) Karadeniz Ekonomik İşbirliğinin kuruluşu
Doğru cevap: C
Çözüm: ABD Başkanı Lyndon B. Johnson’ın 1964 tarihli mektubu Kıbrıs krizi ve Türkiye-ABD güvenlik ilişkileriyle ilgilidir.
Türkiye’nin Kıbrıs’a askerî harekât düzenlediği yıl hangisidir?
- A) 1959
- B) 1960
- C) 1964
- D) 1974
- E) 1987
Doğru cevap: D
Çözüm: Türkiye’nin 20 Temmuz 1974’te başlattığı Kıbrıs harekâtı, adadaki 1974 darbesi ve güvenlik krizinin ardından gerçekleşmiştir.
Kore Savaşına katılım ile Türkiye’nin NATO üyeliği arasındaki ilişkiyi en doğru anlatan seçenek hangisidir?
- A) Türkiye Kore Savaşına ancak 1974’te NATO’dan ayrıldıktan sonra girmiştir.
- B) NATO 1963’te Türkiye’nin isteğiyle Kore’de kurulmuştur.
- C) 1950’de başlayan Kore katılımı Batı güvenlik sistemiyle bütünleşme sürecindeyken NATO üyeliği 1952’de gerçekleşmiştir.
- D) Türkiye Kore’ye yalnız AB üyesi olduktan sonra asker göndermiştir.
- E) Kore Savaşı 1936’da Montrö’yle sona ermiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kore Savaşı 1950–1953 arasındadır; Türkiye’nin NATO üyeliği 18 Şubat 1952’dir.
1959 Zürih-Londra düzenlemeleri ile 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti arasındaki bağlantı hangisidir?
- A) 1959 metinleri 1934 Balkan Antantını sona erdirmiştir.
- B) 1960’ta Türkiye AET’ye tam üye olmuştur.
- C) 1959’da Kıbrıs Cumhuriyeti feshedilmiş, 1960’ta NATO kurulmuştur.
- D) 1959 anlaşmaları adanın yeni ortaklık düzeninin esaslarını oluşturmuş, Kıbrıs Cumhuriyeti 1960’ta kurulmuştur.
- E) 1960 kuruluşu yalnız 1995 Gümrük Birliği kararına dayanmaktadır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Zürih ve Londra düzenlemeleri 1960 Kıbrıs Cumhuriyetinin kurulmasına giden diplomatik çerçevedir.
1963 Ankara Anlaşmasının imzalanması ve yürürlüğe girmesi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) İmzalanma 1959, yürürlüğe girme 1960
- B) İmzalanma 1970, yürürlüğe girme 1973
- C) İmzalanma 1987, yürürlüğe girme 1996
- D) İmzalanma 1999, yürürlüğe girme 2005
- E) İmzalanma 1963, yürürlüğe girme 1964
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye-AET Ortaklık Anlaşması 12 Eylül 1963’te imzalandı ve 1 Aralık 1964’te yürürlüğe girdi.
1964 Johnson Mektubunun Türkiye-ABD ilişkilerindeki önemini doğru ifade eden seçenek hangisidir?
- A) Kıbrıs krizi bağlamında ittifak ilişkilerinin sınırlarını ve güvenlik bağımlılığını tartışmaya açması
- B) Türkiye’yi 1964’te NATO’ya ilk kez üye yapması
- C) Türkiye’nin Lozan’da imzaladığı tek belge olması
- D) İki ülke arasında 1996 Gümrük Birliği kurması
- E) Hatay’ın 1964’te bağımsızlık kazanmasını sağlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1964 mektubu Kıbrıs nedeniyle Türkiye-ABD ilişkilerinde güvenlik ve dış politika özerkliği tartışmalarını güçlendirdi.
1974 Kıbrıs gelişmelerinin doğru sıralaması hangisidir?
- A) 20 Temmuz harekâtı → 1959 Zürih anlaşmaları
- B) 15 Temmuz darbesi → 20 Temmuz Türkiye’nin askerî harekâtının başlaması
- C) 1974 AB adaylığı → 15 Temmuz darbesi
- D) 1939 Hatay katılması → 1964 Johnson Mektubu → 1960 Kıbrıs kuruluşu
- E) 1978 ambargonun kaldırılması → 1974 darbesi
Doğru cevap: B
Çözüm: 1974’te Yunan cuntasının desteklediği 15 Temmuz darbesini 20 Temmuz’daki Türkiye askerî harekâtı izledi.
1974 Kıbrıs harekâtını takip eden Türkiye-ABD ilişkilerindeki önemli gelişme hangisidir?
- A) 1936’da Montrö Sözleşmesinin imzalanması
- B) 1926’da Musul sorununa ilişkin Ankara Antlaşması
- C) 1975’te ABD’nin silah ambargosu uygulaması ve bunun 1978’de kaldırılması
- D) 1963’te Ankara Ortaklık Anlaşmasının imzalanması
- E) 1992’de KEİ zirvesinin düzenlenmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: ABD Kongresinin 1975’te uygulattığı silah ambargosu 1978’de kaldırıldı; bu, ikili güvenlik ilişkilerinde bir dönüm noktasıydı.
Türkiye’nin çok taraflı kurumlara yönelişini gösteren “Milletler Cemiyeti–BM–NATO” sıralaması hangisidir?
