Bir çatışma nedeniyle BM Güvenlik Konseyinde esas konulu karar tasarısına 14 üye olumlu, bir daimi üye olumsuz oy verirse hangi sonuç doğar?
- A) Daimi üyenin olumsuz oyu veto etkisi doğurduğundan tasarı kabul edilmez.
- B) On dört olumlu oy her koşulda vetoyu geçersiz kılar.
- C) Karar otomatik olarak Avrupa Birliği yasasına dönüşür.
- D) Daimi üye olumsuz oyu sadece bütçe rakamlarını değiştirir.
- E) Tasarı doğrudan Uluslararası Adalet Divanında bireysel davaya dönüşür.
Doğru cevap: A
Çözüm: Esas konulardaki Güvenlik Konseyi kararlarında daimi bir üyenin olumsuz oyu, yeterli diğer oylar olsa bile kararın kabulünü engeller.
BM Güvenlik Konseyinin yedi daimi olmayan üyesi ile beş daimi üyesi bir tasarıya olumlu oy vermiştir. Esas konulu bu tasarının kabul edilebilmesiyle ilgili doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Toplam oy sayısı ne olursa olsun yalnız Genel Kurul kabul edebilir.
- B) Gerekli en az dokuz olumlu oy ve daimi üyelerin olumsuz oy kullanmaması koşulları sağlandığı için kabul mümkündür.
- C) Daimi olmayanların tamamının olumlu oy vermesi zorunludur.
- D) Esas konularda 15 üyenin tamamının aynı oyda birleşmesi zorunludur.
- E) Kararı sadece BM Sekretaryası uygulamaya koyabilir; konsey oylaması geçersizdir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Güvenlik Konseyi esas konularında en az dokuz olumlu oy ve daimi üyelerin veto niteliğinde olumsuz oy kullanmaması temel oylama koşullarıdır.
Bir devlet başka bir devletin antlaşma yükümlülüğünü ihlal ettiğini iddia ederek devletler arası bağlayıcı yargı kararı arıyorsa ilk incelemesi gereken husus hangisidir?
- A) Avrupa Parlamentosunun devletler adına ceza davası açma takvimi
- B) UNICEF’in ticari mahkeme kararlarının derecesi
- C) Uluslararası Adalet Divanının somut uyuşmazlık bakımından yetkisinin kabul edilip edilmediği
- D) G20’nin bireysel temyiz yetkisinin genişliği
- E) NATO’nun gümrük oranlarına ilişkin tahkim kuralları
Doğru cevap: C
Çözüm: UAD önünde devletler arası çekişmeli davada yetki dayanağı belirleyicidir; bir devletin tek taraflı istemi her zaman yeterli değildir.
Bir kişi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ihlal edildiğini ileri sürerken başka bir uyuşmazlıkta şirket AB düzenlemesinin yorumunu tartışıyor. Doğru yargı yeri eşleştirmesi hangisidir?
- A) İnsan hakları ihlali için IMF; AB hukuku için NATO
- B) Her ikisi için sadece BM Genel Kurulu
- C) İnsan hakları için DTÖ; AB hukuku için UNICEF
- D) İnsan hakları ihlali için AİHM; AB hukuku yorumu için AB Adalet Divanı
- E) İnsan hakları için Dünya Bankası; AB hukuku için UNESCO
Doğru cevap: D
Çözüm: AİHM Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine; AB Adalet Divanı AB hukukuna dayanır. Her ikisinde de kendine özgü başvuru ve yetki koşulları bulunur.
Avrupa Birliğinde devlet başkanlarının stratejik öncelik kararı ile bakanların yasama faaliyeti iki farklı kurumda yürütülür. Bu kurumlar sırasıyla hangileridir?
