Halkların kendi siyasal statülerini belirlemeleriyle bağlantılı temel ilke nedir?
- A) Kuvvet tehdidinin serbestliği
- B) Her devletin zorunlu olarak federasyon olması
- C) Antlaşmaların yalnız sözlü yapılması
- D) Diplomatik tanımanın ekonomik değeri
- E) Halkların kendi kaderini tayin hakkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kendi kaderini tayin ilkesi halkların siyasal statülerine ve ekonomik, sosyal, kültürel gelişimlerine ilişkin haklarıyla ilgilidir.
Genel olarak hukuken bağlayıcı olmayan fakat davranış standartlarını etkileyebilen bildiri ve ilkeler nasıl anılır?
- A) Yumuşak hukuk (soft law) belgeleri
- B) Kuvvet kullanımına izin belgesi
- C) Her zaman emredici jus cogens
- D) Devletlerin iç kanunlarının üst mahkemesi
- E) Yalnız özel mülkiyet sözleşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yumuşak hukuk belgeleri çoğu zaman doğrudan bağlayıcı değildir; ancak yorum, uygulama ve kural oluşumu üzerinde etkili olabilir.
Birleşmiş Milletlerin başlıca yargı organı hangisidir?
- A) Dünya Ticaret Örgütü Sekretaryası
- B) Uluslararası Adalet Divanı
- C) Uluslararası Para Fonu Guvernörler Kurulu
- D) BM Genel Kurul Başkanlığı
- E) Ekonomik ve Sosyal Konsey
Doğru cevap: B
Çözüm: Uluslararası Adalet Divanı, BM sisteminin başlıca yargı organıdır; taraf devletler arasındaki hukuki uyuşmazlıklara bakabilir.
Uluslararası hukukta devletin hukuka aykırı fiilden sorumluluğunda temel iki öğe hangileridir?
- A) Yalnız medya ilgisi ve seçim takvimi
- B) Sadece nüfus miktarı ve coğrafi büyüklük
- C) Devlete atfedilebilir davranış ve uluslararası yükümlülüğün ihlali
- D) Mutlaka savaş ilanı ve diplomatik kopuş
- E) Yalnız zarar görenin vatandaşlığı ve dili
Doğru cevap: C
Çözüm: Devlet sorumluluğu için kural olarak fiilin devlete atfedilebilir olması ve uluslararası yükümlülüğü ihlal etmesi aranır.
Devletlerin antlaşma yükümlülüklerini dürüst ve tutarlı biçimde yerine getirmesi hangi genel değerle bağlantılıdır?
- A) Askerî hiyerarşi
- B) Tarife korumacılığı
- C) Müdahale serbestliği
- D) İyi niyet ilkesi
- E) Tek taraflı zorunlu tahkim
Doğru cevap: D
Çözüm: İyi niyet ilkesi antlaşmalara uyulması ve uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesinde temel önem taşır.
Uluslararası uyuşmazlığın tarafların görüşerek anlaşmasıyla çözülmesi hangi yöntemdir?
- A) İlhak
- B) Misilleme amacıyla saldırı
- C) Zorunlu işgal
- D) Sınırların tek taraflı kaldırılması
- E) Müzakere
Doğru cevap: E
Çözüm: Müzakere uluslararası uyuşmazlıkların barışçı çözüm yollarından biridir ve tarafların doğrudan görüşmesine dayanır.
Egemen eşitliğin doğru yorumu hangisidir?
- A) Devletlerin asker sayısı aynı olmak zorundadır
- B) Devletlerin nüfusları eşitlenir
- C) Devletlerin ekonomik kaynakları otomatik paylaştırılır
- D) Devletlerin hukuki egemen statüsü eşittir; fiilî güçleri eşit olmak zorunda değildir
- E) Tüm uluslararası oy kuralları her kurumda daima aynıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Egemen eşitlik devletlerin uluslararası hukuk karşısındaki statüsüne ilişkindir; materyal kapasite ve örgüt oylamaları farklı olabilir.
Uluslararası hukuktaki müdahale yasağını tartışırken en kritik ayırt edici unsur hangisidir?
- A) Yalnız yabancı dil öğrenimi
- B) Devletler arasında kültürel etkinlik yapılması
- C) Kamuya açık bir devlet bildirisinin incelenmesi
- D) Komşu ülkeye turistik ziyaret edilmesi
- E) Başka devletin serbestçe karar vereceği alana zorlayıcı müdahale
Doğru cevap: E
Çözüm: Müdahale yasağında egemen karar alanında baskı ve zorlama unsuru temel tartışma konusudur; her dış etkileşim müdahale değildir.
