Uluslararası Adalet Divanı Statüsü 38. madde bağlamında uluslararası hukukun başlıca kaynaklarından biri hangisidir?
- A) Uluslararası antlaşmalar
- B) Yalnız basın açıklamaları
- C) Herhangi bir şirket iç yönergesi
- D) Diplomatların kişisel görüşleri
- E) Bütün ulusal mahkeme kararlarının otomatik üstünlüğü
Doğru cevap: A
Çözüm: 38. madde antlaşmalar, uluslararası örf ve âdet ile hukukun genel ilkelerini sayar; mahkeme kararları ve öğreti yardımcı belirleme araçlarıdır.
Uluslararası hukuka tabi olmak amacıyla devletler arasında yapılan anlaşmanın yaygın adı nedir?
- A) Özel şirket ana sözleşmesi
- B) Uluslararası antlaşma
- C) Belediye meclisi kararı
- D) Ulusal idari sirküler
- E) Kişisel müzakere notu
Doğru cevap: B
Çözüm: Devletler arasında uluslararası hukukla yönetilen anlaşmalar, adından bağımsız olarak antlaşma niteliğinde olabilir.
Uluslararası örf ve âdet hukukunun iki temel unsuru hangileridir?
- A) Yalnız imza töreni ve diplomatik davet
- B) Devlet bütçesi ve merkez bankası kararı
- C) Genel devlet uygulaması ve hukuken gerekli olduğuna ilişkin kanaat
- D) Mahkeme binası ve tercüman sayısı
- E) Kültürel benzerlik ve coğrafi yakınlık
Doğru cevap: C
Çözüm: Örf ve âdet kuralında maddi unsur genel uygulama, manevi unsur ise opinio juris olarak anılır.
Opinio juris terimi hangi anlama gelir?
- A) Bir ülkenin nüfusunun artması
- B) Bir antlaşmanın yalnız ekonomik etkisi
- C) Hukuki metnin kaç sayfa olduğu
- D) Bir davranışın hukuken gerekli veya yetkili görüldüğü inancı
- E) Siyasi görüşlerin seçim sonuçları
Doğru cevap: D
Çözüm: Opinio juris devletlerin davranışı hukuki yükümlülük veya hak olarak görmesini anlatır; tek başına alışkanlık değildir.
Farklı hukuk düzenlerinde tanınan temel hukuki düşüncelerin uluslararası hukuk kaynağı olarak adı nedir?
- A) Yalnız ticari teamül
- B) Ulusal bütçe kanunları
- C) Yalnız diplomatik nezaket
- D) Siyasi parti programları
- E) Hukukun genel ilkeleri
Doğru cevap: E
Çözüm: Uluslararası Adalet Divanı Statüsü 38. maddede hukukun genel ilkeleri ayrı bir kaynak olarak yer alır.
Uluslararası Adalet Divanı kararları 38. madde sistematiğinde genellikle nasıl nitelenir?
- A) Hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı araç
- B) Bütün devletlere doğrudan uygulanan anayasa
- C) Antlaşmaların yerini alan tek kaynak
- D) Her durumda yeni kanun yapan işlem
- E) Devlet uygulamasını gereksiz kılan kaynak
Doğru cevap: A
Çözüm: Mahkeme kararları ve uzman öğreti hukukun tespitinde yardımcı araçlardır; mahkeme kararları genel bağlayıcı emsal kuralı oluşturmaz.
Pacta sunt servanda ilkesi en doğrudan hangi yükümlülüğü ifade eder?
- A) Her antlaşmanın süresiz olması
- B) Yürürlükteki antlaşmalara iyi niyetle uyulması
- C) İmzalanan bütün metinlerin aynı anda yürürlüğe girmesi
- D) Devletlerin iç hukukunun tamamen yok olması
- E) Antlaşmaların yalnız barış zamanında geçerli olması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi 26. maddede yürürlükteki antlaşmaların tarafları bağladığı ve iyi niyetle uygulanacağı belirtilir.
UAD Statüsü 38. maddesindeki temel kaynaklar ile yardımcı araçlar arasında doğru ayrım hangisidir?
- A) Antlaşma, örf ve âdet, genel ilkeler kaynak; yargı kararları ve öğreti yardımcı araçtır
- B) Yalnız öğreti bağlayıcı, antlaşmalar yardımcıdır
- C) Mahkeme kararları bütün antlaşmaları otomatik kaldırır
- D) Gazete haberleri tek asli kaynak, gelenek yardımcıdır
- E) Bütün iç hukuk mevzuatı uluslararası hukukun tek kaynağıdır
Doğru cevap: A
Çözüm: Statü 38/1(a-c) sayılan kaynakları, (d) ise yargı kararları ile yetkin hukukçu öğretisini yardımcı belirleme araçları olarak düzenler.
