Lozan Barış Antlaşması ile Montrö Sözleşmesi arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) Lozan yeni devletin barış düzeninin temeliyken Montrö 1936’da Türk Boğazlarının geçiş rejimini yeniden düzenlemiştir.
- B) Lozan 1936’da imzalanmış; Montrö 1923’te Musul’u çözmüştür.
- C) Her iki metin sadece Türkiye’nin AB üyeliğini düzenlemiştir.
- D) Lozan NATO’yu, Montrö ise BM’yi kurmuştur.
- E) Montrö Hatay’ı Türkiye’ye katmış, Lozan Türk Konseyini oluşturmuştur.
Doğru cevap: A
Çözüm: Lozan 1923’te barış ve sınırlar açısından; Montrö 1936’da Boğazların hukuki statüsü açısından belirleyicidir.
Musul konusundaki görüşmelerin sonuçlarını doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Musul 1939’da Hatay ile aynı düzenlemeyle Türkiye’ye katılmıştır.
- B) Musul sorunu Milletler Cemiyeti sürecinin ardından 1926 Ankara Antlaşmasıyla Türkiye-Irak sınırı bağlamında karara bağlanmıştır.
- C) 1926 antlaşması Türkiye’nin NATO üyeliğini başlatmıştır.
- D) Sorun 1999 Helsinki AB Zirvesinde çözülmüştür.
- E) Musul sınırı 1974 Kıbrıs harekâtıyla çizilmiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: 1926 Ankara Antlaşması Musul’un Türkiye’ye katılması anlamına gelmez; Türkiye-Irak sınırının belirlenmesi açısından önemlidir.
Balkan Antantı ve Sadabat Paktı için doğru coğrafi eşleştirme hangisidir?
- A) Balkan Antantı İran-Irak-Afganistan; Sadabat Yunanistan-Romanya-Yugoslavya ilişkisidir.
- B) İkisi de yalnız Türkiye’nin AB Gümrük Birliği kararlarıdır.
- C) Balkan Antantı Güneydoğu Avrupa, Sadabat Paktı Türkiye’nin doğu komşularıyla işbirliği düzenidir.
- D) Balkan Antantı 1992’de, Sadabat Paktı 2009’da başlamıştır.
- E) Her ikisi de BM Güvenlik Konseyinin geçici üyelik toplantılarıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: 1934 Balkan Antantı batı komşularıyla; 1937 Sadabat Paktı İran, Irak ve Afganistan’la bölgesel işbirliğidir.
1930 Türk-Yunan yakınlaşması ile 1934 Balkan Antantı arasındaki ilişkiyi en iyi anlatan ifade hangisidir?
- A) 1930 yakınlaşması iki ülkenin NATO’dan ayrılması anlamına gelmiştir.
- B) 1934 Antantı yalnız Türkiye ile İran arasında yapılmıştır.
- C) 1930’da Avrupa Birliği kurulmuş, 1934’te genişlemiştir.
- D) İki ülke arasındaki uzlaşma, 1934’te diğer Balkan ülkelerini de kapsayan işbirliği zemininin güçlenmesine katkı sağlamıştır.
- E) Yakınlaşma Türkiye’nin 1932 Milletler Cemiyeti üyeliğini sona erdirmiştir.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1930’larda Türk-Yunan sorunlarının yumuşaması Balkan Antantı için diplomatik ortamı olumlu etkilemiştir.
Hatay’ın Türkiye’ye katılış sürecini doğru sıralayan ifade hangisidir?
- A) 1923’te bağımsızlık, 1926’da Türkiye’ye katılma gerçekleşti.
- B) 1939’da bağımsızlık, 1952’de Türkiye’ye katılma gerçekleşti.
- C) Hatay ilk kez 1974’te Türkiye’nin idaresine geçti.
- D) Hatay 1992’de KEİ tarafından Türkiye’ye bağlandı.
