Birleşmiş Milletler bünyesinde ekonomik ve sosyal konularda eşgüdüm sağlayan ana organın kısaltması hangisidir?
- A) NATO
- B) AGİT
- C) ECOSOC
- D) DTÖ
- E) ASEAN
Doğru cevap: C
Çözüm: ECOSOC Ekonomik ve Sosyal Konseyin kısaltmasıdır; ekonomik ve sosyal işbirliği alanında çalışır.
NATO hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1920
- B) 1945
- C) 1967
- D) 1949
- E) 1995
Doğru cevap: D
Çözüm: Kuzey Atlantik Antlaşması 1949 yılında imzalanmıştır; NATO kolektif savunma ittifakıdır.
NATO Antlaşmasının ortak savunma ilkesini düzenleyen maddesi hangisidir?
- A) 1. madde
- B) 2. madde
- C) 3. madde
- D) 10. madde
- E) 5. madde
Doğru cevap: E
Çözüm: NATO Antlaşmasının 5. maddesi belirli koşullarda bir müttefike yönelik silahlı saldırının kolektif savunma kapsamında değerlendirilmesini düzenler.
Avrupa Birliği üyesi devletlerin doğrudan seçilen temsilcilerinin oluşturduğu kurum hangisidir?
- A) Avrupa Parlamentosu
- B) Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi
- C) Avrupa Merkez Bankası
- D) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
- E) NATO Konseyi
Doğru cevap: A
Çözüm: Avrupa Parlamentosu doğrudan seçilir; AB yasama sürecinde AB Konseyi ile birlikte görev alır.
Avrupa Birliğinde mevzuat önerilerini hazırlamada başlıca görevli kurum hangisidir?
- A) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
- B) Avrupa Komisyonu
- C) Avrupa Konseyi
- D) AGİT Daimî Konseyi
- E) BM Genel Kurulu
Doğru cevap: B
Çözüm: Avrupa Komisyonu AB yasama sürecinde temel mevzuat önerisi yetkisine sahip kurumdur.
Avrupa Birliğinde devlet veya hükümet başkanlarının genel siyasi öncelikleri belirlediği kurum hangisidir?
- A) Avrupa Birliği Adalet Divanı
- B) Avrupa Merkez Bankası
- C) Avrupa Birliği Zirvesi (European Council)
- D) Avrupa Ombudsmanı
- E) Avrupa Sayıştayı
Doğru cevap: C
Çözüm: European Council üye devletlerin devlet veya hükümet başkanlarını bir araya getirerek genel siyasi yönü belirler.
Avrupa Konseyinin temel çalışma alanlarından biri hangisidir?
- A) Avro banknotlarının basım takvimi
- B) NATO askerî harekâtlarının komutası
- C) IMF kredi faizlerinin belirlenmesi
- D) İnsan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü
- E) Dünya ticaret tarifelerinin tek elden uygulanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Avrupa Konseyi, Avrupa Birliğinden ayrı bir örgüttür; insan hakları ve hukuk devleti alanlarında çalışır.
Avrupa Birliği Adalet Divanı ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nasıl ayrılır?
- A) İkisi de yalnız NATO personeline ilişkin davaları görür.
- B) İlki Birleşmiş Milletlerde, ikincisi Dünya Ticaret Örgütünde yer alır.
- C) İlki AB hukukunun yorum ve uygulanmasını, ikincisi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkları ele alır.
- D) İkisi de Avrupa Birliği Parlamento komisyonudur.
- E) İlki uluslararası parasal istikrarı, ikincisi askerî hava sahasını yönetir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Lüksemburg merkezli AB Adalet Divanı ile Strasbourg merkezli AİHM farklı hukukî düzenlere aittir.
NATO ile AGİT (OSCE) arasındaki temel kurumsal ayrım hangisidir?
- A) AGİT NATO Antlaşmasının 5. maddesinin yeni adıdır.
- B) NATO yalnız gümrük tarifelerini düzenler; AGİT sadece borç verir.
- C) İki örgütün görev alanı yalnız uluslararası futbol organizasyonudur.
- D) NATO kolektif savunma ittifakıdır; AGİT geniş kapsamlı güvenlik diyaloğu ve işbirliği platformudur.
