Uluslararası ilişkiler kuramlarının temel işlevi nedir?
- A) Devletlerin ve diğer aktörlerin davranışlarını kavramsal olarak açıklamak
- B) Yalnız devlet sınırlarını çizmek
- C) Her devletin gelecekteki kararını kesin olarak bildirmek
- D) Tüm uluslararası antlaşmaları otomatik yürürlükten kaldırmak
- E) Sadece diplomatik protokol sırasını belirlemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Kuramlar olguları belli varsayımlar ve kavramlarla açıklayıp yorumlamaya yardım eder; mutlak tahmin garantisi vermez.
Uluslararası ilişkilerde anarşi kavramı en temel olarak neyi ifade eder?
- A) Bütün devletlerde iç savaş yaşanmasını
- B) Devletlerin üzerinde üstün ve merkezî bir dünya hükûmetinin bulunmamasını
- C) Devletlerin hukuk düzeni kuramamasını
- D) Hiçbir uluslararası örgütün var olmamasını
- E) Her dış politika kararının rastgele alınmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: Uluslararası anarşi merkezî üstün otoritenin yokluğudur; zorunlu olarak sürekli kaos veya savaş anlamına gelmez.
Realist kuramda uluslararası siyasetin başlıca aktörü hangisidir?
- A) Yalnız birey tüketiciler
- B) Sadece özel üniversiteler
- C) Devlet
- D) Yalnız belediyeler
- E) Bütün ulusötesi şirketler birlikte
Doğru cevap: C
Çözüm: Realizm özellikle egemen devletleri ve güvenliklerini temel analiz birimi olarak merkeze alır.
Klasik realizmle sıkça ilişkilendirilen düşünür kimdir?
- A) Alexander Wendt
- B) Robert Keohane
- C) Cynthia Enloe
- D) Hans J. Morgenthau
- E) Immanuel Wallerstein
Doğru cevap: D
Çözüm: Morgenthau güç ve ulusal çıkar vurgusuyla klasik realizmin önemli temsilcisidir.
Yapısal realizm ya da neorealizmin önde gelen temsilcisi kimdir?
- A) Joseph Nye
- B) Hedley Bull
- C) Edward Said
- D) Robert Cox
- E) Kenneth Waltz
Doğru cevap: E
Çözüm: Kenneth Waltz uluslararası sistemin anarşik yapısı ve güç dağılımı üzerinden yapısal açıklama geliştirir.
Realizmin sık vurguladığı devlet önceliği hangisidir?
- A) Güvenlik ve hayatta kalma
- B) Bütün çatışmaların yerel referandumla çözümü
- C) Devletlerin dış politikadan tamamen vazgeçmesi
- D) Siyasi sınırların önemsiz hâle gelmesi
- E) Uluslararası kurumların tek dünya devleti olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Realist yaklaşımda belirsizlik koşullarında devletin güvenliği ve varlığını sürdürmesi merkezî önemdedir.
Bir devletin güçlenen başka devlete karşı ittifak kurarak karşı ağırlık oluşturması hangi kavramdır?
- A) Bağımlılık ilişkisini yok sayma
- B) Güç dengesi oluşturma (dengeleme)
- C) Normun içselleştirilmesi
- D) Eleştirel özgürleşme
- E) Postkolonyal temsil
Doğru cevap: B
Çözüm: Dengeleme güç birikiminin diğer devletlerce karşı güç veya ittifaklarla sınırlandırılmasıdır.
Klasik realizm ile neorealizm arasındaki temel açıklama farkı hangisidir?
- A) Klasik realizm insan doğası ve güç siyasetine, neorealizm sistemin anarşik yapısına ağırlık verir
- B) Klasik realizm uluslararası kurumları tek aktör, neorealizm bireyleri tek aktör sayar
- C) Klasik realizm normları, neorealizm yalnız sömürge söylemini açıklar
- D) Klasik realizm ekonomiyi ortadan kaldırır, neorealizm devletlerin varlığını reddeder
- E) Her ikisi yalnız kadın emeğini güvenliğin kaynağı sayar
Doğru cevap: A
Çözüm: Morgenthau insan doğası ve güç arayışını daha fazla vurgularken Waltz yapısal güç dağılımına odaklanır.