- E) 1938’de Hatay Devleti kuruldu; 1939’da Türkiye’ye katılma süreci tamamlandı.
Doğru cevap: E
Çözüm: Hatay’ın 1938 bağımsız devlet dönemi ile 1939 Türkiye’ye katılması aynı tarih değildir.
Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı dönemindeki genel tutumunu doğru özetleyen seçenek hangisidir?
- A) Savaşın büyük bölümünde fiilen savaş dışında kaldı; 1945’te Almanya ve Japonya’ya savaş ilan etti.
- B) 1939’dan 1945’e kadar bütün cephelerde sürekli büyük askerî harekât yürüttü.
- C) 1941’de Varşova Paktının kurucusu oldu.
- D) 1939’da NATO’ya katıldığı için zorunlu olarak savaşa girdi.
- E) 1945’te Milletler Cemiyetini ilk kez kurdu.
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye savaş boyunca denge ve savaş dışında kalma politikası izledi; Şubat 1945’te savaş ilanı fiilî geniş ölçekli cephe savaşına katılmakla aynı değildir.
Truman Doktrini ve Marshall Planını karıştırmamak için hangi ayrım yapılmalıdır?
- A) Truman 1963 AET ortaklığı; Marshall 1999 AB adaylığıdır.
- B) Truman 1947 Türkiye-Yunanistan’a destek ve çevreleme; Marshall 1948 Avrupa’nın ekonomik toparlanmasıdır.
- C) Truman 1936 Boğazlar rejimi; Marshall 1926 Musul sınırıdır.
- D) Truman 1974 Kıbrıs harekâtı; Marshall 2009 Nahçıvan anlaşmasıdır.
- E) İkisi de yalnız 1934 Balkan Antantının farklı adlarıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Truman Doktrini ve Marshall Planı ABD’nin Soğuk Savaş başındaki farklı siyasi-güvenlik ve ekonomik araçlarıdır.
Kore Savaşına katılım ile Türkiye’nin NATO üyeliği arasındaki ilişkiyi en doğru anlatan seçenek hangisidir?
- A) Türkiye Kore Savaşına ancak 1974’te NATO’dan ayrıldıktan sonra girmiştir.
- B) NATO 1963’te Türkiye’nin isteğiyle Kore’de kurulmuştur.
- C) 1950’de başlayan Kore katılımı Batı güvenlik sistemiyle bütünleşme sürecindeyken NATO üyeliği 1952’de gerçekleşmiştir.
- D) Türkiye Kore’ye yalnız AB üyesi olduktan sonra asker göndermiştir.
- E) Kore Savaşı 1936’da Montrö’yle sona ermiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kore Savaşı 1950–1953 arasındadır; Türkiye’nin NATO üyeliği 18 Şubat 1952’dir.
1959 Zürih-Londra düzenlemeleri ile 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti arasındaki bağlantı hangisidir?
- A) 1959 metinleri 1934 Balkan Antantını sona erdirmiştir.
- B) 1960’ta Türkiye AET’ye tam üye olmuştur.
- C) 1959’da Kıbrıs Cumhuriyeti feshedilmiş, 1960’ta NATO kurulmuştur.
- D) 1959 anlaşmaları adanın yeni ortaklık düzeninin esaslarını oluşturmuş, Kıbrıs Cumhuriyeti 1960’ta kurulmuştur.
- E) 1960 kuruluşu yalnız 1995 Gümrük Birliği kararına dayanmaktadır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Zürih ve Londra düzenlemeleri 1960 Kıbrıs Cumhuriyetinin kurulmasına giden diplomatik çerçevedir.
1963 Ankara Anlaşmasının imzalanması ve yürürlüğe girmesi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) İmzalanma 1959, yürürlüğe girme 1960
- B) İmzalanma 1970, yürürlüğe girme 1973
- C) İmzalanma 1987, yürürlüğe girme 1996
- D) İmzalanma 1999, yürürlüğe girme 2005
- E) İmzalanma 1963, yürürlüğe girme 1964
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye-AET Ortaklık Anlaşması 12 Eylül 1963’te imzalandı ve 1 Aralık 1964’te yürürlüğe girdi.