- E) AGİT Avrupa Birliğinin tek yasama organıdır.
Doğru cevap: D
Çözüm: NATO askerî kolektif savunma, AGİT ise siyasi-askerî, ekonomik-çevresel ve insani güvenlik boyutlarında işbirliğiyle tanınır.
1975 Helsinki Nihai Senedinin AGİT tarihi bakımından önemi hangisidir?
- A) NATO Antlaşmasını yürürlükten kaldırması
- B) Dünya Ticaret Örgütünü kurması
- C) Avrupa Birliğini hukuken sona erdirmesi
- D) BM Güvenlik Konseyinin veto yetkisini kaldırması
- E) Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı sürecinin temel belgesi olması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1975 Helsinki Nihai Senedi AGİK/AGİT sürecinin esas tarihî belgelerindendir; işbirliği ve güvenlik ilkeleri içerir.
Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliğinin birbirinden ayrı olduğunu gösteren en doğru ifade hangisidir?
- A) Avrupa Konseyi insan hakları ve demokrasi alanında çalışan ayrı bir uluslararası örgüttür.
- B) Avrupa Konseyi Avrupa Komisyonunun gayriresmî kısaltmasıdır.
- C) Avrupa Konseyi NATO Antlaşmasının eski ismidir.
- D) Avrupa Konseyine üyelik otomatik olarak avro kullanımını zorunlu kılar.
- E) Avrupa Konseyi yalnız Avrupa Birliğinin bütçe dairesidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Avrupa Konseyi 1949’da kurulmuştur ve AB kurumları arasında yer almaz; AİHM onun sözleşme sistemine dahildir.
IMF ile Dünya Bankası arasındaki görev farklılığını doğru veren seçenek hangisidir?
- A) IMF sadece aşı geliştirir; Dünya Bankası NATO tatbikatı düzenler.
- B) IMF ödemeler dengesi ve makroekonomik istikrara, Dünya Bankası uzun vadeli kalkınmaya odaklanır.
- C) IMF AB Parlamentosunu, Dünya Bankası BM Güvenlik Konseyini yönetir.
- D) IMF bireysel ceza davaları; Dünya Bankası savaş suçları soruşturmaları yürütür.
- E) IMF bütün ticaret tarifelerini tek başına belirler; Dünya Bankası veto kullanır.
Doğru cevap: B
Çözüm: İki kurumun kuruluş tarihsel bağlamı Bretton Woods olsa da temel işlevleri farklıdır.
GATT ile Dünya Ticaret Örgütünün (DTÖ) ilişkisi için doğru ifade hangisidir?
- A) GATT Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin eski adıdır.
- B) DTÖ 1949’da askerî ittifak olarak kurulmuştur.
- C) GATT tarifeler ve ticarete ilişkin anlaşma çerçevesidir; DTÖ 1995’te daha geniş kurumsal yapı oluşturmuştur.
- D) GATT tüm IMF kredilerini veren merkez bankasıdır.
- E) DTÖ yalnız 1975 Helsinki toplantısının sekretaryasıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: 1947 GATT ticaret kuralları ile 1995’te başlayan DTÖ sistemi ayrılmalıdır; GATT kuralları DTÖ hukukunda da önem taşır.
NATO 5. maddenin yürürlüğe girmesi hakkında doğru hukukî değerlendirme hangisidir?
- A) Bütün müttefikler saldırı haberi gelince aynı gün zorunlu savaş ilan eder.
- B) Her müttefik gerekli gördüğü yardım önlemlerini belirler; her durumda otomatik savaş ilanı zorunlu değildir.
- C) Saldırıya uğrayan devletin NATO üyeliği aranmadan hüküm uygulanır.
- D) Beşinci madde yalnız dış ticaret vergileriyle ilgilidir.
- E) Madde BM Şartının meşru savunma hakkıyla ilişkisizdir.
Doğru cevap: B
Çözüm: NATO 5. madde kolektif savunma yükümlülüğüdür; her üye gerekli gördüğü eylemi seçer, bu eylem silahlı güç kullanımını içerebilir.
