Uluslararası Adalet Divanı Statüsü 38. madde bağlamında uluslararası hukukun başlıca kaynaklarından biri hangisidir?
- A) Uluslararası antlaşmalar
- B) Yalnız basın açıklamaları
- C) Herhangi bir şirket iç yönergesi
- D) Diplomatların kişisel görüşleri
- E) Bütün ulusal mahkeme kararlarının otomatik üstünlüğü
Doğru cevap: A
Çözüm: 38. madde antlaşmalar, uluslararası örf ve âdet ile hukukun genel ilkelerini sayar; mahkeme kararları ve öğreti yardımcı belirleme araçlarıdır.
Uluslararası hukuka tabi olmak amacıyla devletler arasında yapılan anlaşmanın yaygın adı nedir?
- A) Özel şirket ana sözleşmesi
- B) Uluslararası antlaşma
- C) Belediye meclisi kararı
- D) Ulusal idari sirküler
- E) Kişisel müzakere notu
Doğru cevap: B
Çözüm: Devletler arasında uluslararası hukukla yönetilen anlaşmalar, adından bağımsız olarak antlaşma niteliğinde olabilir.
Uluslararası örf ve âdet hukukunun iki temel unsuru hangileridir?
- A) Yalnız imza töreni ve diplomatik davet
- B) Devlet bütçesi ve merkez bankası kararı
- C) Genel devlet uygulaması ve hukuken gerekli olduğuna ilişkin kanaat
- D) Mahkeme binası ve tercüman sayısı
- E) Kültürel benzerlik ve coğrafi yakınlık
Doğru cevap: C
Çözüm: Örf ve âdet kuralında maddi unsur genel uygulama, manevi unsur ise opinio juris olarak anılır.
Opinio juris terimi hangi anlama gelir?
- A) Bir ülkenin nüfusunun artması
- B) Bir antlaşmanın yalnız ekonomik etkisi
- C) Hukuki metnin kaç sayfa olduğu
- D) Bir davranışın hukuken gerekli veya yetkili görüldüğü inancı
- E) Siyasi görüşlerin seçim sonuçları
Doğru cevap: D
Çözüm: Opinio juris devletlerin davranışı hukuki yükümlülük veya hak olarak görmesini anlatır; tek başına alışkanlık değildir.
Farklı hukuk düzenlerinde tanınan temel hukuki düşüncelerin uluslararası hukuk kaynağı olarak adı nedir?
- A) Yalnız ticari teamül
- B) Ulusal bütçe kanunları
- C) Yalnız diplomatik nezaket
- D) Siyasi parti programları
- E) Hukukun genel ilkeleri
Doğru cevap: E
Çözüm: Uluslararası Adalet Divanı Statüsü 38. maddede hukukun genel ilkeleri ayrı bir kaynak olarak yer alır.
Uluslararası Adalet Divanı kararları 38. madde sistematiğinde genellikle nasıl nitelenir?
- A) Hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı araç
- B) Bütün devletlere doğrudan uygulanan anayasa
- C) Antlaşmaların yerini alan tek kaynak
- D) Her durumda yeni kanun yapan işlem
- E) Devlet uygulamasını gereksiz kılan kaynak
Doğru cevap: A
Çözüm: Mahkeme kararları ve uzman öğreti hukukun tespitinde yardımcı araçlardır; mahkeme kararları genel bağlayıcı emsal kuralı oluşturmaz.
Pacta sunt servanda ilkesi en doğrudan hangi yükümlülüğü ifade eder?
- A) Her antlaşmanın süresiz olması
- B) Yürürlükteki antlaşmalara iyi niyetle uyulması
- C) İmzalanan bütün metinlerin aynı anda yürürlüğe girmesi
- D) Devletlerin iç hukukunun tamamen yok olması
- E) Antlaşmaların yalnız barış zamanında geçerli olması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi 26. maddede yürürlükteki antlaşmaların tarafları bağladığı ve iyi niyetle uygulanacağı belirtilir.
Birleşmiş Milletler Şartı 2/1 maddesindeki temel ilke hangisidir?
- A) Büyük devletlerin tek başına yasama yetkisi
- B) Bütün devletlerin eşit nüfusa sahip olması
- C) Üyelerin egemen eşitliği
- D) Uluslararası örgütlerin zorunlu feshi
- E) Askerî gücün bütün ülkelerde eşit olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Egemen eşitlik hukuksal statü yönünden eşitliği anlatır; güç, zenginlik ve nüfusun eşitliğini şart koşmaz.
BM Şartı 2/4 maddesinin ana düzenlemesi nedir?
- A) Devletler arası her ticaretin yasaklanması
- B) Yalnız diplomatik görüşmenin zorunlu kılınması
- C) Bütün sınırların açık tutulması
- D) Devletlerin kuvvet kullanma veya kuvvet kullanma tehdidinden kaçınması
- E) Uluslararası mahkemelerin kaldırılması
Doğru cevap: D
Çözüm: BM Şartı 2/4, uluslararası ilişkilerde Şart amaçlarıyla bağdaşmayan kuvvet tehdidini ve kullanımını yasaklar.
Birleşmiş Milletler Şartı 2/3 maddesi devletlerden ne bekler?
- A) Her anlaşmazlıkta tek taraflı saldırı yapmalarını
- B) Bütün sorunları yalnız referanduma götürmelerini
- C) Her uyuşmazlıkta otomatik toprak devri yapmalarını
- D) Yargı yollarını tamamen kapatmalarını
- E) Uluslararası uyuşmazlıklarını barışçı yollarla çözmelerini
Doğru cevap: E
Çözüm: Üyeler uluslararası uyuşmazlıklarını barışçı araçlarla çözmeli, uluslararası barış ve güvenliği tehlikeye atmamalıdır.