Neorealist yaklaşıma göre devletlerin kendine yardım (self-help) eğiliminin temel nedeni hangisidir?
- A) Bütün devletlerin aynı kültürü paylaşması
- B) Üstün merkezî güvenlik otoritesinin bulunmaması
- C) Tüm uluslararası kurumların hukuken yasak olması
- D) Dış ticaretin zorunlu olarak sıfır olması
- E) Her ülkenin ortak ordu kurmak zorunda olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Anarşik uluslararası yapı güvenliği garanti edecek merkezî otorite bulunmadığı için devletleri kendi önlemlerine yöneltir.
Saldırgan realizm ve savunmacı realizm bakımından en uygun karşılaştırma hangisidir?
- A) Saldırgan realizm yalnız uluslararası hukuku, savunmacı realizm yalnız aile ilişkilerini inceler
- B) Saldırgan realizm devletleri kaldırmayı, savunmacı realizm küresel devleti zorunlu kılmayı amaçlar
- C) Saldırgan realizm göreli güç artırma teşvikini, savunmacı realizm aşırı genişlemenin risklerini öne çıkarır
- D) İki yaklaşım sadece demokratik barışın alt başlıklarıdır
- E) Saldırgan realizm normları, savunmacı realizm sömürge dilini tek belirleyici sayar
Doğru cevap: C
Çözüm: Neorealizmin bu iki yorumu güvenliğin sağlanması ve göreli güç birikiminin yarar-maliyetleri konusunda ayrılır.
Caydırıcılık stratejisi ile güvenlik ikilemi arasındaki doğru ayrım hangisidir?
- A) Caydırıcılık yalnız ortak kimlik, ikilem yalnız ekonomik kalkınma kavramıdır
- B) İkisi her koşulda güvenliği eşit biçimde artırır
- C) Caydırıcılık norm değişimi, ikilem hakemlik usulüdür
- D) Caydırıcılık karşı tarafın eylemini maliyet tehdidiyle önlemeyi, ikilem ise savunma tedbirlerinin karşılıklı korku üretmesini açıklar
- E) Her ikisi diplomatik dokunulmazlık türüdür
Doğru cevap: D
Çözüm: Caydırıcılık stratejik bir etkileme yöntemi; güvenlik ikilemi ise karşılıklı algı ve silahlanma dinamiğidir.
Realistlerin göreli kazanç kaygısı en çok hangi soruya karşılık gelir?
- A) İş birliği toplam refahı artırıyor mu?
- B) Bu kurum hangi çevre normunu benimsiyor?
- C) Söylem sömürge kimliğini nasıl kuruyor?
- D) Kadınların diplomasiye katılımı kaçtır?
- E) İş birliği sonucunda rakip devlet benden daha mı fazla güçlenecek?
Doğru cevap: E
Çözüm: Göreli kazanç karşı tarafın elde ettiği yararın güç dengesi bakımından etkisine odaklanır; mutlak kazanç kendi yararına bakar.
Neoliberal kurumsalcılığa göre devletler anarşik ortamda neden iş birliği kurabilir?
- A) Kurumlar bilgi, izleme ve işlem maliyetlerini etkileyerek uzlaşmayı kolaylaştırabilir
- B) Anarşi otomatik olarak dünya hükûmetine dönüşür
- C) Devletler bütün çıkarlarından vazgeçer
- D) Uluslararası hukuk bütün ihlalleri fiziksel olarak engeller
- E) Kurumlar devletlerin birbirini tanımasını yasaklar
Doğru cevap: A
Çözüm: Uluslararası kurumlar beklentileri ve bilgi akışını düzenleyerek karşılıklı yararlı iş birliğinin sürmesini kolaylaştırabilir.
Uluslararası rejim kavramı aşağıdakilerden hangisine en yakındır?
- A) Her konuda tek bir dünya devleti
- B) Belirli konuda oluşan ilke, norm, kural ve karar alma usulleri bütünü
- C) Sadece askerlerin ortak üniforması
- D) Diplomatların kıdem çizelgesi
- E) Tek şirketin dış ticaret planı
Doğru cevap: B
Çözüm: Uluslararası rejimler belirli konu alanlarında aktörlerin beklentilerini düzenleyen ortak ilke ve kuralları ifade eder.
