Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasındaki Ankara Anlaşması hangi yılda imzalanmıştır?
- A) 1952
- B) 1970
- C) 1987
- D) 1999
- E) 1963
Doğru cevap: E
Çözüm: Ankara Ortaklık Anlaşması 12 Eylül 1963’te imzalanmış, 1 Aralık 1964’te yürürlüğe girmiştir.
Türkiye–AB Gümrük Birliğinin fiilen yürürlüğe girdiği tarih hangi yıldadır?
- A) 1996
- B) 1963
- C) 1970
- D) 1987
- E) 2005
Doğru cevap: A
Çözüm: Gümrük Birliği 1995 tarihli Ortaklık Konseyi kararının ardından 1 Ocak 1996’da yürürlüğe girmiştir.
Türkiye’nin AB’ye aday ülke statüsünün kabul edildiği zirve hangisidir?
- A) 1934 Balkan Zirvesi
- B) 1999 Helsinki Zirvesi
- C) 1975 Helsinki AGİK Zirvesi
- D) 1992 İstanbul KEİ Zirvesi
- E) 2009 Nahçıvan Zirvesi
Doğru cevap: B
Çözüm: 1999 Helsinki Avrupa Birliği Zirvesi Türkiye’nin aday ülke statüsünü teyit eden dönüm noktasıdır.
Türkiye ile Avrupa Birliği katılım müzakereleri hangi yılda başlamıştır?
- A) 1963
- B) 1973
- C) 2005
- D) 1987
- E) 1996
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye ile AB arasındaki katılım müzakereleri 3 Ekim 2005 tarihinde başladı; adaylık 1999’da kabul edilmişti.
Karadeniz Ekonomik İşbirliği girişimi hangi yıl İstanbul’da başlatılmıştır?
- A) 1934
- B) 1949
- C) 1974
- D) 1992
- E) 2009
Doğru cevap: D
Çözüm: Karadeniz Ekonomik İşbirliği süreci 1992 İstanbul Zirvesi Bildirisiyle başladı; ekonomik bölgesel işbirliği hedefledi.
Türk Devletleri Teşkilatının önceki adı olan Türk Konseyinin kurucu anlaşması hangisidir?
- A) 1937 Sadabat Paktı
- B) 1963 Ankara Anlaşması
- C) 1991 Asunción Antlaşması
- D) 1995 Gümrük Birliği Kararı
- E) 2009 Nahçıvan Anlaşması
Doğru cevap: E
Çözüm: 2009 Nahçıvan Anlaşması Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyini kurdu; kuruluş 2021’de Türk Devletleri Teşkilatı adını aldı.
Ege Denizi uyuşmazlıklarını değerlendirirken hangi ayrım doğrudur?
- A) Karasuları ile hava sahası her durumda aynı teknik tanıma sahiptir.
- B) FIR doğrudan bir devletin kara egemenliği sınırının adıdır.
- C) Kıta sahanlığı yalnız turizm amacıyla tanımlanır.
- D) Kıta sahanlığı, karasuları, hava sahası ve FIR gibi başlıklar birbirinden farklı hukukî veya teknik konulardır.
- E) Ege uyuşmazlıklarının tamamı sadece 1926 Musul meselesinden ibarettir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Ege’deki sorun başlıkları tek bir coğrafi uyuşmazlığa indirgenmemelidir; her birinin hukukî ve teknik temeli ayrıdır.
Türkiye-AET ilişkilerindeki Ankara Anlaşması ve Katma Protokolü doğru eşleştiren seçenek hangisidir?
- A) Ankara Anlaşması 1987 başvurusu; Katma Protokol 1999 adaylığıdır.
- B) Ankara Anlaşması 1952 NATO üyeliği; Katma Protokol 1937 Sadabattır.
- C) Katma Protokol Avrupa İnsan Hakları Mahkemesini kurmuştur.
- D) Ankara Anlaşması 2005’te imzalanmış, Katma Protokol 1936’da uygulanmıştır.
- E) Ankara Anlaşması 1963 ortaklık temeli; Katma Protokol 1970 imzasıyla geçiş sürecinin ayrıntılarıdır.
Doğru cevap: E
Çözüm: 1963 ortaklık anlaşmasıyla 1970 Katma Protokolü farklı aşamalardır; Katma Protokol 1973’te yürürlüğe girdi.
Türkiye’nin 1987 Avrupa Topluluğu tam üyelik başvurusu ile 1999 Helsinki kararının farkı nedir?
- A) 1987 başvurudur; 1999 AB aday ülke statüsünün kabulüdür.
- B) 1987 Gümrük Birliği yürürlüğüdür; 1999 NATO üyeliğidir.
- C) İki tarih de Montrö Sözleşmesinin imza tarihleridir.
- D) 1987 AET’nin Türkiye’yi kurucu üye kabul etmesidir.