Birleşmiş Milletler Şartı sisteminde kuvvet kullanma yasağının başlıca istisna çerçeveleri hangileridir?
- A) Silahlı saldırı halinde meşru müdafaa ve Güvenlik Konseyinin Şart uyarınca yetkilendirmesi
- B) Her ekonomik zarar ve diplomatik anlaşmazlık
- C) Tüm sınır tartışmalarında otomatik işgal
- D) Bütün tek taraflı siyasi yaptırımların askerileştirilmesi
- E) Devlet başkanının herhangi bir siyasi beyanı
Doğru cevap: A
Çözüm: BM Şartı kuvvet kullanımını kural olarak yasaklar; 51. madde meşru müdafaayı, VII. Bölüm ise Güvenlik Konseyi önlemlerini düzenler.
BM Güvenlik Konseyi VII. Bölüm altında barışa tehdit ve saldırı konularında hangi yetkiye sahiptir?
- A) Yalnız ders kitabı yayımlama
- B) Şart hükümlerine uygun kolektif önlem kararı alma veya yetkilendirme
- C) Bütün devlet sınırlarını keyfî biçimde yeniden çizme
- D) Yalnız özel şirketlere ruhsat verme
- E) BM Genel Kurulunun yerine seçim düzenleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Güvenlik Konseyi VII. Bölümde barışa tehdit, barışın bozulması ve saldırı durumlarında gerekli tedbirler kararlaştırabilir.
BM Şartı 33. maddede örneklenen barışçı uyuşmazlık çözüm yollarından hangisi yer alır?
- A) İlhak, zorunlu göç ve saldırı
- B) Ambargo yoluyla otomatik toprak kazanımı
- C) Arabuluculuk, uzlaştırma, tahkim ve yargısal çözüm
- D) Tek taraflı askerî işgal ve abluka
- E) Sınırları zorla değiştirme
Doğru cevap: C
Çözüm: 33. maddede görüşme, soruşturma, arabuluculuk, uzlaştırma, tahkim, yargısal çözüm ve bölgesel mekanizmalar gibi barışçı yöntemler sayılır.
Uluslararası haksız fiilden devlet sorumluluğunda doğru koşul hangisidir?
- A) Her fiilin bir kişi tarafından sosyal medyada paylaşılması
- B) Devletin yalnız ekonomik kriz yaşaması
- C) Uyuşmazlık konusu olayın mutlaka savaş olması
- D) Fiilin devlete yüklenebilir olması ve yürürlükteki uluslararası yükümlülüğü ihlal etmesi
- E) Her durumda diplomatik ilişkilerin kesilmiş olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Devlet sorumluluğunda atfedilebilir davranış ve uluslararası yükümlülüğün ihlali ayrı ayrı araştırılır.
Uluslararası hukuka aykırı fiilin giderilmesi bakımından tam giderim düşüncesi hangi araçları kapsayabilir?
- A) Yalnız askerî rütbe değişikliğini
- B) Sadece yeni sınav yapılmasını
- C) Bütün antlaşmaların otomatik feshedilmesini
- D) Yalnız pasaport tasarımını
- E) Eski hâle getirme, tazminat veya tatmin biçimlerini
Doğru cevap: E
Çözüm: Uluslararası sorumlulukta koşullara göre eski hâle getirme, tazminat ve tatmin biçimlerinde giderim gündeme gelebilir.
BM Güvenlik Konseyi silahlı kuvvet kullanımını içermeyen ekonomik ve diplomatik yaptırımlar kabul ediyor. Bu önlemlere dayanak sağlayan düzenleme hangisidir?
- A) BM Şartı 51. maddedeki bireysel müdafaa
- B) UAD Statüsü 38/2
- C) Viyana Sözleşmesi 64. madde
- D) BM Şartı 41. madde
- E) Yalnız diplomatik nezaket kuralları
Doğru cevap: D
Çözüm: BM Şartı 41. madde Güvenlik Konseyinin silahlı kuvvet kullanımını içermeyen önlemler kararlaştırmasına ilişkindir.
Bir devlet, başka devletin iç işlerine müdahale yasağının BM Güvenlik Konseyinin VII. Bölüm tedbirlerini de mutlak biçimde yasakladığını iddia ediyor. Neden hatalıdır?
