Birleşmiş Milletler Şartı 2/1 maddesindeki temel ilke hangisidir?
- A) Büyük devletlerin tek başına yasama yetkisi
- B) Bütün devletlerin eşit nüfusa sahip olması
- C) Üyelerin egemen eşitliği
- D) Uluslararası örgütlerin zorunlu feshi
- E) Askerî gücün bütün ülkelerde eşit olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Egemen eşitlik hukuksal statü yönünden eşitliği anlatır; güç, zenginlik ve nüfusun eşitliğini şart koşmaz.
BM Şartı 2/4 maddesinin ana düzenlemesi nedir?
- A) Devletler arası her ticaretin yasaklanması
- B) Yalnız diplomatik görüşmenin zorunlu kılınması
- C) Bütün sınırların açık tutulması
- D) Devletlerin kuvvet kullanma veya kuvvet kullanma tehdidinden kaçınması
- E) Uluslararası mahkemelerin kaldırılması
Doğru cevap: D
Çözüm: BM Şartı 2/4, uluslararası ilişkilerde Şart amaçlarıyla bağdaşmayan kuvvet tehdidini ve kullanımını yasaklar.
Birleşmiş Milletler Şartı 2/3 maddesi devletlerden ne bekler?
- A) Her anlaşmazlıkta tek taraflı saldırı yapmalarını
- B) Bütün sorunları yalnız referanduma götürmelerini
- C) Her uyuşmazlıkta otomatik toprak devri yapmalarını
- D) Yargı yollarını tamamen kapatmalarını
- E) Uluslararası uyuşmazlıklarını barışçı yollarla çözmelerini
Doğru cevap: E
Çözüm: Üyeler uluslararası uyuşmazlıklarını barışçı araçlarla çözmeli, uluslararası barış ve güvenliği tehlikeye atmamalıdır.
Bir devletin diğer devletin iç işlerine zorlayıcı müdahalede bulunmaması hangi ilkeye yakındır?
- A) İç işlerine karışmama ilkesi
- B) Tek kutupluluk
- C) Ekonomik enflasyon hedeflemesi
- D) Mutlak dokunulmaz ticaret özgürlüğü
- E) Kolektif güvenliğin kaldırılması
Doğru cevap: A
Çözüm: İç işlerine karışmama egemenlik ve müdahale yasağıyla ilgilidir; BM Şartı 2/7 düzenlemesinin VII. Bölüm istisnası ayrıca hatırlanmalıdır.
BM Şartı 51. madde hangi hakkı tanır?
- A) Her diplomatik krizde sınırsız saldırı hakkı
- B) Silahlı saldırı hâlinde bireysel veya kolektif meşru müdafaa hakkı
- C) Her ticari zarara karşı işgal yetkisi
- D) Uluslararası örgütlerden otomatik ayrılma hakkı
- E) Yabancı ülkelerin seçimlerini belirleme hakkı
Doğru cevap: B
Çözüm: 51. madde silahlı saldırı hâlinde bireysel veya ortak meşru müdafaayı tanır; bu sınırsız kuvvet kullanma yetkisi değildir.
Jus cogens kavramı neyi ifade eder?
- A) Her devletin iç yönetmeliğini
- B) Tavsiye niteliğindeki bütün toplantı notlarını
- C) Aksine sapmaya izin verilmeyen emredici genel uluslararası hukuk normlarını
- D) Geçici diplomatik teamülleri
- E) Yalnız özel hukuk sözleşmelerini
Doğru cevap: C
Çözüm: Jus cogens normları uluslararası toplumun devletler bütünü tarafından sapmaya izin verilmeyen normlar olarak kabul edilen üst nitelikli kurallardır.
BM Şartı 103. madde hangi konuya ilişkindir?
- A) Devletlerin para birimlerini eşitleme
- B) Mahkeme duruşmalarını yayından kaldırma
- C) Diplomatik pasaportların tasarımı
- D) Şart yükümlülükleri ile diğer antlaşma yükümlülüklerinin çatışmasında öncelik
- E) Sınır vergilerinin tek oranda belirlenmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: BM Şartı uyarınca doğan yükümlülükler diğer uluslararası antlaşma yükümlülükleriyle çatışırsa 103. madde uyarınca öncelik kazanır.
Bir devlet yürürlükteki antlaşma yükümlülüğünü yerine getirmeyip yalnız iç hukukunun farklı olduğunu ileri sürerse temel kural nedir?