Bir uygulamanın yalnızca alışkanlık veya nezaket olmayıp uluslararası örf ve âdet kuralı sayılmasını sağlayan ayırt edici öğe nedir?
- A) Davranışın sosyal medyada yaygınlaşması
- B) Devletlerin uygulamayı hukuki yükümlülük veya hak olarak görmesi
- C) Uygulamanın sadece bir şirketçe benimsenmesi
- D) İki devletin nüfusunun eşit olması
- E) Bütün gazetelerin aynı başlığı atması
Doğru cevap: B
Çözüm: Opinio juris, uygulamanın hukuk kuralı olarak kabul edildiğine ilişkin unsurdur; yalnız tekrar veya nezaket yeterli olmayabilir.
Uluslararası örf ve âdet hukukunun oluşumu bakımından hangisi daha isabetlidir?
- A) Tek devletin bir günlük davranışı her zaman yeterlidir
- B) Yalnız bir profesörün görüşü tüm devletleri bağlar
- C) İlgili ve yeterince genel uygulama ile hukuki kanaat birlikte değerlendirilir
- D) Örf için uygulama değil sadece gazete arşivi gerekir
- E) Bütün devletlerin her olayda birebir aynı davranması zorunludur
Doğru cevap: C
Çözüm: Uluslararası Hukuk Komisyonunun yaklaşımı örf ve âdet için genel uygulama ile opinio juris unsurlarının birlikte araştırılmasını gerektirir.
Başından beri oluşmakta olan örf kuralına açık ve tutarlı itiraz eden devlet bakımından genel kabul gören kavram hangisidir?
- A) Mutlak tanınmış devlet
- B) Otomatik taraf devlet
- C) Zorunlu hakem
- D) Sürekli itirazcı (persistent objector)
- E) Antlaşmanın tevdi makamı
Doğru cevap: D
Çözüm: Sürekli itirazcı, genel örf kuralının oluşumu sırasında açık ve süreklilik gösteren itirazıyla belirli koşullarda kuralla bağlı olmama iddiasında bulunabilir; jus cogens istisnadır.
Yürürlüğe girmesi onaylamaya bağlı olan bir antlaşmanın yalnız imzalanması için en doğru ifade hangisidir?
- A) İmza antlaşmayı bütün üçüncü devletlere otomatik uygular
- B) İmza her durumda BM Şartı normlarını kaldırır
- C) Onay şartı içeren metinde onaylama hukuken yasaktır
- D) İmza atan her devlet mutlaka UAD yargı yetkisini tanır
- E) İmza her zaman nihai bağlanma rızası değildir; onay işlemi gerekebilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Antlaşmayla bağlanma rızası imza, onay, kabul, uygun bulma veya katılma gibi yöntemlerle kurulabilir; antlaşmanın öngördüğü usul belirleyicidir.
Antlaşmanın amacı ve konusuyla bağdaşmayan bir çekince bakımından 1969 Viyana Sözleşmesi 19. maddeye göre doğru ifade nedir?
- A) Böyle bir çekince ileri sürülemez
- B) Bütün çekinceler hiçbir istisna olmadan geçerlidir
- C) Çekince yalnız devlet bayrağını değiştirir
- D) Çekince antlaşmayı dünya anayasasına dönüştürür
- E) Her çekince tüm taraflarca zorunlu kabul edilir
Doğru cevap: A
Çözüm: Viyana Sözleşmesi 19. madde kapsamında antlaşmanın konu ve amacıyla bağdaşmayan çekince kabul edilemez.
Antlaşmaların yorumlanmasında Viyana Sözleşmesi 31. maddenin temel yaklaşımı hangisidir?
- A) Sadece antlaşmanın ilk kelimesi esas alınır
- B) Terimlerin olağan anlamı, bağlam, konu ve amaç birlikte ve iyi niyetle değerlendirilir
- C) Yalnız bir tarafın gizli siyasi niyeti bağlayıcıdır
- D) Metindeki bütün ifadeler tamamen yok sayılır
- E) Her yorum yalnız askerî güç oranına dayanır
Doğru cevap: B
Çözüm: 31. madde yorumu iyi niyet, bağlam, terimlerin olağan anlamı ile antlaşmanın konu ve amacını birlikte ele alır.
Bir uyuşmazlıkta mahkeme hem tarafların antlaşmasını hem yaygın devlet uygulamasını hem hukukun genel ilkelerini inceliyor. Bu değerlendirme hangi dayanağa en uygundur?
