Tarımla uğraşan nüfusun işlenen tarım alanına bölünmesiyle bulunan gösterge hangisidir?
- A) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- B) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- C) Tarımsal nüfus yoğunluğu
- D) Net dış göç
- E) Nüfus artış miktarı
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarımsal nüfus yoğunluğu yalnız tarımda çalışan nüfusu, işlenebilir veya işlenen tarım alanıyla ilişkilendirir.
Türkiye’nin Karadeniz kıyılarında yıl boyunca yağış görülebilmesi hangi iklim tipinin belirgin özelliğidir?
- A) Çöl iklimi
- B) Tundra iklimi
- C) Karadeniz iklimi
- D) Sert kara içi iklimi
- E) Ekvatoral iklim
Doğru cevap: C
Çözüm: Karadeniz ikliminde yağışlar yıl içine Akdeniz iklimine göre daha düzenli yayılır; dört mevsimde de yağış görülebilir.
Ege kıyılarında yaygın enine kıyı tipi hangi yer şekli özelliğiyle ilişkilidir?
- A) Dağların bütün kıyıda kıyıya paralel olmasıyla
- B) Buzulların denize ulaşmasıyla
- C) Gelgit genliğinin çok büyük olmasıyla
- D) Dağların genel olarak kıyıya dik uzanmasıyla
- E) Kıyılarda hiçbir körfezin bulunmamasıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Ege’de dağların denize dik uzanması ve horst-graben sistemi, girintili çıkıntılı enine kıyıların oluşmasını destekler.
Türkiye sınırları içinde doğup Karadeniz’e ulaşan Kızılırmak hangi denize dökülür?
- A) Karadeniz
- B) Ege Denizi
- C) Akdeniz
- D) Marmara Denizi
- E) Hazar Denizi
Doğru cevap: A
Çözüm: Kızılırmak Karadeniz’e dökülür; kıyıda Bafra Deltası’nı oluşturur.
Fındık üretimiyle öne çıkan Türkiye kıyı kuşağı hangisidir?
- A) Teke Yarımadası kıyıları
- B) Mersin kıyı düzlükleri
- C) Tuz Gölü kıyıları
- D) Van Gölü’nün bütün kıyıları
- E) Karadeniz kıyıları
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye’de ticari fındık yetiştiriciliği özellikle Karadeniz kıyı kuşağında, Ordu ve Giresun çevresinde yoğunlaşır.
Ekvator’dan kuzeye doğru gidildikçe Türkiye’de genel olarak hangi değişim beklenir?
- A) Yerel saatin mutlaka ileri olması
- B) Meridyenler arasındaki zaman farkının artması
- C) Dünya’nın dönüş yönünün değişmesi
- D) Güneş ışınlarının öğle vakti geliş açısının küçülmesi
- E) Boylam derecelerinin mutlaka artması
Doğru cevap: D
Çözüm: Aynı tarihte daha yüksek kuzey enlemlerine doğru öğle Güneş’inin yüksekliği genel olarak azalır; boylam ve yerel saat ayrı bir konudur.
Türkiye’de sanayi faaliyetlerinin en belirgin yoğunlaştığı coğrafi bölge hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Marmara Bölgesi
- C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- D) Karadeniz Bölgesi
- E) Akdeniz Bölgesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Marmara sanayi; nüfus, ulaşım, liman, pazar ve sermaye olanaklarının bir aradalığıyla öne çıkar.
Van Gölü’nün oluşumunda baskın olan göl türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Buzul sirk gölü
- B) Heyelan set gölü
- C) Kıyı set gölü
- D) Volkanik set gölü
- E) Baraj gölü
Doğru cevap: D
Çözüm: Nemrut volkanizmasının oluşturduğu set, Van Gölü havzasının kapanmasında etkili olmuştur.
İç Anadolu karasal ikliminde en fazla yağışın görüldüğü mevsim genellikle hangisidir?
- A) Yaz ortası
- B) Sonbahar
- C) İlkbahar
- D) Kışın tamamı
- E) Dört mevsimde eşit
Doğru cevap: C
Çözüm: İç Anadolu’da ilkbahardaki ısınmaya bağlı yükselim yağışları önemli yer tutar; en yağışlı mevsim genellikle ilkbahardır.
Kırıklarla sınırlanan bloklardan çevresine göre yüksekte kalan dağlık kütleye ne ad verilir?
- A) Graben
- B) Dolin
- C) Horst
- D) Polye
- E) Delta
Doğru cevap: C
Çözüm: Faylanma sonucu yüksekte kalan blok horst, çöken çukur blok grabendir. Batı Anadolu’da belirgin örnekleri bulunur.