Bir güvenlik forumu sınır aşan sorunları siyasi-askerî, ekonomik-çevresel ve insani boyutlarda ele alıyor; ancak NATO benzeri kolektif savunma garantisi vermiyorsa hangi örgüt ön plandadır?
- A) NATO
- B) Dünya Ticaret Örgütü
- C) AGİT (OSCE)
- D) Uluslararası Para Fonu
- E) Avrupa Merkez Bankası
Doğru cevap: C
Çözüm: AGİT güvenliği çok boyutlu ve işbirliğine dayalı ele alır; NATO gibi ortak askerî savunma antlaşması değildir.
AGİK’ten AGİT’e uzanan tarihsel süreci doğru sıralayan seçenek hangisidir?
- A) 1995 Helsinki Nihai Senedi → 1949 Budapeşte → 1975 AGİT
- B) 1945 NATO → 1967 ASEAN → 1975 IMF
- C) 1961 OECD → 1945 BM → 1995 AGİK
- D) 1975 Helsinki Nihai Senedi → 1994 Budapeşte isim değişikliği kararı → 1995 AGİT adıyla faaliyet
- E) 2002 Afrika Birliği → 1975 AGİT → 1994 Helsinki
Doğru cevap: D
Çözüm: 1975 Helsinki belge dönüm noktasıdır; AGİK’in AGİT adını almasına ilişkin karar 1994 Budapeşte Zirvesinde alınmış, ad 1995’te kullanılmıştır.
Bir ülkede kısa vadeli dış ödeme açığı, başka ülkede on yıllık altyapı yatırımı finansmanı ihtiyacı vardır. Kurumların en uygun genel eşleştirmesi hangisidir?
- A) Dış ödeme sorununa UNESCO; altyapıya NATO
- B) Dış ödeme sorununa AİHM; altyapıya AGİT
- C) Dış ödeme sorununa Avrupa Parlamentosu; altyapıya UNICEF
- D) Her iki durumda yalnız BM Güvenlik Konseyinin veto işlemi
- E) Dış ödeme sorununa IMF; uzun vadeli kalkınma altyapısına Dünya Bankası
Doğru cevap: E
Çözüm: IMF ödemeler dengesi ve istikrar, Dünya Bankası ise kalkınma ve uzun vadeli yatırım finansmanı alanında öne çıkar.
İki DTÖ üyesi arasında mal ticaretine ilişkin yükümlülük uyuşmazlığı ortaya çıkarsa doğrudan ilgili kurumsal hukukî çerçeve hangisidir?
- A) DTÖ anlaşmaları ve uyuşmazlıkların çözümü usulleri
- B) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin bireysel başvuru usulü
- C) NATO 5. madde kolektif savunma kararı
- D) Uluslararası Ceza Mahkemesinin savaş suçları yetkisi
- E) BM Vesayet Konseyinin vesayet bölgeleri oturumu
Doğru cevap: A
Çözüm: Üyeler arasındaki ticaret yükümlülüğü uyuşmazlıkları için DTÖ anlaşmaları ve uyuşmazlık çözümü mekanizması esastır.
Bretton Woods sisteminin temel kurumlarını görevleriyle doğru eşleştiren seçenek hangisidir?
- A) IMF: ceza yargılaması; IBRD: askerî savunma
- B) IMF: uluslararası parasal istikrar; IBRD/Dünya Bankası: yeniden imar ve kalkınma
- C) IMF: Avrupa seçimleri; IBRD: insan hakları mahkemesi
- D) IMF: dünya sağlığı; IBRD: çalışma standartları
- E) IMF: Güneydoğu Asya güvenliği; IBRD: kültürel miras
Doğru cevap: B
Çözüm: Bretton Woods kurumları IMF ve IBRD ekseninde kurulmuştur; birinin parasal istikrar, diğerinin kalkınma finansmanı işlevi öne çıkar.
Bir kurumun genel konferanslarında hükümet, işveren ve işçi temsilcilerinin birlikte yer alması hangi kuruluşun ayırt edici özelliğidir?
- A) Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
- B) Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO)
- C) Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
- D) Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)
- E) Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO)
Doğru cevap: C
Çözüm: ILO’nun üçlü temsili çalışma yaşamındaki hükümet, işveren ve işçi aktörlerinin kurumsal katılımına dayanır.