BM Güvenlik Konseyi yapısını doğru anlatan ifade hangisidir?
- A) Beş daimi ve iki yıllığına seçilen on geçici üyeden oluşur.
- B) Tüm üye devletler Güvenlik Konseyinde sürekli oy kullanır.
- C) Daimi üyeler Genel Kurul tarafından her yıl yenilenir.
- D) Konsey yalnız uluslararası ticaret uyuşmazlıklarıyla ilgilenir.
- E) Konseyin toplam on üyesi vardır ve hiçbiri daimi değildir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Güvenlik Konseyinin 15 üyesinin beşi daimi, onu ise Genel Kurulca iki yıllığına seçilen geçici üyelerdir.
Birleşmiş Milletlerde veto yetkisi hakkında doğru ifade hangisidir?
- A) Genel Kuruldaki her devlet istediği öneriyi veto edebilir.
- B) Güvenlik Konseyinin beş daimi üyesi esas konularda olumsuz oyuyla kararın kabulünü engelleyebilir.
- C) Ekonomik ve Sosyal Konseyin her üyesinin veto hakkı vardır.
- D) Uluslararası Adalet Divanı yargıçları Genel Kurul kararlarını tek başına veto eder.
- E) Daimi üyeler sadece bütçe oylamalarında veto kullanabilir.
Doğru cevap: B
Çözüm: BM Şartının ilgili oylama usulünde daimi üyelerin esas konulardaki olumsuz oyu veto etkisi doğurur; usul konuları farklıdır.
BM Genel Kurulu kararları ile Güvenlik Konseyi kararlarının hukukî etkisine ilişkin doğru ifade hangisidir?
- A) Genel Kurul tüm devletlere otomatik askerî yaptırım uygular.
- B) Güvenlik Konseyinin hiçbir kararı BM üyeleri üzerinde etkili değildir.
- C) Genel Kurulun pek çok kararı tavsiye niteliğindeyken Güvenlik Konseyinin belirli kararları üyeler için bağlayıcıdır.
- D) Her iki organın bütün kararları hukuken tamamen özdeştir.
- E) Genel Kurul, Uluslararası Adalet Divanının her davasını kendiliğinden karara bağlar.
Doğru cevap: C
Çözüm: BM Şartı uyarınca Güvenlik Konseyinin kararlarına uyma yükümlülüğü vardır; Genel Kurulun çoğu siyasi karar ve tavsiyeleri bağlayıcı değildir.
Uluslararası Adalet Divanının çekişmeli davalarına ilişkin temel koşul hangisidir?
- A) Her gerçek kişinin doğrudan davacı olabilmesi
- B) Sadece NATO üyelerinin başvurabilmesi
- C) Uyuşmazlığın yalnız gümrük tarifesi hakkında olması
- D) Tarafların devlet olması ve Divanın yargı yetkisinin ilgili temele dayanması
- E) Bir tarafın talebiyle bütün devletlerin otomatik bağlı olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Uluslararası Adalet Divanında çekişmeli davaların tarafı devletlerdir; yetki ilgili devletlerin rızasına veya kabul edilmiş bir yargı temeline dayanır.
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) ile Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) arasındaki temel ayrım hangisidir?
- A) İkisi de AB yasalarını yapan organlardır.
- B) UAD bireyleri, UCM sadece devletleri yargılar.
- C) UAD bir NATO organı, UCM bir IMF organıdır.
- D) İkisi de aynı isimle BM Güvenlik Konseyinin alt komisyonudur.
- E) UAD devletler arası uyuşmazlıklarla, UCM ise yetkisi kapsamında bireylerin uluslararası suç sorumluluğuyla ilgilenir.
Doğru cevap: E
Çözüm: UAD BM ana organıdır; UCM ise Roma Statüsüne dayanan ayrı uluslararası ceza mahkemesidir.
Avrupa Birliği Konseyi (Council of the EU) ile Avrupa Birliği Zirvesi (European Council) arasındaki temel fark hangisidir?
- A) İlkinde üye devlet bakanları yasama ve eşgüdüm yapar; ikincisinde liderler genel siyasi öncelikleri belirler.
- B) İlkinde devlet başkanları, ikincisinde yalnız AB yargıçları görev yapar.
- C) İkisi de Avrupa Konseyinin insan hakları mahkemeleridir.
- D) İlkinde bireyler, ikincisinde IMF başkanları oy kullanır.
- E) İlki NATO, ikincisi Birleşmiş Milletlerin ana organıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Council of the EU üye devlet bakanlarından oluşur; European Council devlet veya hükümet başkanlarının siyasi yön belirlediği kurumdur.