Türkiye’nin aşağıdaki denizlerden hangisine doğrudan kıyısı yoktur?
- A) Karadeniz
- B) Marmara Denizi
- C) Ege Denizi
- D) Akdeniz
- E) Hazar Denizi
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz’e kıyılıdır. Hazar Denizi Türkiye sınırları dışında kalan kapalı bir su kütlesidir.
Bir yerleşmenin aldığı göçten verdiği göç çıkarıldığında hangi sonuç bulunur?
- A) Doğal nüfus artışı
- B) Toplam doğum sayısı
- C) Net göç miktarı
- D) Yaşlı bağımlılık oranı
- E) Fizyolojik yoğunluk
Doğru cevap: C
Çözüm: Net göç, gelen kişi sayısı eksi giden kişi sayısıdır; pozitif sonuç göç fazlasını gösterir.
Türkiye’nin 21 Mart ve yaklaşık 23 Eylül tarihlerinde yaşadığı ortak gökbilimsel durum nedir?
- A) Güneş ışınlarının Türkiye’ye dik gelmesi
- B) Gece ile gündüz süresinin yaklaşık eşit olması
- C) Yılın en uzun gündüzünün yaşanması
- D) Yılın en uzun gecesinin yaşanması
- E) Kuzeyden güneye yerel saatin değişmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Ekinoks tarihlerinde gece ve gündüz yaklaşık 12’şer saattir. Türkiye orta kuşakta olduğundan Güneş ışınları bu tarihlerde de dik gelmez.
Bir akarsuyun belirli kesitinden bir saniyede geçen su miktarının adı nedir?
- A) Rejim
- B) Debi (akım)
- C) Havza
- D) Yatak eğimi
- E) Su bölümü çizgisi
Doğru cevap: B
Çözüm: Debi belirli kesitten birim zamanda geçen su hacmidir; çoğunlukla metreküp/saniye ile ifade edilir.
Türkiye’nin en yüksek zirvesini barındıran dağ hangisidir?
- A) Büyük Ağrı Dağı
- B) Erciyes Dağı
- C) Kaçkar Dağı
- D) Süphan Dağı
- E) Uludağ
Doğru cevap: A
Çözüm: Büyük Ağrı Dağı yaklaşık 5.137 metreye ulaşan volkanik yapılı zirvesiyle Türkiye’nin en yüksek dağıdır.
Hayvancılık amacıyla yazın yüksek kesimlerde kullanılan mevsimlik yerleşme hangisidir?
- A) Yayla
- B) Mahalle
- C) Metropol
- D) Liman kenti
- E) Sanayi bölgesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yaylalar hayvanların yazın otlatıldığı ve mevsimlik konaklamanın görülebildiği yüksek alanlardır.
Türkiye’de çay tarımının en belirgin yoğunlaşma alanı neresidir?
- A) Tuz Gölü çevresi
- B) Konya Kapalı Havzası
- C) Erzurum-Kars platolarının bütünü
- D) Doğu Karadeniz kıyıları
- E) Güneydoğu Anadolu’nun kurak düzlükleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Çay yüksek nem ve düzenli yağış istediğinden Türkiye’de özellikle Rize ve çevresindeki Doğu Karadeniz kıyılarında yetiştirilir.
İç Anadolu’da ilkbaharda kısa süreli sağanaklara yol açan kırkikindi yağmurları hangi türdendir?
- A) Yamaç yağışı
- B) Konveksiyonel (yükselim) yağış
- C) Yalnız kar erimesi
- D) Tropikal siklon yağışı
- E) Gelgit yağışı
Doğru cevap: B
Çözüm: Yer yüzeyinin ısınmasıyla havanın yükselip yoğunlaşması kırkikindi denilen yükselim sağanaklarını oluşturur.
Türkiye’de taş kömürü yataklarıyla tanınan il hangisidir?
- A) Zonguldak
- B) Nevşehir
- C) Aksaray
- D) Isparta
- E) Kırşehir
Doğru cevap: A
Çözüm: Zonguldak havzası Türkiye’de taş kömürü yataklarının tarihsel merkezidir; linyit ile karıştırılmamalıdır.
Kuzey Yarım Küre’deki Türkiye’de kış gündönümüne rastlayan ve gecenin en uzun yaşandığı tarih hangisidir?
- A) 21 Haziran
- B) 21 Mart
- C) 21 Aralık
- D) 23 Eylül
- E) 1 Temmuz
Doğru cevap: C
Çözüm: Kuzey Yarım Küre’de kış gündönümü yaklaşık 21 Aralık’tır ve Türkiye’de yılın en uzun gecesi bu tarihte yaşanır.