1964 Johnson Mektubunun Türkiye-ABD ilişkilerindeki önemini doğru ifade eden seçenek hangisidir?
- A) Kıbrıs krizi bağlamında ittifak ilişkilerinin sınırlarını ve güvenlik bağımlılığını tartışmaya açması
- B) Türkiye’yi 1964’te NATO’ya ilk kez üye yapması
- C) Türkiye’nin Lozan’da imzaladığı tek belge olması
- D) İki ülke arasında 1996 Gümrük Birliği kurması
- E) Hatay’ın 1964’te bağımsızlık kazanmasını sağlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1964 mektubu Kıbrıs nedeniyle Türkiye-ABD ilişkilerinde güvenlik ve dış politika özerkliği tartışmalarını güçlendirdi.
1974 Kıbrıs gelişmelerinin doğru sıralaması hangisidir?
- A) 20 Temmuz harekâtı → 1959 Zürih anlaşmaları
- B) 15 Temmuz darbesi → 20 Temmuz Türkiye’nin askerî harekâtının başlaması
- C) 1974 AB adaylığı → 15 Temmuz darbesi
- D) 1939 Hatay katılması → 1964 Johnson Mektubu → 1960 Kıbrıs kuruluşu
- E) 1978 ambargonun kaldırılması → 1974 darbesi
Doğru cevap: B
Çözüm: 1974’te Yunan cuntasının desteklediği 15 Temmuz darbesini 20 Temmuz’daki Türkiye askerî harekâtı izledi.
1974 Kıbrıs harekâtını takip eden Türkiye-ABD ilişkilerindeki önemli gelişme hangisidir?
- A) 1936’da Montrö Sözleşmesinin imzalanması
- B) 1926’da Musul sorununa ilişkin Ankara Antlaşması
- C) 1975’te ABD’nin silah ambargosu uygulaması ve bunun 1978’de kaldırılması
- D) 1963’te Ankara Ortaklık Anlaşmasının imzalanması
- E) 1992’de KEİ zirvesinin düzenlenmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: ABD Kongresinin 1975’te uygulattığı silah ambargosu 1978’de kaldırıldı; bu, ikili güvenlik ilişkilerinde bir dönüm noktasıydı.
Ege Denizi uyuşmazlıklarını değerlendirirken hangi ayrım doğrudur?
- A) Karasuları ile hava sahası her durumda aynı teknik tanıma sahiptir.
- B) FIR doğrudan bir devletin kara egemenliği sınırının adıdır.
- C) Kıta sahanlığı yalnız turizm amacıyla tanımlanır.
- D) Kıta sahanlığı, karasuları, hava sahası ve FIR gibi başlıklar birbirinden farklı hukukî veya teknik konulardır.
- E) Ege uyuşmazlıklarının tamamı sadece 1926 Musul meselesinden ibarettir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Ege’deki sorun başlıkları tek bir coğrafi uyuşmazlığa indirgenmemelidir; her birinin hukukî ve teknik temeli ayrıdır.
Türkiye-AET ilişkilerindeki Ankara Anlaşması ve Katma Protokolü doğru eşleştiren seçenek hangisidir?
- A) Ankara Anlaşması 1987 başvurusu; Katma Protokol 1999 adaylığıdır.
- B) Ankara Anlaşması 1952 NATO üyeliği; Katma Protokol 1937 Sadabattır.
- C) Katma Protokol Avrupa İnsan Hakları Mahkemesini kurmuştur.
- D) Ankara Anlaşması 2005’te imzalanmış, Katma Protokol 1936’da uygulanmıştır.
