Türkiye’deki önemli bor minerali yataklarından biri aşağıdaki alanlardan hangisindedir?
- A) Rize-Çayeli
- B) Eskişehir-Kırka
- C) Mardin-Kızıltepe
- D) Edirne-Uzunköprü
- E) Trabzon-Sürmene
Doğru cevap: B
Çözüm: Eskişehir Kırka; Balıkesir Bigadiç ve Kütahya Emet ile birlikte Türkiye’nin önemli bor yatakları arasındadır.
Makilerin tahribiyle oluşan, daha kısa boylu ve seyrek Akdeniz çalı topluluğunun adı nedir?
- A) Psödomaki
- B) Tundra
- C) Tayga
- D) Garig
- E) Gür çayır
Doğru cevap: D
Çözüm: Garig, maki örtüsünün daha ileri tahribiyle gelişen kısa, seyrek çalı topluluğudur.
Kırdan kente göçte kentlerin iş ve eğitim olanakları nasıl sınıflandırılır?
- A) İtici faktör
- B) Çekici faktör
- C) Doğal engel
- D) İklimsel afet
- E) Nüfus sayımı
Doğru cevap: B
Çözüm: İş, eğitim ve hizmet olanakları göç edilecek yerdeki çekici faktörlerdir.
Karstik arazide dolinlerin birleşmesiyle oluşan çukura ne ad verilir?
- A) Traverten
- B) Graben
- C) Barkan
- D) Sirk
- E) Uvala
Doğru cevap: E
Çözüm: Uvala dolinlerden daha büyük, polye ise genellikle uvalalardan da geniş karstik kapalı çukurdur.
Türkiye’nin güney kıyısındaki dağların güney yamaçlarında güneşlenme koşullarının artması hangi kavramla ilişkilidir?
- A) Boylamın yerel saat etkisi
- B) Kıyı akıntısı
- C) Volkan bacası
- D) Kutup rüzgârı
- E) Bakı etkisi
Doğru cevap: E
Çözüm: Kuzey Yarım Küre orta kuşağındaki Türkiye’de güney yamaçlar genellikle daha fazla güneş enerjisi alır; buna bakı denir.
Türkiye’de turizm merkezlerinin yaz aylarında hizmet çalışanı çekmesi hangi tür yer değiştirmeye örnektir?
- A) Zorunlu uluslararası göç
- B) Sürekli kırsal nüfus artışı
- C) Mevsimlik iş gücü göçü
- D) Doğal nüfus değişimi
- E) Yer şekli kaynaklı yerleşme dokusu
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaz sezonunda geçici olarak başka yörede çalışan kişilerin hareketi mevsimlik iş gücü göçüdür.
Konya-Seydişehir ile ilişkilendirilen boksit cevherinden hangi metalin üretimi amaçlanır?
- A) Bakır
- B) Alüminyum
- C) Krom
- D) Kurşun
- E) Çinko
Doğru cevap: B
Çözüm: Boksit alüminyumun başlıca cevheridir; Seydişehir alüminyum sanayisiyle bağlantılı bilinen bir örnektir.
Ege kıyılarında koy ve körfez sayısının fazla olmasında hangisi önemli rol oynar?
- A) Fiyortların çok yaygın olması
- B) Dağların yalnız kıyıya paralel uzanması
- C) Kıyı boyunca tek bir dik duvar bulunması
- D) Enine kıyı yapısı ve horst-graben uzanışı
- E) Tüm akarsuların doğuya akması
Doğru cevap: D
Çözüm: Kıyıya dik uzanan dağ ve çöküntü sistemleri kıyıyı girintili çıkıntılı kılar; birçok koy ve körfez oluşur.
Ege’de deniz etkisinin graben vadileri boyunca iç kesimlere sokulmasına karşılık Akdeniz kıyılarında çoğu yerde sınırlanması neden olur?
- A) Ege’de hiç dağ olmaması
- B) Dağların Ege’de kıyıya dik, Akdeniz’de çoğunlukla paralel uzanması
- C) Akdeniz’de hiç deniz bulunmaması
- D) Akdeniz’de bütün ovaların volkanik olması
- E) Yalnız boylam farkı
Doğru cevap: B
Çözüm: Enine Ege kıyısındaki doğal açıklıklar deniz etkisini içeri taşır; Torosların paralel uzanışı Akdeniz’de engel oluşturur.
Türkiye’de 21 Haziran’dan 21 Aralık’a doğru ilerleyen aylarda gündüz süresi genel olarak nasıl değişir?
- A) Sürekli artar
- B) Hep 12 saat kalır
- C) Yalnız doğu-batı yönünde değişir
- D) Azalır
- E) Artar ve 21 Aralık’ta en uzun olur
Doğru cevap: D
Çözüm: Kuzey Yarım Küre’de yaz gündönümünden kış gündönümüne kadar gündüzler genel olarak kısalır.
Çukurova gibi akarsu birikim alanlarında genç ve tarıma elverişli toprakların oluşumu hangi olayla ilgilidir?
- A) Alüvyonların akarsu tarafından taşınıp biriktirilmesiyle
- B) Kalkerli yüzeylerde çözünmeyle terra rossa gelişmesiyle
- C) Serin çayır sahalarında humus birikmesiyle
- D) Kurak kapalı havzalarda tuz birikmesiyle
- E) Dik yamaçların yalnız kayalık olarak kalmasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Çukurova gibi delta alanlarında alüvyon birikimi genç ve genel olarak tarıma elverişli alüvyal toprakları oluşturur.
