Birleşmiş Milletler hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1945
- B) 1919
- C) 1939
- D) 1955
- E) 1991
Doğru cevap: A
Çözüm: BM Şartı 1945 yılında yürürlüğe girmiştir; Milletler Cemiyeti ise Birinci Dünya Savaşı sonrasına aittir.
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletlerin altı ana organından biridir?
- A) Uluslararası Ceza Mahkemesi
- B) Uluslararası Adalet Divanı
- C) Dünya Ticaret Örgütü
- D) Kuzey Atlantik Konseyi
- E) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Uluslararası Adalet Divanı BM ana organıdır; Uluslararası Ceza Mahkemesi ayrı bir antlaşmaya dayanan kurumdur.
Birleşmiş Milletlerde tüm üye devletlerin temsil edildiği genel müzakere organı hangisidir?
- A) Güvenlik Konseyi
- B) Sekretarya
- C) Genel Kurul
- D) Uluslararası Adalet Divanı
- E) Ekonomik ve Sosyal Konsey
Doğru cevap: C
Çözüm: Genel Kurul tüm üye devletlerin temsil edildiği müzakere ve politika belirleme organıdır.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin temel sorumluluğu nedir?
- A) Dünya para politikasının belirlenmesi
- B) Avrupa Birliği yasalarının kabulü
- C) Spor müsabakalarının düzenlenmesi
- D) Uluslararası barış ve güvenliğin korunması
- E) Uluslararası ticarette gümrük tarife cetvellerinin hazırlanması
Doğru cevap: D
Çözüm: BM Şartı Güvenlik Konseyine uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında birincil sorumluluk verir.
BM Güvenlik Konseyindeki daimi üye sayısı kaçtır?
Doğru cevap: E
Çözüm: BM Güvenlik Konseyinde beş daimi ve on seçilmiş geçici üye bulunur; toplam üye sayısı on beştir.
BM sisteminde devletler arasındaki hukukî uyuşmazlıkları ele alan temel yargı organı hangisidir?
- A) Uluslararası Adalet Divanı
- B) Avrupa Parlamentosu
- C) Uluslararası Para Fonu
- D) NATO Askerî Komitesi
- E) Avrupa Komisyonu
Doğru cevap: A
Çözüm: Uluslararası Adalet Divanı, devletler arası uyuşmazlıklarla yetkisi dahilinde ilgilenen BM ana organıdır.
Birleşmiş Milletlerin günlük idari işleyişini yürüten ana organ hangisidir?
- A) Genel Kurul
- B) Sekretarya
- C) Güvenlik Konseyi
- D) Vesayet Konseyi
- E) Uluslararası Adalet Divanı
Doğru cevap: B
Çözüm: BM Sekretaryası Genel Sekreter liderliğinde örgütün idari işleyişini sağlar.
BM Güvenlik Konseyi yapısını doğru anlatan ifade hangisidir?
- A) Beş daimi ve iki yıllığına seçilen on geçici üyeden oluşur.
- B) Tüm üye devletler Güvenlik Konseyinde sürekli oy kullanır.
- C) Daimi üyeler Genel Kurul tarafından her yıl yenilenir.
- D) Konsey yalnız uluslararası ticaret uyuşmazlıklarıyla ilgilenir.
- E) Konseyin toplam on üyesi vardır ve hiçbiri daimi değildir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Güvenlik Konseyinin 15 üyesinin beşi daimi, onu ise Genel Kurulca iki yıllığına seçilen geçici üyelerdir.
Birleşmiş Milletlerde veto yetkisi hakkında doğru ifade hangisidir?
- A) Genel Kuruldaki her devlet istediği öneriyi veto edebilir.
- B) Güvenlik Konseyinin beş daimi üyesi esas konularda olumsuz oyuyla kararın kabulünü engelleyebilir.
- C) Ekonomik ve Sosyal Konseyin her üyesinin veto hakkı vardır.
- D) Uluslararası Adalet Divanı yargıçları Genel Kurul kararlarını tek başına veto eder.
- E) Daimi üyeler sadece bütçe oylamalarında veto kullanabilir.
Doğru cevap: B
Çözüm: BM Şartının ilgili oylama usulünde daimi üyelerin esas konulardaki olumsuz oyu veto etkisi doğurur; usul konuları farklıdır.