- A) Avrupa Komisyonu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
- B) Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi
- C) Avrupa Merkez Bankası ve NATO Kuzey Atlantik Konseyi
- D) AGİT ve BM Vesayet Konseyi
- E) Avrupa Birliği Zirvesi ve Avrupa Birliği Konseyi
Doğru cevap: E
Çözüm: European Council stratejik siyasi yönü; Council of the EU üye devlet bakanlarıyla yasama ve politika eşgüdümünü yürütür.
Bir Avrupa devleti Avrupa Konseyine üyeyken AB üyesi değilse hangisi kendiliğinden çıkarılamaz?
- A) AB yasama organlarında üyelik haklarına sahip olduğu
- B) Avrupa Konseyinin ayrı bir örgüt olduğu
- C) Avrupa Konseyinin insan hakları alanında çalıştığı
- D) AİHS sisteminin Avrupa Konseyi ile ilişkili olduğu
- E) AB ve Avrupa Konseyinin farklı hukukî yapılara sahip olduğu
Doğru cevap: A
Çözüm: Avrupa Konseyi üyeliği AB üyeliği değildir; AB hukukundan doğan kurum üyeliği hakları otomatik kazanılmaz.
NATO 5. maddenin yürürlüğe girmesi hakkında doğru hukukî değerlendirme hangisidir?
- A) Bütün müttefikler saldırı haberi gelince aynı gün zorunlu savaş ilan eder.
- B) Her müttefik gerekli gördüğü yardım önlemlerini belirler; her durumda otomatik savaş ilanı zorunlu değildir.
- C) Saldırıya uğrayan devletin NATO üyeliği aranmadan hüküm uygulanır.
- D) Beşinci madde yalnız dış ticaret vergileriyle ilgilidir.
- E) Madde BM Şartının meşru savunma hakkıyla ilişkisizdir.
Doğru cevap: B
Çözüm: NATO 5. madde kolektif savunma yükümlülüğüdür; her üye gerekli gördüğü eylemi seçer, bu eylem silahlı güç kullanımını içerebilir.
Bir güvenlik forumu sınır aşan sorunları siyasi-askerî, ekonomik-çevresel ve insani boyutlarda ele alıyor; ancak NATO benzeri kolektif savunma garantisi vermiyorsa hangi örgüt ön plandadır?
- A) NATO
- B) Dünya Ticaret Örgütü
- C) AGİT (OSCE)
- D) Uluslararası Para Fonu
- E) Avrupa Merkez Bankası
Doğru cevap: C
Çözüm: AGİT güvenliği çok boyutlu ve işbirliğine dayalı ele alır; NATO gibi ortak askerî savunma antlaşması değildir.
AGİK’ten AGİT’e uzanan tarihsel süreci doğru sıralayan seçenek hangisidir?
- A) 1995 Helsinki Nihai Senedi → 1949 Budapeşte → 1975 AGİT
- B) 1945 NATO → 1967 ASEAN → 1975 IMF
- C) 1961 OECD → 1945 BM → 1995 AGİK
- D) 1975 Helsinki Nihai Senedi → 1994 Budapeşte isim değişikliği kararı → 1995 AGİT adıyla faaliyet
- E) 2002 Afrika Birliği → 1975 AGİT → 1994 Helsinki
Doğru cevap: D
Çözüm: 1975 Helsinki belge dönüm noktasıdır; AGİK’in AGİT adını almasına ilişkin karar 1994 Budapeşte Zirvesinde alınmış, ad 1995’te kullanılmıştır.
Bir ülkede kısa vadeli dış ödeme açığı, başka ülkede on yıllık altyapı yatırımı finansmanı ihtiyacı vardır. Kurumların en uygun genel eşleştirmesi hangisidir?
- A) Dış ödeme sorununa UNESCO; altyapıya NATO
- B) Dış ödeme sorununa AİHM; altyapıya AGİT
- C) Dış ödeme sorununa Avrupa Parlamentosu; altyapıya UNICEF
- D) Her iki durumda yalnız BM Güvenlik Konseyinin veto işlemi
- E) Dış ödeme sorununa IMF; uzun vadeli kalkınma altyapısına Dünya Bankası
Doğru cevap: E
Çözüm: IMF ödemeler dengesi ve istikrar, Dünya Bankası ise kalkınma ve uzun vadeli yatırım finansmanı alanında öne çıkar.