- E) 1999 sürecinde Türkiye ilk kez BM’ye katılmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: 14 Nisan 1987 başvurusu ile Aralık 1999 Helsinki adaylık kararı farklı diplomatik aşamalardır.
Türkiye–AB Gümrük Birliğinde 1995 ve 1996 yıllarının farkı hangisidir?
- A) 1995 Ankara Anlaşmasının imzası; 1996 NATO üyeliğidir.
- B) 1995 Ortaklık Konseyi kararı; 1996 Gümrük Birliğinin yürürlüğe girmesidir.
- C) 1995 adaylık; 1996 üyelik müzakeresinin başlamasıdır.
- D) 1995 Türkiye’nin AB tam üyeliği; 1996 AB’nin kuruluşudur.
- E) İki yıl da 1974 Kıbrıs harekâtının aşamalarıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: 6 Mart 1995 tarihli 1/95 sayılı karar sonrası Gümrük Birliği 1 Ocak 1996’da uygulanmaya başladı.
2005 AB katılım müzakerelerinin başlamasına ilişkin doğru ifade hangisidir?
- A) 2005’te Türkiye Avrupa Birliğinin kurucu üyesi olmuştur.
- B) 2005 Helsinki Zirvesinin yapıldığı yıldır.
- C) Müzakerelerin başlaması otomatik olarak tam AB üyeliği veya tüm fasılların kapanması anlamına gelmez.
- D) 2005 Gümrük Birliğinin ilk kez yürürlüğe girdiği yıldır.
- E) 2005’te Avrupa Konseyi NATO’ya dönüşmüştür.
Doğru cevap: C
Çözüm: 3 Ekim 2005 müzakerelerin açılışıdır; üyelik ve müzakere kapanışı ayrı hukukî ve siyasi süreçlerdir.
Soğuk Savaş sonrasında Türkiye’nin Orta Asya ve Kafkasya ile bağlarını geliştirmesi hangi gelişmeyle yakından ilgilidir?
- A) 1934 Balkan Antantının kurulması
- B) 1952’de NATO’nun ilk kez kurulması
- C) 1963 Ankara Anlaşmasının feshedilmesi
- D) 1991’de Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla yeni bağımsız devletlerin ortaya çıkması
- E) 1945 Milletler Cemiyetinin yeniden kurulması
Doğru cevap: D
Çözüm: Sovyetler Birliğinin çözülmesi Türkiye’nin Azerbaycan ve Orta Asya cumhuriyetleriyle diplomatik, kültürel ve ekonomik işbirliği alanlarını genişletti.
D-8 işbirliği girişiminin Türkiye açısından tarihî başlangıç noktası hangisidir?
- A) 1932 Milletler Cemiyeti üyeliği
- B) 1937 Sadabat Paktı
- C) 1964 Johnson Mektubu
- D) 2009 Nahçıvan Anlaşması
- E) 1997 İstanbul Zirvesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Gelişen Sekiz Ülke işbirliği 15 Haziran 1997 İstanbul Zirvesiyle kuruldu; sonradan örgütün üyelik yapısında değişiklikler olabilmektedir.
Karadeniz Ekonomik İşbirliği, D-8 ve Türk Devletleri Teşkilatının başlangıçlarını doğru eşleştiren seçenek hangisidir?
- A) KEİ 1934 Ankara; D-8 1945 San Francisco; Türk Konseyi 1952 Brüksel
- B) KEİ 2009 Nahçıvan; D-8 1937 Tahran; Türk Konseyi 1996 Lüksemburg
- C) KEİ 1963 Ankara; D-8 1987 Brüksel; Türk Konseyi 1936 Montrö
- D) KEİ 1992 İstanbul; D-8 1997 İstanbul; Türk Konseyi 2009 Nahçıvan
- E) Üçü de 1923 Lozan görüşmelerinde kurulmuştur.
Doğru cevap: D
Çözüm: KEİ Soğuk Savaş sonrası bölgesel ekonomik işbirliği, D-8 gelişen ülkeler işbirliği, Türk Konseyi Türk devletleri arasında kurumsallaşmadır.
Türk Konseyinin Türk Devletleri Teşkilatı adıyla anılmasının tarihsel açıklaması hangisidir?
- A) 1934 Balkan Antantının adı 2021’de değişmiştir.
- B) 1963 Ankara Anlaşması yeni ismi 2021’de almıştır.
- C) 1952’de NATO doğrudan TDT olarak kurulmuştur.
- D) 1992 KEİ örgütü 2021’de otomatik olarak TDT’ye dönüşmüştür.
- E) 2009 Nahçıvan Anlaşmasıyla kurulan Türk Konseyinin adı 2021’de Türk Devletleri Teşkilatı olarak değiştirilmiştir.