- E) Ankara Anlaşması 1963 ortaklık temeli; Katma Protokol 1970 imzasıyla geçiş sürecinin ayrıntılarıdır.
Doğru cevap: E
Çözüm: 1963 ortaklık anlaşmasıyla 1970 Katma Protokolü farklı aşamalardır; Katma Protokol 1973’te yürürlüğe girdi.
Türkiye’nin 1987 Avrupa Topluluğu tam üyelik başvurusu ile 1999 Helsinki kararının farkı nedir?
- A) 1987 başvurudur; 1999 AB aday ülke statüsünün kabulüdür.
- B) 1987 Gümrük Birliği yürürlüğüdür; 1999 NATO üyeliğidir.
- C) İki tarih de Montrö Sözleşmesinin imza tarihleridir.
- D) 1987 AET’nin Türkiye’yi kurucu üye kabul etmesidir.
- E) 1999 sürecinde Türkiye ilk kez BM’ye katılmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: 14 Nisan 1987 başvurusu ile Aralık 1999 Helsinki adaylık kararı farklı diplomatik aşamalardır.
Türkiye–AB Gümrük Birliğinde 1995 ve 1996 yıllarının farkı hangisidir?
- A) 1995 Ankara Anlaşmasının imzası; 1996 NATO üyeliğidir.
- B) 1995 Ortaklık Konseyi kararı; 1996 Gümrük Birliğinin yürürlüğe girmesidir.
- C) 1995 adaylık; 1996 üyelik müzakeresinin başlamasıdır.
- D) 1995 Türkiye’nin AB tam üyeliği; 1996 AB’nin kuruluşudur.
- E) İki yıl da 1974 Kıbrıs harekâtının aşamalarıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: 6 Mart 1995 tarihli 1/95 sayılı karar sonrası Gümrük Birliği 1 Ocak 1996’da uygulanmaya başladı.
2005 AB katılım müzakerelerinin başlamasına ilişkin doğru ifade hangisidir?
- A) 2005’te Türkiye Avrupa Birliğinin kurucu üyesi olmuştur.
- B) 2005 Helsinki Zirvesinin yapıldığı yıldır.
- C) Müzakerelerin başlaması otomatik olarak tam AB üyeliği veya tüm fasılların kapanması anlamına gelmez.
- D) 2005 Gümrük Birliğinin ilk kez yürürlüğe girdiği yıldır.
- E) 2005’te Avrupa Konseyi NATO’ya dönüşmüştür.
Doğru cevap: C
Çözüm: 3 Ekim 2005 müzakerelerin açılışıdır; üyelik ve müzakere kapanışı ayrı hukukî ve siyasi süreçlerdir.
Soğuk Savaş sonrasında Türkiye’nin Orta Asya ve Kafkasya ile bağlarını geliştirmesi hangi gelişmeyle yakından ilgilidir?
- A) 1934 Balkan Antantının kurulması
- B) 1952’de NATO’nun ilk kez kurulması
- C) 1963 Ankara Anlaşmasının feshedilmesi
- D) 1991’de Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla yeni bağımsız devletlerin ortaya çıkması
- E) 1945 Milletler Cemiyetinin yeniden kurulması
Doğru cevap: D
Çözüm: Sovyetler Birliğinin çözülmesi Türkiye’nin Azerbaycan ve Orta Asya cumhuriyetleriyle diplomatik, kültürel ve ekonomik işbirliği alanlarını genişletti.
D-8 işbirliği girişiminin Türkiye açısından tarihî başlangıç noktası hangisidir?
- A) 1932 Milletler Cemiyeti üyeliği
- B) 1937 Sadabat Paktı
- C) 1964 Johnson Mektubu
- D) 2009 Nahçıvan Anlaşması
- E) 1997 İstanbul Zirvesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Gelişen Sekiz Ülke işbirliği 15 Haziran 1997 İstanbul Zirvesiyle kuruldu; sonradan örgütün üyelik yapısında değişiklikler olabilmektedir.