BM Genel Kurulu kararları ile Güvenlik Konseyi kararlarının hukukî etkisine ilişkin doğru ifade hangisidir?
- A) Genel Kurul tüm devletlere otomatik askerî yaptırım uygular.
- B) Güvenlik Konseyinin hiçbir kararı BM üyeleri üzerinde etkili değildir.
- C) Genel Kurulun pek çok kararı tavsiye niteliğindeyken Güvenlik Konseyinin belirli kararları üyeler için bağlayıcıdır.
- D) Her iki organın bütün kararları hukuken tamamen özdeştir.
- E) Genel Kurul, Uluslararası Adalet Divanının her davasını kendiliğinden karara bağlar.
Doğru cevap: C
Çözüm: BM Şartı uyarınca Güvenlik Konseyinin kararlarına uyma yükümlülüğü vardır; Genel Kurulun çoğu siyasi karar ve tavsiyeleri bağlayıcı değildir.
Uluslararası Adalet Divanının çekişmeli davalarına ilişkin temel koşul hangisidir?
- A) Her gerçek kişinin doğrudan davacı olabilmesi
- B) Sadece NATO üyelerinin başvurabilmesi
- C) Uyuşmazlığın yalnız gümrük tarifesi hakkında olması
- D) Tarafların devlet olması ve Divanın yargı yetkisinin ilgili temele dayanması
- E) Bir tarafın talebiyle bütün devletlerin otomatik bağlı olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Uluslararası Adalet Divanında çekişmeli davaların tarafı devletlerdir; yetki ilgili devletlerin rızasına veya kabul edilmiş bir yargı temeline dayanır.
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) ile Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) İkisi de AB yasalarını yapan organlardır.
- B) UAD bireyleri, UCM sadece devletleri yargılar.
- C) UAD bir NATO organı, UCM bir IMF organıdır.
- D) İkisi de aynı isimle BM Güvenlik Konseyinin alt komisyonudur.
- E) UAD devletler arası uyuşmazlıklarla, UCM ise yetkisi kapsamında bireylerin uluslararası suç sorumluluğuyla ilgilenir.
Doğru cevap: E
Çözüm: UAD BM ana organıdır; UCM ise Roma Statüsüne dayanan ayrı uluslararası ceza mahkemesidir.
Avrupa Birliği Konseyi (Council of the EU) ile Avrupa Birliği Zirvesi (European Council) arasındaki temel fark hangisidir?
- A) İlkinde üye devlet bakanları yasama ve eşgüdüm yapar; ikincisinde liderler genel siyasi öncelikleri belirler.
- B) İlkinde devlet başkanları, ikincisinde yalnız AB yargıçları görev yapar.
- C) İkisi de Avrupa Konseyinin insan hakları mahkemeleridir.
- D) İlkinde bireyler, ikincisinde IMF başkanları oy kullanır.
- E) İlki NATO, ikincisi Birleşmiş Milletlerin ana organıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Council of the EU üye devlet bakanlarından oluşur; European Council devlet veya hükümet başkanlarının siyasi yön belirlediği kurumdur.
AB yasama sürecindeki olağan işleyişi en doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Avrupa Konseyi bütün AB yasalarını tek başına yapar.
- B) Komisyon öneride bulunur; Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi birlikte karar alır.
- C) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi AB bütçesini tek başına kabul eder.
- D) NATO Genel Sekreteri AB mevzuatını oylayarak yürürlüğe koyar.
- E) Avrupa Merkez Bankası her yasa teklifini doğrudan halkoyuna sunar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Olağan yasama usulünde Komisyonun önerileri Avrupa Parlamentosu ile Avrupa Birliği Konseyince değerlendirilir.
Bir çatışma nedeniyle BM Güvenlik Konseyinde esas konulu karar tasarısına 14 üye olumlu, bir daimi üye olumsuz oy verirse hangi sonuç doğar?
- A) Daimi üyenin olumsuz oyu veto etkisi doğurduğundan tasarı kabul edilmez.
- B) On dört olumlu oy her koşulda vetoyu geçersiz kılar.
- C) Karar otomatik olarak Avrupa Birliği yasasına dönüşür.
- D) Daimi üye olumsuz oyu sadece bütçe rakamlarını değiştirir.