- A) VII. Bölüm yalnız akademik toplantılara ilişkindir
- B) BM Şartı egemenlik ilkesini hiç tanımaz
- C) Bütün devletler her dönemde aynı orduya sahiptir
- D) Güvenlik Konseyi hiçbir bağlayıcı karar alamaz
- E) BM Şartı 2/7 hükmü VII. Bölümdeki zorlama tedbirlerini saklı tutar
Doğru cevap: E
Çözüm: 2/7 maddesi iç yetki alanına müdahaleye ilişkin ilkenin VII. Bölüm zorlama tedbirlerinin uygulanmasını engellemediğini belirtir.
Kendi kaderini tayin ilkesini bütün azınlık gruplarına her durumda otomatik tek taraflı bağımsızlık hakkı doğuruyormuş gibi okumak neden sorunludur?
- A) İlkenin uygulaması bağlam, halk kavramı ve diğer uluslararası hukuk kurallarıyla birlikte değerlendirilir
- B) Kendi kaderini tayin uluslararası hukukta hiç yer almaz
- C) Egemen devletler tarihte hiç kurulmamıştır
- D) Bütün ülkeler aynı toplumsal yapıya sahiptir
- E) Yalnız ticaret oranı bağımsızlık hakkını belirler
Doğru cevap: A
Çözüm: Kendi kaderini tayin ilkesi önemlidir; ancak her ayrılma talebinin otomatik ve koşulsuz hak olduğu sonucunu vermez.
Devletler arası örgütün kendi kurucu antlaşmasına göre yetki kullanması, o örgütün sınırsız bir dünya hükûmeti olduğu anlamına neden gelmez?
- A) Her örgüt devletlerin egemenliğini otomatik sona erdirir
- B) Uluslararası örgütlerin yetkileri kuruluş belgeleri ve uygulanabilir hukukla sınırlıdır
- C) Bütün örgütler ulusal parlamentoların yerine geçer
- D) Uluslararası antlaşmalar örgüt kurmak için kullanılamaz
- E) Kurumların bütün kararları zorunlu askerî müdahaledir
Doğru cevap: B
Çözüm: Uluslararası örgütlerin hukuk kişiliği ve yetkileri bulunabilir; ancak bu yetkiler sınırsız genel egemenlik anlamına gelmez.
Yıllarca tekrarlandığı bilinen bir uygulamanın hukuki mecburiyet değil yalnız karşılıklı nezaket gereği sürdürüldüğü açıklanırsa hangi unsur eksiktir?
- A) Devletlerin nüfus sayımı
- B) Dünya ticaretinde tek para birimi
- C) Örf ve âdetin opinio juris unsuru
- D) Bir antlaşmanın mutlaka çok dilli olması
- E) Yargılama giderlerinin eşit olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Genel uygulamanın yanında davranışın hukuki zorunluluk veya yetki olarak kabul edilmesi gerekir; nezaket tek başına yeterli değildir.
BM üyesi A devleti, Şart gereği üstlendiği bir yükümlülükle sonradan yaptığı başka antlaşmadaki yükümlülüğün çatıştığını belirtiyor. Hangi çözüm yöntemi esas alınır?
- A) Her zaman yeni tarihli antlaşmanın üstün sayılması
- B) İç hukuk kararının iki uluslararası yükümlülüğü silmesi
- C) Yalnız siyasi partilerin uzlaşması
- D) BM Şartı 103. madde önceliği
- E) Şart yükümlülüğünün çatışma hâlinde otomatik iptali
Doğru cevap: D
Çözüm: 103. madde, BM Şartından doğan yükümlülüklerle başka uluslararası antlaşma yükümlülükleri çatıştığında Şart yükümlülüklerinin önceliğini düzenler.
Bir hukukçu, bütün devletlerin uluslararası topluma karşı yükümlülükleriyle hiçbir sapmaya izin verilmeyen normları eş anlamlı sayıyor. Doğru ayrım hangisidir?
- A) Erga omnes yalnız mahkeme binasıdır, jus cogens bir ticaret vergisidir
- B) İki kavram yalnız ulusal nüfus istatistiğidir
- C) Jus cogens sadece diplomaside nezaket; erga omnes basın sözcülüğüdür
- D) Her uluslararası yükümlülük zorunlu olarak aynı niteliğe sahiptir
- E) Erga omnes yükümlülüğün kime karşı olduğu; jus cogens normun sapılamaz üstün niteliğiyle ilgilidir
Doğru cevap: E
Çözüm: Erga omnes bütün uluslararası topluma karşı ileri sürülebilen yükümlülüğü, jus cogens ise aksine sapılamayan emredici norm niteliğini ifade eder; kavramlar örtüşse de özdeş değildir.