Bir devletin diğer devletin iç işlerine zorlayıcı müdahalede bulunmaması hangi ilkeye yakındır?
- A) İç işlerine karışmama ilkesi
- B) Tek kutupluluk
- C) Ekonomik enflasyon hedeflemesi
- D) Mutlak dokunulmaz ticaret özgürlüğü
- E) Kolektif güvenliğin kaldırılması
Doğru cevap: A
Çözüm: İç işlerine karışmama egemenlik ve müdahale yasağıyla ilgilidir; BM Şartı 2/7 düzenlemesinin VII. Bölüm istisnası ayrıca hatırlanmalıdır.
BM Şartı 51. madde hangi hakkı tanır?
- A) Her diplomatik krizde sınırsız saldırı hakkı
- B) Silahlı saldırı hâlinde bireysel veya kolektif meşru müdafaa hakkı
- C) Her ticari zarara karşı işgal yetkisi
- D) Uluslararası örgütlerden otomatik ayrılma hakkı
- E) Yabancı ülkelerin seçimlerini belirleme hakkı
Doğru cevap: B
Çözüm: 51. madde silahlı saldırı hâlinde bireysel veya ortak meşru müdafaayı tanır; bu sınırsız kuvvet kullanma yetkisi değildir.
Jus cogens kavramı neyi ifade eder?
- A) Her devletin iç yönetmeliğini
- B) Tavsiye niteliğindeki bütün toplantı notlarını
- C) Aksine sapmaya izin verilmeyen emredici genel uluslararası hukuk normlarını
- D) Geçici diplomatik teamülleri
- E) Yalnız özel hukuk sözleşmelerini
Doğru cevap: C
Çözüm: Jus cogens normları uluslararası toplumun devletler bütünü tarafından sapmaya izin verilmeyen normlar olarak kabul edilen üst nitelikli kurallardır.
BM Şartı 103. madde hangi konuya ilişkindir?
- A) Devletlerin para birimlerini eşitleme
- B) Mahkeme duruşmalarını yayından kaldırma
- C) Diplomatik pasaportların tasarımı
- D) Şart yükümlülükleri ile diğer antlaşma yükümlülüklerinin çatışmasında öncelik
- E) Sınır vergilerinin tek oranda belirlenmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: BM Şartı uyarınca doğan yükümlülükler diğer uluslararası antlaşma yükümlülükleriyle çatışırsa 103. madde uyarınca öncelik kazanır.
Halkların kendi siyasal statülerini belirlemeleriyle bağlantılı temel ilke nedir?
- A) Kuvvet tehdidinin serbestliği
- B) Her devletin zorunlu olarak federasyon olması
- C) Antlaşmaların yalnız sözlü yapılması
- D) Diplomatik tanımanın ekonomik değeri
- E) Halkların kendi kaderini tayin hakkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kendi kaderini tayin ilkesi halkların siyasal statülerine ve ekonomik, sosyal, kültürel gelişimlerine ilişkin haklarıyla ilgilidir.
Genel olarak hukuken bağlayıcı olmayan fakat davranış standartlarını etkileyebilen bildiri ve ilkeler nasıl anılır?
- A) Yumuşak hukuk (soft law) belgeleri
- B) Kuvvet kullanımına izin belgesi
- C) Her zaman emredici jus cogens
- D) Devletlerin iç kanunlarının üst mahkemesi
- E) Yalnız özel mülkiyet sözleşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yumuşak hukuk belgeleri çoğu zaman doğrudan bağlayıcı değildir; ancak yorum, uygulama ve kural oluşumu üzerinde etkili olabilir.
Birleşmiş Milletlerin başlıca yargı organı hangisidir?
- A) Dünya Ticaret Örgütü Sekretaryası
- B) Uluslararası Adalet Divanı
- C) Uluslararası Para Fonu Guvernörler Kurulu
- D) BM Genel Kurul Başkanlığı
- E) Ekonomik ve Sosyal Konsey
Doğru cevap: B
Çözüm: Uluslararası Adalet Divanı, BM sisteminin başlıca yargı organıdır; taraf devletler arasındaki hukuki uyuşmazlıklara bakabilir.
Uluslararası hukukta devletin hukuka aykırı fiilden sorumluluğunda temel iki öğe hangileridir?
- A) Yalnız medya ilgisi ve seçim takvimi
- B) Sadece nüfus miktarı ve coğrafi büyüklük
- C) Devlete atfedilebilir davranış ve uluslararası yükümlülüğün ihlali
- D) Mutlaka savaş ilanı ve diplomatik kopuş
- E) Yalnız zarar görenin vatandaşlığı ve dili
Doğru cevap: C
Çözüm: Devlet sorumluluğu için kural olarak fiilin devlete atfedilebilir olması ve uluslararası yükümlülüğü ihlal etmesi aranır.
Devletlerin antlaşma yükümlülüklerini dürüst ve tutarlı biçimde yerine getirmesi hangi genel değerle bağlantılıdır?
- A) Askerî hiyerarşi
- B) Tarife korumacılığı
- C) Müdahale serbestliği
- D) İyi niyet ilkesi
- E) Tek taraflı zorunlu tahkim
Doğru cevap: D
Çözüm: İyi niyet ilkesi antlaşmalara uyulması ve uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesinde temel önem taşır.
Uluslararası uyuşmazlığın tarafların görüşerek anlaşmasıyla çözülmesi hangi yöntemdir?
- A) İlhak
- B) Misilleme amacıyla saldırı
- C) Zorunlu işgal
- D) Sınırların tek taraflı kaldırılması
- E) Müzakere
Doğru cevap: E
Çözüm: Müzakere uluslararası uyuşmazlıkların barışçı çözüm yollarından biridir ve tarafların doğrudan görüşmesine dayanır.