- E) Tasarı doğrudan Uluslararası Adalet Divanında bireysel davaya dönüşür.
Doğru cevap: A
Çözüm: Esas konulardaki Güvenlik Konseyi kararlarında daimi bir üyenin olumsuz oyu, yeterli diğer oylar olsa bile kararın kabulünü engeller.
BM Güvenlik Konseyinin yedi daimi olmayan üyesi ile beş daimi üyesi bir tasarıya olumlu oy vermiştir. Esas konulu bu tasarının kabul edilebilmesiyle ilgili doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Toplam oy sayısı ne olursa olsun yalnız Genel Kurul kabul edebilir.
- B) Gerekli en az dokuz olumlu oy ve daimi üyelerin olumsuz oy kullanmaması koşulları sağlandığı için kabul mümkündür.
- C) Daimi olmayanların tamamının olumlu oy vermesi zorunludur.
- D) Esas konularda 15 üyenin tamamının aynı oyda birleşmesi zorunludur.
- E) Kararı sadece BM Sekretaryası uygulamaya koyabilir; konsey oylaması geçersizdir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Güvenlik Konseyi esas konularında en az dokuz olumlu oy ve daimi üyelerin veto niteliğinde olumsuz oy kullanmaması temel oylama koşullarıdır.
Bir devlet başka bir devletin antlaşma yükümlülüğünü ihlal ettiğini iddia ederek devletler arası bağlayıcı yargı kararı arıyorsa ilk incelemesi gereken husus hangisidir?
- A) Avrupa Parlamentosunun devletler adına ceza davası açma takvimi
- B) UNICEF’in ticari mahkeme kararlarının derecesi
- C) Uluslararası Adalet Divanının somut uyuşmazlık bakımından yetkisinin kabul edilip edilmediği
- D) G20’nin bireysel temyiz yetkisinin genişliği
- E) NATO’nun gümrük oranlarına ilişkin tahkim kuralları
Doğru cevap: C
Çözüm: UAD önünde devletler arası çekişmeli davada yetki dayanağı belirleyicidir; bir devletin tek taraflı istemi her zaman yeterli değildir.
Bir kişi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ihlal edildiğini ileri sürerken başka bir uyuşmazlıkta şirket AB düzenlemesinin yorumunu tartışıyor. Doğru yargı yeri eşleştirmesi hangisidir?
- A) İnsan hakları ihlali için IMF; AB hukuku için NATO
- B) Her ikisi için sadece BM Genel Kurulu
- C) İnsan hakları için DTÖ; AB hukuku için UNICEF
- D) İnsan hakları ihlali için AİHM; AB hukuku yorumu için AB Adalet Divanı
- E) İnsan hakları için Dünya Bankası; AB hukuku için UNESCO
Doğru cevap: D
Çözüm: AİHM Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine; AB Adalet Divanı AB hukukuna dayanır. Her ikisinde de kendine özgü başvuru ve yetki koşulları bulunur.
Avrupa Birliğinde devlet başkanlarının stratejik öncelik kararı ile bakanların yasama faaliyeti iki farklı kurumda yürütülür. Bu kurumlar sırasıyla hangileridir?
- A) Avrupa Komisyonu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
- B) Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi
- C) Avrupa Merkez Bankası ve NATO Kuzey Atlantik Konseyi
- D) AGİT ve BM Vesayet Konseyi
- E) Avrupa Birliği Zirvesi ve Avrupa Birliği Konseyi
Doğru cevap: E
Çözüm: European Council stratejik siyasi yönü; Council of the EU üye devlet bakanlarıyla yasama ve politika eşgüdümünü yürütür.
Bir Avrupa devleti Avrupa Konseyine üyeyken AB üyesi değilse hangisi kendiliğinden çıkarılamaz?
- A) AB yasama organlarında üyelik haklarına sahip olduğu
- B) Avrupa Konseyinin ayrı bir örgüt olduğu
- C) Avrupa Konseyinin insan hakları alanında çalıştığı
- D) AİHS sisteminin Avrupa Konseyi ile ilişkili olduğu
- E) AB ve Avrupa Konseyinin farklı hukukî yapılara sahip olduğu
Doğru cevap: A
Çözüm: Avrupa Konseyi üyeliği AB üyeliği değildir; AB hukukundan doğan kurum üyeliği hakları otomatik kazanılmaz.