- A) Her iç yönetmelik antlaşmaları otomatik sona erdirir
- B) Antlaşma yükümlülüğü taraflara hiç uygulanmaz
- C) İç hukuk kuralı genel olarak ifa etmemenin haklı gerekçesi olamaz
- D) UAD tüm iç kanunları doğrudan iptal eder
- E) Dışişleri bakanlığının açıklaması yükümlülüğü siler
Doğru cevap: C
Çözüm: Viyana Sözleşmesi 27. madde kural olarak iç hukukun antlaşmayı ifa etmemenin gerekçesi olarak ileri sürülemeyeceğini belirtir; 46. maddeyle ilgili sınırlı durumlar ayrıdır.
Kurulduğu anda emredici genel uluslararası hukuk normuyla çatışan bir antlaşma hakkında Viyana Sözleşmesi 53. madde ne öngörür?
- A) Antlaşmanın otomatik olarak anayasaya dönüşmesini
- B) Yalnız düşük rütbeli memurların sorumluluğunu
- C) Antlaşmanın bütün üçüncü devletlere karşı üstünlüğünü
- D) Antlaşmanın geçersiz olmasını
- E) Çatışmanın hiçbir hukuki sonucu olmamasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Viyana Sözleşmesi 53. madde, kurulduğu anda jus cogens ile çatışan antlaşmanın geçersizliğini düzenler.
BM Şartı yükümlülüğü ile sıradan bir uluslararası antlaşma yükümlülüğü çatıştığında hangi hüküm öne çıkar?
- A) Viyana Sözleşmesi yalnız önsözü
- B) Yalnız bir ülkenin seçim kanunu
- C) Bütün basın açıklamalarının eşitliği
- D) Devlet başkanlarının kişisel tercihi
- E) BM Şartı 103. madde
Doğru cevap: E
Çözüm: BM Şartı 103. madde, Şart yükümlülüklerine diğer antlaşmalarla çatışma hâlinde öncelik verir.
BM Genel Kurul kararlarının uluslararası hukuk kaynağı bakımından genel niteliği için doğru ifade hangisidir?
- A) Çoğu tavsiye niteliğindedir; bağlayıcılıkları ve örfe etkileri içerik ve bağlama göre incelenir
- B) Her karar otomatik olarak antlaşmadır
- C) Her karar her devleti koşulsuz bağlar
- D) Genel Kurul hiç hukukla ilgili karar alamaz
- E) Genel Kurul kararları bütün jus cogens normlarını kaldırır
Doğru cevap: A
Çözüm: Genel Kurul kararları genel olarak tavsiye niteliğindedir; bazıları kuralın varlığına ilişkin delil sunabilir veya kurum içi etkiler taşıyabilir.
UAD’nin tarafların rızası varsa hakkaniyet ve nesafet temelinde karar vermesini ifade eden kavram hangisidir?
- A) Pacta tertiis
- B) Ex aequo et bono
- C) Opinio juris
- D) Jus ad bellum
- E) Uti possidetis juris
Doğru cevap: B
Çözüm: UAD Statüsü 38/2, uyuşmazlık taraflarının kabulüyle mahkemenin ex aequo et bono karar verebilmesine imkân tanır.
UAD kararlarının bağlayıcı etkisi bakımından Statü 59. maddenin temel ilkesi hangisidir?
- A) Karar tüm devletlere otomatik genel yasama işlemi olur
- B) Her karar bütün eski antlaşmaları ortadan kaldırır
- C) Karar yalnız davanın tarafları arasında ve o dava için bağlayıcıdır
- D) Karar sadece mahkeme personelini bağlar
- E) Karar hiç kimse için hukuki sonuç doğurmaz
Doğru cevap: C
Çözüm: UAD Statüsü 59. madde kararın taraflar ve ilgili uyuşmazlık bakımından bağlayıcılığını sınırlar; başka dosyalarda yardımcı kaynak değeri olabilir.
İki devlet, kurulduğu tarihte geçerli olan emredici bir uluslararası normu ihlal eden antlaşma yaparsa temel hukuki sonuç nedir?
- A) Antlaşma emredici normun kendisini otomatik yürürlükten kaldırır
- B) Antlaşma Viyana Sözleşmesi 53. madde çerçevesinde geçersizdir
- C) Antlaşma bütün üçüncü devletler için üstün olur
- D) Taraflar çatışmayı yalnız diplomatik nezaket sayabilir
- E) Hukuki sonuç yalnız anlaşma adının değişmesidir
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuruluş anında jus cogens ile çatışan antlaşma geçersizdir; tarafların karşılıklı rızası bu normdan sapmaya izin vermez.
Yapıldığı sırada geçerli olan antlaşma, sonradan ortaya çıkan yeni bir emredici genel uluslararası hukuk normuyla çatışırsa hangi hüküm önem kazanır?