AB yasama sürecindeki olağan işleyişi en doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Avrupa Konseyi bütün AB yasalarını tek başına yapar.
- B) Komisyon öneride bulunur; Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi birlikte karar alır.
- C) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi AB bütçesini tek başına kabul eder.
- D) NATO Genel Sekreteri AB mevzuatını oylayarak yürürlüğe koyar.
- E) Avrupa Merkez Bankası her yasa teklifini doğrudan halkoyuna sunar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Olağan yasama usulünde Komisyonun önerileri Avrupa Parlamentosu ile Avrupa Birliği Konseyince değerlendirilir.
Avrupa Birliği Adalet Divanı ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nasıl ayrılır?
- A) İkisi de yalnız NATO personeline ilişkin davaları görür.
- B) İlki Birleşmiş Milletlerde, ikincisi Dünya Ticaret Örgütünde yer alır.
- C) İlki AB hukukunun yorum ve uygulanmasını, ikincisi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkları ele alır.
- D) İkisi de Avrupa Birliği Parlamento komisyonudur.
- E) İlki uluslararası parasal istikrarı, ikincisi askerî hava sahasını yönetir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Lüksemburg merkezli AB Adalet Divanı ile Strasbourg merkezli AİHM farklı hukukî düzenlere aittir.
NATO ile AGİT (OSCE) arasındaki temel kurumsal ayrım hangisidir?
- A) AGİT NATO Antlaşmasının 5. maddesinin yeni adıdır.
- B) NATO yalnız gümrük tarifelerini düzenler; AGİT sadece borç verir.
- C) İki örgütün görev alanı yalnız uluslararası futbol organizasyonudur.
- D) NATO kolektif savunma ittifakıdır; AGİT geniş kapsamlı güvenlik diyaloğu ve işbirliği platformudur.
- E) AGİT Avrupa Birliğinin tek yasama organıdır.
Doğru cevap: D
Çözüm: NATO askerî kolektif savunma, AGİT ise siyasi-askerî, ekonomik-çevresel ve insani güvenlik boyutlarında işbirliğiyle tanınır.
1975 Helsinki Nihai Senedinin AGİT tarihi bakımından önemi hangisidir?
- A) NATO Antlaşmasını yürürlükten kaldırması
- B) Dünya Ticaret Örgütünü kurması
- C) Avrupa Birliğini hukuken sona erdirmesi
- D) BM Güvenlik Konseyinin veto yetkisini kaldırması
- E) Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı sürecinin temel belgesi olması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1975 Helsinki Nihai Senedi AGİK/AGİT sürecinin esas tarihî belgelerindendir; işbirliği ve güvenlik ilkeleri içerir.
Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliğinin birbirinden ayrı olduğunu gösteren en doğru ifade hangisidir?
- A) Avrupa Konseyi insan hakları ve demokrasi alanında çalışan ayrı bir uluslararası örgüttür.
- B) Avrupa Konseyi Avrupa Komisyonunun gayriresmî kısaltmasıdır.
- C) Avrupa Konseyi NATO Antlaşmasının eski ismidir.
- D) Avrupa Konseyine üyelik otomatik olarak avro kullanımını zorunlu kılar.
- E) Avrupa Konseyi yalnız Avrupa Birliğinin bütçe dairesidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Avrupa Konseyi 1949’da kurulmuştur ve AB kurumları arasında yer almaz; AİHM onun sözleşme sistemine dahildir.
IMF ile Dünya Bankası arasındaki görev farklılığını doğru veren seçenek hangisidir?
- A) IMF sadece aşı geliştirir; Dünya Bankası NATO tatbikatı düzenler.
- B) IMF ödemeler dengesi ve makroekonomik istikrara, Dünya Bankası uzun vadeli kalkınmaya odaklanır.
- C) IMF AB Parlamentosunu, Dünya Bankası BM Güvenlik Konseyini yönetir.
- D) IMF bireysel ceza davaları; Dünya Bankası savaş suçları soruşturmaları yürütür.
- E) IMF bütün ticaret tarifelerini tek başına belirler; Dünya Bankası veto kullanır.
Doğru cevap: B
Çözüm: İki kurumun kuruluş tarihsel bağlamı Bretton Woods olsa da temel işlevleri farklıdır.
GATT ile Dünya Ticaret Örgütünün (DTÖ) ilişkisi için doğru ifade hangisidir?
- A) GATT Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin eski adıdır.
- B) DTÖ 1949’da askerî ittifak olarak kurulmuştur.