İki DTÖ üyesi arasında mal ticaretine ilişkin yükümlülük uyuşmazlığı ortaya çıkarsa doğrudan ilgili kurumsal hukukî çerçeve hangisidir?
- A) DTÖ anlaşmaları ve uyuşmazlıkların çözümü usulleri
- B) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin bireysel başvuru usulü
- C) NATO 5. madde kolektif savunma kararı
- D) Uluslararası Ceza Mahkemesinin savaş suçları yetkisi
- E) BM Vesayet Konseyinin vesayet bölgeleri oturumu
Doğru cevap: A
Çözüm: Üyeler arasındaki ticaret yükümlülüğü uyuşmazlıkları için DTÖ anlaşmaları ve uyuşmazlık çözümü mekanizması esastır.
Bretton Woods sisteminin temel kurumlarını görevleriyle doğru eşleştiren seçenek hangisidir?
- A) IMF: ceza yargılaması; IBRD: askerî savunma
- B) IMF: uluslararası parasal istikrar; IBRD/Dünya Bankası: yeniden imar ve kalkınma
- C) IMF: Avrupa seçimleri; IBRD: insan hakları mahkemesi
- D) IMF: dünya sağlığı; IBRD: çalışma standartları
- E) IMF: Güneydoğu Asya güvenliği; IBRD: kültürel miras
Doğru cevap: B
Çözüm: Bretton Woods kurumları IMF ve IBRD ekseninde kurulmuştur; birinin parasal istikrar, diğerinin kalkınma finansmanı işlevi öne çıkar.
Bir kurumun genel konferanslarında hükümet, işveren ve işçi temsilcilerinin birlikte yer alması hangi kuruluşun ayırt edici özelliğidir?
- A) Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
- B) Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO)
- C) Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
- D) Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)
- E) Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO)
Doğru cevap: C
Çözüm: ILO’nun üçlü temsili çalışma yaşamındaki hükümet, işveren ve işçi aktörlerinin kurumsal katılımına dayanır.
Bir sınav sorusu çocuk hakları ve acil yardım için UNICEF’i, salgınlara karşı uluslararası sağlık eşgüdümü için WHO’yu seçenek olarak veriyorsa doğru ayrım hangisidir?
- A) UNICEF kolektif savunma örgütü; WHO Avrupa bankası
- B) UNICEF Avrupa yasama organı; WHO ticaret mahkemesi
- C) UNICEF BM ana mahkemesi; WHO G20 zirvesi
- D) UNICEF çocuk odaklı BM fonu; WHO sağlık alanında uzmanlık kuruluşu
- E) UNICEF yalnız tarım vergisi düzenleyicisi; WHO askeri ittifak
Doğru cevap: D
Çözüm: UNICEF’in çocuklar alanındaki fon/program işlevi ile WHO’nun sağlık uzmanlık kuruluşu niteliği farklıdır.
1963’te kurulan Afrika Birliği Örgütü ile 2002’de faaliyete geçen Afrika Birliği hakkında doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Afrika Birliği 1963’te NATO’nun askerî kanadı olarak kuruldu.
- B) OAU ile AB Adalet Divanı aynı kurumsal yapıdır.
- C) 2002’de OAU, Dünya Ticaret Örgütünün ismini aldı.
- D) Her iki kurum yalnız Güneydoğu Asya devletlerini kapsar.
- E) Afrika Birliği, OAU mirasını devralan daha geniş kıtasal bütünleşme gündemine sahip ardıl örgüttür.
Doğru cevap: E
Çözüm: Afrika Birliği 2002’de OAU’nun tarihsel devamı olarak kurumsallaştı; kıtasal işbirliği ve bütünleşmeyi genişletmeyi amaçlar.