- A) Antlaşmanın her koşulda yeni normu geçersiz kılması
- B) Yalnız sözleşme başlığının değişmesi
- C) Viyana Sözleşmesi 64. maddesi uyarınca antlaşmanın geçersiz hâle gelip sona ermesi
- D) Uluslararası hukukta yeni norm oluşumunun yasaklanması
- E) Mahkemenin hiç yorum yapamaması
Doğru cevap: C
Çözüm: 64. madde sonradan oluşan jus cogens normuyla çatışan mevcut antlaşmanın geçersiz hâle gelmesi ve sona ermesini düzenler.
A ve B devletleri kendi aralarında antlaşma yaparak rızası olmayan C devletine doğrudan yükümlülük yüklediklerini söylüyor. Genel antlaşmalar hukuku ilkesi nedir?
- A) İki devlet bütün üçüncü devletleri otomatik bağlayabilir
- B) Antlaşmalar hiç kimseyi bağlayamaz
- C) Sadece sözlü bildirim üçüncü devleti otomatik bağlar
- D) Üçüncü devletin rızası olmadan ona antlaşmayla yükümlülük yüklenemez
- E) Üçüncü devletin nüfusu belirleyici tek koşuldur
Doğru cevap: D
Çözüm: Pacta tertiis kuralı çerçevesinde antlaşmalar üçüncü devletler için kural olarak rızası olmadan yükümlülük doğurmaz.
UAD bir sınır uyuşmazlığını karara bağlıyor. Başka bir uyuşmazlıkta aynı kararın neden doğrudan genel bağlayıcı emsal olduğu söylenemez?
- A) UAD kararları hiçbir durumda hukuki etkiye sahip değildir
- B) Bütün antlaşma hükümleri otomatik olarak düşer
- C) Karar yalnız mahkemenin bütçesi için geçerlidir
- D) Mahkeme kararları yalnız siyasî tavsiye metinleridir
- E) Statü 59. madde kararın bağlayıcılığını taraflar ve somut davayla sınırlar
Doğru cevap: E
Çözüm: UAD kararının taraflar arasındaki bağlayıcılığı ve başka dosyalarda yardımcı belirleme aracı oluşu birbirinden ayrılmalıdır.
Bir uluslararası uyuşmazlığın tarafları, UAD’den hukuk kurallarının katı uygulanması yerine hakkaniyet ve nesafet temelinde karar vermesini birlikte kabul ediyor. Bu hangi seçeneğe karşılık gelir?
- A) Ex aequo et bono yöntemine tarafların rıza göstermesi
- B) Yalnız opinio juris oluşumuna
- C) Hukukun genel ilkelerinin kaldırılmasına
- D) Otomatik zorunlu tahkime
- E) Sadece BM Genel Kurul oylamasına
Doğru cevap: A
Çözüm: UAD Statüsü 38/2, tarafların kabul etmesi hâlinde ex aequo et bono karar yolunu mümkün kılar.
Bir BM Genel Kurul kararı uluslararası hukuk kuralını destekliyor ancak antlaşma niteliği taşımıyor. Örf ve âdet tartışmasında nasıl ele alınması daha doğrudur?
- A) Her Genel Kurul kararı otomatik jus cogens olur
- B) İçeriği ve koşulları dikkate alınarak opinio juris veya kuralın delili yönünden incelenebilir
- C) Karar tüm devletler arasında yazılı antlaşma sayılır
- D) Genel Kurul hiç hukukla ilgili irade açıklayamaz
- E) Karar mevcut bütün devlet uygulamalarını yok saydırır
Doğru cevap: B
Çözüm: Genel Kurul kararları kural olarak antlaşma değildir; bazı kararlar örf ve âdetin varlığı veya gelişimi açısından delil değeri taşıyabilir.
Silahlı saldırıya uğrayan devlet, meşru müdafaa uygularken sınırsız güç kullandığını ve Güvenlik Konseyine bildirim gerekmediğini ileri sürüyor. Doğru hukuki değerlendirme hangisidir?
- A) 51. madde tüm saldırılara sınırsız izin verir
- B) Hiçbir silahlı saldırıda meşru müdafaa hakkı doğmaz
- C) Meşru müdafaa gereklilik ve orantılılıkla sınırlıdır; alınan önlemler Konseye bildirilmelidir
- D) Güvenlik Konseyinin varlığı 51. maddeyi metinden siler
- E) Bildirim yalnız ticari antlaşmalar için gereklidir
Doğru cevap: C
Çözüm: 51. madde silahlı saldırı koşulunda meşru müdafaayı tanır ve önlemlerin derhâl bildirilmesini öngörür; gereklilik ve orantılılık da yerleşik sınırlardır.