- A) 1945 BM → 1932 Milletler Cemiyeti → 1952 NATO
- B) 1932 Milletler Cemiyeti → 1945 BM → 1952 NATO
- C) 1952 NATO → 1945 BM → 1932 Milletler Cemiyeti
- D) 1932 NATO → 1945 Milletler Cemiyeti → 1952 BM
- E) 1952 BM → 1932 NATO → 1945 Milletler Cemiyeti
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye önce 1932’de Milletler Cemiyetine, 1945’te BM’ye, 1952’de NATO’ya katıldı; kurumlar farklı görevler taşır.
Türkiye’nin Soğuk Savaş başında Batı blokuna yakınlaşmasını analiz ederken hangi neden-sonuç zinciri daha tutarlıdır?
- A) 1939 Hatay → 2009 Nahçıvan → 1923 Lozan → NATO kuruluşu
- B) 1999 AB adaylığı → 1947 Truman → 1937 Sadabat
- C) Savaş sonrası Sovyet baskısı ve güvenlik kaygıları → ABD desteği/Truman Doktrini → Kore katılımı ve NATO üyeliği
- D) 1974 Kıbrıs → 1945 BM → 1932 Milletler Cemiyeti
- E) 1987 tam üyelik başvurusu → 1952 NATO → 1936 Montrö
Doğru cevap: C
Çözüm: Soğuk Savaşın ilk yıllarında güvenlik kaygıları ve ABD ile yakınlaşma Türkiye’nin 1952 NATO üyeliğine giden sürecinde etkiliydi.
Kıbrıs Cumhuriyetinin kuruluşuyla 1974 harekâtını aynı olaya indirgeyen bir yorum neden hatalıdır?
- A) 1959 ve 1974 aynı takvim yılıdır.
- B) 1974 harekâtı 1926 Musul anlaşmasının parçasıdır.
- C) 1960’ta Kıbrıs’ta hiçbir anayasal yapı kurulmamıştır.
- D) 1959–1960 ortaklık ve garanti düzeninin oluşumu, 1974’te ise darbe ve askerî müdahale krizi ayrı dönemlerdir.
- E) 1959 anlaşmaları yalnız Türkiye’nin AB üyeliğini düzenlemiştir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Zürih-Londra anlaşmaları ve 1960 kuruluş dönemi ile 1974 olayları hukukî ve siyasi açıdan ayrı bağlamlara sahiptir.
1964 Johnson Mektubunu doğrudan bir NATO üyelikten çıkarma kararı olarak tanımlamak neden yanlıştır?
- A) Türkiye’nin NATO üyeliği 1936’da sona ermişti.
- B) NATO yalnız Avrupa Birliği adaylığını düzenler.
- C) Johnson Mektubu Türkiye ile AB arasında gümrük rejimini kurdu.
- D) 1964 mektubu Milletler Cemiyetinin kuruluş belgesidir.
- E) Mektup Kıbrıs krizi ve ABD askerî yardımının kullanımıyla ilgili ikili siyasi-güvenlik tartışmasıydı; NATO üyeliğini sona erdirmedi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Johnson Mektubu ikili ilişkiler ve ittifak güvenliği açısından kriz oluşturdu fakat NATO üyeliğini sona erdirmedi.
Türkiye–AB ilişkilerinde hukuki süreçleri doğru sıralayan seçenek hangisidir?
- A) Ortaklık 1963 → tam üyelik başvurusu 1987 → Gümrük Birliği 1996 → adaylık 1999 → müzakereler 2005
- B) Ortaklık 2005 → Gümrük Birliği 1987 → adaylık 1963 → müzakere 1999
- C) Gümrük Birliği 1963 → NATO 1996 → adaylık 1987 → başvuru 2005
- D) Tam üyelik 1987 → müzakereler 1963 → adaylık 2005 → gümrük 1999
- E) Başvuru 1999 → adaylık 1952 → müzakereler 1974 → gümrük 2009
Doğru cevap: A
Çözüm: 1963 Ankara Anlaşması, 1987 başvuru, 1996 Gümrük Birliği, 1999 adaylık ve 2005 müzakere temel eşiklerdir.
1996 Türkiye–AB Gümrük Birliğinin kapsamını değerlendirirken hangi ifade daha isabetlidir?
- A) Türkiye’nin 1996’da AB tam üyesi olmasını sağlamıştır.
- B) Ağırlıkla sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleriyle ilgili ticaret rejimidir; bütün sektörlerin tam AB ortak pazarına otomatik katılımı değildir.
- C) Bütün tarım ürünleri ve hizmetler hiçbir istisna olmadan aynı düzenlemeye girmiştir.
- D) Türkiye ile NATO arasında 5. maddeyi yürürlüğe koymuştur.
- E) 1996’da yalnız Musul sınırında geçişleri düzenlemiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: 1 Ocak 1996’da yürürlüğe giren Gümrük Birliği ağırlıkla sanayi ürünlerine ilişkindir; tam üyelik veya tüm alanlarda tek pazar değildir.
1999 Helsinki Zirvesinde adaylığın kabulü ile 2005 katılım müzakerelerinin başlaması arasındaki fark hangisidir?
- A) İkisi de 1952 NATO katılımına ilişkin aynı belgedir.
- B) 1999 Gümrük Birliği yürürlüğü, 2005 Ankara Anlaşması imzasıdır.
- C) İlki aday ülke statüsünü tanıyan siyasi karardır; ikincisi müzakere sürecinin resmen açılmasıdır.
- D) 1999’da Türkiye AB tam üyesi olmuş, 2005’te AB’den ayrılmıştır.
- E) İki tarih de Milletler Cemiyetinin kapanış günleridir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Adaylık ve müzakere başlangıcı farklı aşamalardır; hiçbirisi tek başına tam üyelik kararı anlamına gelmez.