Uçakla ulaştırmanın demir yolu ve deniz yoluna göre daha çok tercih edildiği yük çeşidi hangisidir?
- A) Çok büyük hacimli düşük değerli kömür
- B) Yüz binlerce tonluk dökme demir cevheri
- C) Zaman hassasiyeti yüksek ve birim değeri yüksek kargo
- D) Ağır ve düşük fiyatlı çimento hammaddesi
- E) Büyük miktarda ham linyit
Doğru cevap: C
Çözüm: Hava yolu genellikle yüksek hızın kritik olduğu, hacim/ağırlığı sınırlı ve değeri yüksek yüklerde avantajlıdır.
Bir ülkenin mal ihracatı 120 milyar dolar, mal ithalatı 150 milyar dolar olduğunda dış ticaret dengesi nasıldır?
- A) 30 milyar dolar fazla
- B) 270 milyar dolar fazla
- C) 30 milyar dolar açık
- D) 150 milyar dolar açık
- E) Denge sıfır
Doğru cevap: C
Çözüm: Dış ticaret dengesi ihracat−ithalat=120−150=−30 milyar dolardır; mal ticareti açığı vardır.
I. Kızılırmak Karadeniz’e ulaşır. II. Aras, dışa akışı olmayan Hazar havzasına ulaşır. III. Fırat ile Dicle suları Basra Körfezi’ne ulaşır. Hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) I, II ve III
- C) Yalnız II
- D) I ve III
- E) II ve III
Doğru cevap: B
Çözüm: Üç eşleştirme de doğrudur. Hazar’a ulaşan Aras kapalı havzada; Karadeniz ve Basra Körfezi’ne ulaşanlar açık havzadadır.
“Yıllık yağış miktarı az, ilkbahar sağanakları var, yazın kısa otlar sararıyor, kışın kar ve don görülüyor.” Betimlenen iklimin Türkiye’deki en uygun örneği hangisidir?
- A) Doğu Karadeniz kıyı iklimi
- B) İç Anadolu karasal iklimi
- C) Akdeniz kıyı iklimi
- D) Ekvatoral iklim
- E) Tropikal muson iklimi
Doğru cevap: B
Çözüm: İlkbahar yükselim yağışları, yaz kuraklığına bağlı bozkır ve soğuk kış İç Anadolu karasallığının tipik özellikleridir.
I. Debi birim zamandaki akım hacmidir. II. Rejim akımın yıl içindeki değişimini anlatır. III. Kapalı havzalarda oluşan göllerin tamamı aynı derecede tuzludur. Hangileri doğrudur?
- A) I ve II
- B) Yalnız I
- C) Yalnız III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: A
Çözüm: Debi ve rejim tanımları doğrudur. Kapalı göllerde tuzluluk iklim, kayaç ve su bütçesine bağlı olduğundan tamamı aynı derecede tuzlu değildir.
I. Fiyort, II. Skyer, III. Enine kıyı tiplerinden hangilerinin Türkiye’de yaygın doğal örneği bulunmaz?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) Yalnız II
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: B
Çözüm: Buzul vadisi ve buzul aşınım şekillerinin denizle dolmasına dayanan fiyort ve skyer kıyıları Türkiye’de görülmez; enine kıyı Ege’de yaygındır.
Türkiye’nin koordinatlarını bilen öğrenci, I. yıllık gece-gündüz değişimi, II. doğu-batı yerel saat farkı, III. İstanbul Boğazı’ndan geçen gemi trafiğinin yoğunluğu için hangilerini doğrudan hesaplayabilir veya çıkarabilir?
- A) I ve II
- B) Yalnız III
- C) II ve III
- D) I, II ve III
- E) Yalnız I
Doğru cevap: A
Çözüm: Enlem mevsimsel gündüz değişimini, boylam ise yerel saat farkını verir. Boğaz trafiğinin yoğunluğu yalnız koordinatla hesaplanmaz.
Bir şehir göç almasına rağmen yıl sonunda nüfusu azalmışsa, aşağıdaki bilgilerden hangisi bunu açıklamak için tek başına yeterlidir?
- A) Göç alan kişi sayısının sıfırdan büyük olması
- B) Sanayi kuruluşlarının varlığı
- C) Yüz ölçümünün aynı kalması
- D) Turist sayısının artması
- E) Ölüm sayısının doğum sayısını ve net göç kazancını birlikte aşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplam değişim doğum−ölüm+net göçtür; ölüm fazlası net göç kazancından büyükse nüfus azalabilir.
Bir tarım işletmesinde hasat miktarı 1.200 tondan 1.500 tona, ekim alanı 400 hektardan 500 hektara çıkıyor. Hektar başına verim nasıl değişmiştir?
- A) 3 tondan 2 tona düşmüştür
- B) 3 tondan 4 tona yükselmiştir
- C) 4 tondan 5 tona yükselmiştir
- D) 3 ton/ha düzeyinde sabit kalmıştır
- E) 2 tondan 3 tona yükselmiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: Başlangıç verimi 1.200/400=3 ton/ha, sonraki verim 1.500/500=3 ton/ha; üretim artsa da verim değişmemiştir.