A ve B devletleri karşılıklı ticaretten kazanacaklarını bilmektedir. A, B’nin daha fazla fayda sağlayarak askerî gücünü artırmasından korktuğu için anlaşmayı reddediyor. Hangi yaklaşım bu kararı en iyi açıklar?
- A) Realist göreli kazanç endişesi
- B) Liberal mutlak kazanç önceliği
- C) Normatif feminist temsil
- D) Postkolonyal söylem çözümlemesi
- E) Uluslararası toplumun ortak normları
Doğru cevap: A
Çözüm: A yalnız kendi kazancına değil B’nin kazanç farkının gelecekteki güç dengesi üzerindeki etkisine bakmaktadır.
Sınırında savunma sistemi kuran devlet, rakibinin tehdit algılayıp füze kapasitesini artırmasına yol açıyor. Her iki taraf da kendini daha güvensiz hissediyor. Bu olayın ana kavramı hangisidir?
- A) Demokratik barış
- B) Güvenlik ikilemi
- C) Mutlak kazanç iş birliği
- D) Norm içselleştirmesi
- E) Döngüsel ekonomik bağımlılık
Doğru cevap: B
Çözüm: Savunma amaçlı tedbirin diğer aktör tarafından tehdit algılanması karşılıklı silahlanma ve güvensizliği artırabilir.
Bir araştırmacı dış politika farklılıklarını liderlerin kişiliğine değil, devletlerin anarşik sistem içindeki güç dağılımına bağlıyor. Hangi kuramsal bakış daha uygundur?
- A) Klasik realizmin yalnız insan doğası yorumu
- B) Postkolonyal kimlik tartışması
- C) Yapısal realizm
- D) Feminist bakım emeği analizi
- E) Liberal demokratik barış açıklaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Yapısal realizm dış davranışı sistemin anarşik yapısı ve göreli güç dağılımı gibi yapısal değişkenlerle açıklar.
Bir güç, başka devletin yükselişinden endişe ederek onun yanında yer almak yerine karşı ittifak oluşturuyor. Bu strateji hangisidir?
- A) Güçlüye katılma (bandwagoning)
- B) Norm yayılımı
- C) Siyasal sosyalleşme
- D) Dengeleme (balancing)
- E) Diplomatik tanıma
Doğru cevap: D
Çözüm: Dengeleme güçlenen aktörü sınırlamaya yönelir; güçlüye katılma ise yükselen/tehdit oluşturan güçle birlikte hareket etmektir.
İki rakip devlet tekrar eden iş birliği oyununda ortak denetim kurumu oluşturup bilgi saklama olasılığını düşürüyor. Neoliberal kurumsalcılık bu sonucu nasıl yorumlar?
- A) Üstün dünya hükûmeti kurulduğu için anarşi otomatik sona ermiştir
- B) Devletlerin çıkarları artık hiçbir rol oynamaz
- C) Kurumsal süreçler yalnız sembolik olduğu için hiçbir sonuç doğmaz
- D) Güç dağılımı değişmeden etkileşim kurulamaz
- E) Şeffaflık, izleme ve karşılıklılık iş birliği maliyetini azaltabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Neoliberal kurumsalcılık anarşiyi kabul ederken kurumların güven ve bilgi sorununu hafifletebileceğini açıklar.
Bir araştırma, demokrasiyle yönetilen A ve B arasında savaş ihtimalinin niçin düşük olduğunu soruyor; aynı devletlerin otoriter C’ye karşı çatışabileceğini dışlamıyor. Hangi savla uyumludur?
- A) Demokratik barış yaklaşımı
- B) Demokrasilerin bütün devletlerle savaşının imkânsızlığı iddiası
- C) Yalnız iki kutuplu güç dengesi
- D) Bağımlılık okulunun artı değer analizi
- E) Anarşinin bütün aktörlerce aynı anlamlandırılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Demokratik barış yaklaşımı özellikle demokratik devletlerin birbirleri arasındaki çatışma olasılığına odaklanır.