- A) UAD Statüsü 38/1 kapsamındaki birden fazla kaynak türünün değerlendirilmesine
- B) Yalnız diplomatik nezaketin bağlayıcı yasa sayılmasına
- C) Yalnız tek devletin iç yönetmeliğinin uygulanmasına
- D) Öğretinin antlaşmaların yerine geçmesine
- E) Tüm yargısal kararların genel yasa olmasına
Doğru cevap: A
Çözüm: 38. madde antlaşma, örf ve âdet ile hukukun genel ilkelerini kaynak olarak sayar; aynı uyuşmazlıkta birden fazla kaynak ilgili olabilir.
Devletler törenlerde birbirini gelenek gereği karşılıyor fakat bunun hukuken zorunlu olmadığı konusunda hemfikir. Neden bu davranış tek başına örf ve âdet kuralı değildir?
- A) Törenler hiçbir koşulda uluslararası uygulama olamaz
- B) Hukuken bağlayıcılık kanaati (opinio juris) yoktur
- C) Yalnız antlaşma imzalanmadığı için bütün kurallar imkânsızdır
- D) Devletlerin tören yapması egemenliği ortadan kaldırır
- E) Uygulama yalnız sayısal veri olmadığı için hukuken yoktur
Doğru cevap: B
Çözüm: Sürekli uygulama sırf nezaket veya protokol amacıyla yapılabilir; opinio juris olmaksızın kural niteliği otomatik oluşmaz.
Bazı devletler yeni bir normun hukuken zorunlu olduğunu savunuyor, ancak bu görüşü destekleyen genel uygulama bulunmuyor. Örf ve âdet tespiti açısından sorun nedir?
- A) Örf ve âdet için hukuki kanaat her zaman tek başına yeterlidir
- B) Sadece iki devletin bildirisi yeni evrensel hukuk yaratır
- C) Genel uygulama unsuru yeterince ortaya konmamıştır
- D) Mahkeme kararları tüm uygulama eksikliğini otomatik giderir
- E) Devletlerin iddiası her antlaşmayı geçersiz kılar
Doğru cevap: C
Çözüm: Örf ve âdetin iki unsuru ayrı ayrı incelenir; salt hukuki kanaat uygulamanın yerini kendiliğinden alamaz.
Yeni oluşan genel örf kuralına başlangıçtan itibaren açık ve devamlı itiraz eden devlet, kuralın jus cogens olmaması koşuluyla hangi savunmaya başvurabilir?
- A) Mutlak antlaşma dokunulmazlığına
- B) Her olayda tek taraflı saldırı hakkına
- C) UAD kararlarının genel yasa olduğuna
- D) Sürekli itirazcı yaklaşımına
- E) BM Şartının bütün normlarının ilgasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Sürekli itirazcı kural oluşurken açık, tutarlı itiraz etmişse belirli koşullarda genel örf kuralıyla bağlı olmama iddiası ileri sürebilir.
Bir devlet usulüne uygun taraf olduğu antlaşmayı uygulamayı reddederken kendi iç kanununun farklı olduğunu savunuyor. İlke olarak hangi sonuç doğar?
- A) İç kanun antlaşmayı kendiliğinden bütün taraflar için sona erdirir
- B) Devlet derhâl bütün diğer antlaşmalarla da bağını kaybeder
- C) Antlaşma yalnız basına karşı geçerli olur
- D) Uluslararası hukukta hiçbir bağlanma rızası aranmaz
- E) İç hukuk farklılığı antlaşmayı ifa etmemenin genel gerekçesi olamaz
Doğru cevap: E
Çözüm: Viyana Sözleşmesi 27. madde, iç hukuk hükümlerine dayanarak antlaşmayı ifa etmemenin genel olarak savunulamayacağını düzenler.
Taraflardan biri, çok maddeli bir antlaşmanın bir cümlesini tamamen bağlamından kopararak yalnız kendi çıkarına göre yorumluyor. Hangi yorum kuralı en doğrudan ihlal riski taşır?
- A) Viyana Sözleşmesi 31. maddedeki bağlam, konu-amaç ve iyi niyetle yorum ilkesi
- B) Antlaşma adının yalnız uzun olmasına ilişkin kural
- C) Mahkeme binasının bulunduğu ülke kuralı
- D) Ulusal para birimini belirleme ilkesi
- E) Uluslararası örgütlerin idari bütçe usulü
Doğru cevap: A
Çözüm: 31. madde antlaşma terimlerinin olağan anlamının bağlam ve konu-amaçla birlikte iyi niyetle okunmasını öngörür.