Doğru cevap: E
Çözüm: 2009 kurucu anlaşması ve 2021 ad değişimi farklı evrelerdir; örgütün kökü 1992 zirveler sürecine uzanır.
1991 sonrası Orta Asya açılımı, TİKA ve Türk Konseyi girişimleri arasındaki doğru ilişki hangisidir?
- A) Yeni bağımsız Türk cumhuriyetleriyle gelişen ilişkiler 1992’de TİKA gibi araçlarla desteklenmiş, 2009’da çok taraflı Türk Konseyi kurumsallaşmıştır.
- B) TİKA 1934 Balkan Antantının askerî komuta organıdır.
- C) Türk Konseyi ilk kez 1963 AET ortaklığı çerçevesinde kurulmuştur.
- D) Sovyetler Birliği 2009’da dağıldığı için ilişkiler o tarihte başlamıştır.
- E) TİKA doğrudan AB Adalet Divanının yargı dairesidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: 1991 sonrası diplomatik açılım, 1992 TİKA ve Türk devletleri zirveleri, 2009 Nahçıvan Anlaşması farklı fakat bağlantılı süreçlerdir.
Ege deniz yetki alanları uyuşmazlığını “FIR uyuşmazlığı çözüldüğünde otomatik olarak bütün deniz sınırları belirlenir” şeklinde açıklamak neden yanlıştır?
- A) FIR doğrudan uluslararası kara sınırı antlaşmasıdır.
- B) FIR hava trafik hizmetleriyle, kıta sahanlığı ve karasuları ise farklı deniz hukuku meseleleriyle ilişkilidir.
- C) Kıta sahanlığı yalnız NATO üyelik listesiyle hesaplanır.
- D) Karasuları ile FIR tüm hukuk sistemlerinde özdeştir.
- E) Ege konusu sadece 1997 D-8 zirvesini ilgilendirir.
Doğru cevap: B
Çözüm: FIR uçuş bilgi hizmetine dair teknik ayrım, karasuları ve kıta sahanlığının deniz hukuku ayrımıyla aynı değildir.
Türk dış politikasını değerlendirirken “NATO üyeliği Türkiye’nin BM üyeliğinin yerine geçti” ifadesi neden hatalıdır?
- A) Türkiye BM’ye hiç üye olmamıştır.
- B) NATO 1945’te BM’nin tek ana organı olarak kurulmuştur.
- C) NATO bölgesel kolektif savunma ittifakı, BM ise evrensel uluslararası örgüttür; Türkiye iki yapıda da yer alabilir.
- D) BM yalnız 1952’ye kadar faaliyet göstermiştir.
- E) Türkiye NATO’ya 1999 Helsinki Zirvesinde katılmıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye 1945 BM ve 1952 NATO üyeliklerini birlikte sürdürmüştür; kurumların hukuki amaçları farklıdır.
Bir soruda 1930’lar statüko diplomasisi, 1950’ler kolektif savunma ve 1990’lar bölgesel ekonomik işbirliği örnekleri isteniyor. Hangi eşleştirme doğrudur?
- A) Türk Konseyi – Sadabat Paktı – Lozan
- B) 1999 Helsinki – 2005 müzakere – 1926 Musul
- C) 1974 Kıbrıs – 1964 Johnson – 1936 Montrö
- D) Balkan Antantı – NATO üyeliği – Karadeniz Ekonomik İşbirliği
- E) D-8 – Milletler Cemiyeti – Hatay
Doğru cevap: D
Çözüm: 1934 Balkan Antantı statükoya yönelik bölgesel işbirliği, 1952 NATO üyeliği kolektif savunma, 1992 KEİ ekonomik işbirliğidir.
Bir araştırmacı 1923–2021 Türk dış politikası kronolojisini dört dönemde sınıflandırıyor: Cumhuriyetin ilk yılları, Soğuk Savaş, Avrupa entegrasyonu, Türk devletleriyle kurumsallaşma. Aşağıdaki dizilimlerden hangisi her döneme tarihî örnek verir?
- A) 2005 AB müzakeresi – 1934 Balkan – 1947 Truman – 1926 Musul
- B) 1992 KEİ – 1937 Sadabat – 2009 Nahçıvan – 1963 Ankara
- C) 1964 Johnson – 2021 TDT – 1932 Milletler Cemiyeti – 1974 Kıbrıs
- D) 1978 ambargo sonu – 1996 Gümrük Birliği – 1923 Lozan – 1959 Zürih
- E) 1936 Montrö – 1952 NATO – 1999 AB adaylığı – 2021 TDT adı
Doğru cevap: E
Çözüm: 1936 Montrö ilk Cumhuriyet dönemi, 1952 NATO Soğuk Savaş, 1999 adaylık Avrupa süreci, 2021 TDT adı Türk devletleri kurumsallaşmasıdır.