- C) GATT tarifeler ve ticarete ilişkin anlaşma çerçevesidir; DTÖ 1995’te daha geniş kurumsal yapı oluşturmuştur.
- D) GATT tüm IMF kredilerini veren merkez bankasıdır.
- E) DTÖ yalnız 1975 Helsinki toplantısının sekretaryasıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: 1947 GATT ticaret kuralları ile 1995’te başlayan DTÖ sistemi ayrılmalıdır; GATT kuralları DTÖ hukukunda da önem taşır.
Uluslararası Çalışma Örgütünü (ILO) benzer BM kuruluşlarından ayıran özellik hangisidir?
- A) Yalnız merkez bankası başkanlarından oluşması
- B) Sadece askerî kuvvet komutanlarını barındırması
- C) Avrupa Birliğinin üst mahkemesi olması
- D) Hükümet, işveren ve işçi temsilcilerini bir araya getiren üçlü yapısı
- E) Dünya ticaret kotalarını otomatik belirlemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: ILO üçlü yapı ve çalışma standartlarıyla tanınır; hükümetlerle sosyal taraflar birlikte temsil edilir.
UNICEF ile Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) statüsüne ilişkin doğru ifade hangisidir?
- A) Her ikisi de NATO askerî birimidir.
- B) UNICEF IMF alt organıdır; WHO AB Parlamentosudur.
- C) WHO Dünya Ticaret Örgütünün eski adıdır.
- D) UNICEF BM ana yargı organı; WHO Güvenlik Konseyidir.
- E) UNICEF bir BM fonudur; WHO BM sisteminin uzmanlık kuruluşudur.
Doğru cevap: E
Çözüm: UNICEF BM Çocuklara Yardım Fonu; WHO sağlık alanındaki BM uzmanlık kuruluşudur.
Aşağıdakilerden hangisi Batı Yarımküre’de bölgesel işbirliği ve diplomasiyle ilişkilidir?
- A) Amerikan Devletleri Örgütü (OAS)
- B) ASEAN
- C) Afrika Birliği
- D) Arap Birliği
- E) Avrupa Konseyi
Doğru cevap: A
Çözüm: OAS Amerika kıtalarındaki devletlerin bölgesel örgütüdür; ASEAN Güneydoğu Asya bölgesine aittir.
Afrika Birliğinin (AU) tarihî öncülü olan örgüt hangisidir?
- A) Varşova Paktı
- B) Afrika Birliği Örgütü (OAU)
- C) Avrupa Ekonomik Topluluğu
- D) GATT Sekretaryası
- E) NATO Akdeniz Diyaloğu
Doğru cevap: B
Çözüm: 1963 yılında kurulan OAU, 2002’de faaliyete geçen Afrika Birliğinin tarihî öncülüdür.
Aşağıdakilerden hangisi 1969’da kuruluş sürecine giren İslam dünyası merkezli hükümetler arası örgüttür?
- A) Avrupa Konseyi
- B) OECD
- C) İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)
- D) ASEAN
- E) AGİT
Doğru cevap: C
Çözüm: İslam İşbirliği Teşkilatının kökeni 1969 Rabat İslam Zirvesine uzanır; bugünkü adıyla faaliyeti sürer.
G20’nin kurumsal niteliğini en iyi tanımlayan ifade hangisidir?
- A) BM Şartında sayılan altı ana organdan biridir.
- B) Avrupa Birliği Adalet Divanının dairesidir.
- C) NATO üyesi ülkelerin daimî askerî ittifakıdır.
- D) Büyük ekonomiler arasında uluslararası ekonomik eşgüdüm için oluşturulmuş forumdur.
- E) Sadece Afrika kıtasındaki devletlere açık bir gümrük birliğidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: G20 ekonomi ve finans başta olmak üzere görüş alışverişi yapılan bir forumdur; BM ana organı veya NATO türü savunma ittifakı değildir.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) için en uygun görev tanımı hangisidir?
- A) BM Güvenlik Konseyindeki bütün veto oylarını kullanmak
- B) NATO üyesi devletlere karşı zorunlu kolektif savunma uygulamak
- C) Bireysel savaş suçu davalarında ceza hükmü vermek
- D) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi uyarınca bireysel başvuruları karara bağlamak
- E) Üyeleri ve ortakları arasında ekonomik ve sosyal politika araştırmaları, veri paylaşımı ve işbirliğini desteklemek
Doğru cevap: E
Çözüm: OECD politika analizi, araştırma, standartlar ve ülkeler arası deneyim paylaşımıyla ekonomik ve sosyal politika işbirliğine katkı sağlar.