1991 Asunción Antlaşmasıyla temeli atılan Güney Amerika ekonomik bütünleşme girişimi hangisidir?
- A) MERCOSUR
- B) ASEAN
- C) AGİT
- D) Avrupa Konseyi
- E) Arap Birliği
Doğru cevap: A
Çözüm: MERCOSUR 1991 Asunción Antlaşmasıyla Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay arasında kurulan bölgesel bütünleşme düzenidir.
Kıtalar arası nitelikteki bir ekonomik eşgüdüm forumuyla bölgesel ekonomik bütünleşme örgütünü ayıran doğru örnek hangisidir?
- A) G20 BM’nin ana mahkemesi; MERCOSUR NATO komuta organıdır.
- B) G20 küresel ekonomik forum; MERCOSUR Güney Amerika bölgesel bütünleşme girişimidir.
- C) G20 yalnız Afrika’ya aittir; MERCOSUR Güneydoğu Asya’dadır.
- D) G20 ve MERCOSUR ikisi de Avrupa Konseyinin alt organıdır.
- E) G20 yalnız sağlık programıdır; MERCOSUR UNESCO eğitim projesidir.
Doğru cevap: B
Çözüm: G20 geniş kapsamlı ekonomik istişare forumudur; MERCOSUR ise bölgesel ekonomik entegrasyon yapısıdır.
Bir sınav senaryosunda Afrika kıtasında bütünleşme, Güneydoğu Asya’da bölgesel eşgüdüm, Amerika kıtalarında devletler arası diplomasi soruluyor. Kurumlar sırasıyla hangileridir?
- A) NATO – AGİT – IMF
- B) UNICEF – UNESCO – WHO
- C) Afrika Birliği – ASEAN – OAS
- D) MERCOSUR – Afrika Birliği – Avrupa Konseyi
- E) DTÖ – G20 – Uluslararası Adalet Divanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Afrika Birliği kıtasal bütünleşme; ASEAN Güneydoğu Asya işbirliği; OAS Amerika kıtalarında bölgesel diplomasi örneğidir.
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi hem örgütün niteliğini hem karar alanını doğru gösterir?
- A) BM Genel Kurulu – küresel para basımı; NATO – gümrük tarifeleri
- B) Avrupa Konseyi – AB ortak para politikası; IMF – bireysel insan hakları davaları
- C) UNESCO – kolektif askerî savunma; Dünya Bankası – savaş suçları yargısı
- D) BM Güvenlik Konseyi – uluslararası barış ve güvenlik; Avrupa Komisyonu – AB mevzuat önerileri
- E) AGİT – AB bütçesini kabul; WHO – DTÖ yaptırımlarını belirleme
Doğru cevap: D
Çözüm: BM Güvenlik Konseyi barış ve güvenliğe; Avrupa Komisyonu AB politika ve mevzuat önerileri sürecine ilişkindir.
Bir sınav metni “uluslararası kuruluş” ile “bölgesel forum” kavramlarını aynı hukuki nitelikte sunuyor. Hangi yaklaşım bu hatayı düzeltir?
- A) Adında “dünya” olan her kurumun askerî ittifak olduğunu kabul etmek
- B) “Konsey” kelimesi geçen her kurumun aynı örgüte bağlı olduğunu varsaymak
- C) Tüm siyasi forumların BM ana organı olduğunu kabul etmek
- D) Bölgesel kuruluşların hiçbir uluslararası hukuk ilişkisi olamayacağını ileri sürmek
- E) Kuruluş belgesini, üyelik kapsamını, organlarını, karar bağlayıcılığını ve işlevini ayrı ayrı incelemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Örgüt ve forumları yalnız isimleriyle değil antlaşma temeli, coğrafi kapsam, hukuki yetki ve görevleriyle ayırmak gerekir.