Türkiye’deki tipik Karadeniz ikliminde en çok yağış genel olarak hangi mevsimde düşer?
- A) Yaz
- B) İlkbahar
- C) Kış
- D) Sonbahar
- E) Her mevsimde tam eşit
Doğru cevap: D
Çözüm: Karadeniz ikliminde bütün mevsimler yağışlı olmakla birlikte tipik yağış maksimumu sonbahara denk gelir.
İç Anadolu’nun yarı kurak bozkır sahalarında yaygın olan toprak türü hangisidir?
- A) Kahverengi ve kestane renkli bozkır toprakları
- B) Laterit
- C) Tundra toprağı
- D) Sürekli donmuş toprak
- E) Kutup çöl toprağı
Doğru cevap: A
Çözüm: Bozkır alanlarının tipik zonal toprakları kahverengi ve kestane renkli bozkır topraklarıdır.
Türkiye’den başka bir ülkeye çalışmak üzere yerleşen bir kişinin hareketi hangi göç türüne girer?
- A) İç göç
- B) Günlük işe gidiş geliş
- C) Mevsimlik yaylacılık
- D) Dış göç
- E) Kent içi toplu taşıma
Doğru cevap: D
Çözüm: Uluslararası sınır aşılması dış göçü tanımlar; kalıcılık ve amaç ayrıca sınıflandırılabilir.
Batı Anadolu’da faylanma sonucunda çevresine göre çökmüş uzun çöküntü alanı hangi kavramla adlandırılır?
- A) Horst
- B) Sirk
- C) Tombolo
- D) Graben
- E) Lös
Doğru cevap: D
Çözüm: Graben, tektonik kırılmayla alçalan bloktur. Ege’de Gediz ve Menderes ovaları bu tür çöküntü alanlarıyla ilişkilidir.
Türkiye’nin doğusunda yerel güneş saatinin batısına göre ileri olması hangi gerekçeyle açıklanır?
- A) Dünya’nın doğudan batıya dönmesiyle
- B) Güneş’in Dünya çevresinde günlük dolanmasıyla
- C) Türkiye’nin yükseltisinin fazla olmasıyla
- D) Dünya’nın batıdan doğuya dönmesiyle
- E) Denizlerin geç ısınıp soğumasıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Dünya batıdan doğuya döndüğü için daha doğudaki meridyenlerde öğle vakti batıya göre önce yaşanır.
Akarsuların taşıdığı alüvyonları biriktirmesiyle oluşan genç topraklar hangileridir?
- A) Çernezyom
- B) Terra rossa
- C) Alüvyal topraklar
- D) Podzol
- E) Kahverengi bozkır toprağı
Doğru cevap: C
Çözüm: Alüvyal topraklar akarsuların taşıyıp biriktirdiği malzemeyle oluşur ve azonal gruptadır.
Denizli Pamukkale’de görülen beyaz basamaklı şekillerin adı nedir?
- A) Dolin
- B) Moren
- C) Traverten
- D) Horst
- E) Kum seti
Doğru cevap: C
Çözüm: Pamukkale travertenleri mineralli suların kalsiyum karbonatı çökelterek biriktirmesiyle oluşan karstik birikim şekilleridir.
Bir otomobil fabrikasında ham maddelerin işlenerek ürün üretilmesi hangi ekonomik sektörün örneğidir?
- A) Birincil sektör
- B) İkincil sektör
- C) Üçüncül sektör
- D) Dördüncül sektör
- E) Tarımsal üretim sektörü
Doğru cevap: B
Çözüm: İmalat sanayisi, doğal kaynakların işlenip mamul hâline getirilmesi nedeniyle ikincil ekonomik faaliyettir.
Bir kişinin ülke sınırları içinde başka bir ile kalıcı olarak yerleşmesi hangi göç türüdür?
- A) Dış göç
- B) Kıtalar arası göç
- C) İç göç
- D) Yurt dışından dönüş göçü
- E) Sınır aşan işçi göçü
Doğru cevap: C
Çözüm: Ülke sınırları içindeki il veya yerleşmeler arasında yer değiştirme iç göçtür.
Kıyıya göre iç kesimlerde yıllık sıcaklık farkının genellikle daha büyük olmasının başlıca nedeni nedir?
- A) Karasallığın artması
- B) Deniz etkisinin güçlenmesi
- C) Gelgit genliğinin büyümesi
- D) Boylam farkının sıcaklığı tek başına belirlemesi
- E) Her mevsim yağışın eşitlenmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Karalar denizlere göre daha çabuk ısınıp soğur; iç kesimlerde yıllık sıcaklık farkı genellikle büyüktür.
Toprak ve kaya kütlesinin yer çekimi etkisiyle yamaç aşağı kaymasına ne denir?
- A) Akarsu rejimi
- B) Buharlaşma
- C) Heyelan
- D) Kıyı oku
- E) Donma
Doğru cevap: C
Çözüm: Heyelan kütlenin yamaç aşağı hareketidir; erozyondaki parçacık taşınmasıyla aynı süreç değildir.
Türkiye’de Güneş ışınlarının yıl boyunca hiçbir yere tam dik açıyla düşmemesi hangi durumun sonucudur?
- A) Dönenceler dışında, orta kuşakta bulunmasının
- B) Üç tarafının denizlerle çevrili olmasının
- C) Dağların genellikle doğu-batı uzanmasının
- D) Karadeniz’e kıyısının bulunmasının
- E) Asya ile Avrupa arasında olmasının
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye 36°–42° kuzey enlemlerinde, Yengeç Dönencesi’nin kuzeyindedir. Güneş ışınları burada hiçbir tarihte dik gelmez.
Karadeniz’in engebeli ve bol yağışlı kırsal kesimlerinde hangi yerleşme dokusu yaygındır?
- A) Surlu toplu kent
- B) Çizgisel sanayi kenti
- C) Tamamen plansız metropol
- D) Dağınık yerleşme
- E) Bitişik düz ovada toplu köy
Doğru cevap: D
Çözüm: Engebeli arazi, yaygın su kaynakları ve dağılmış tarım parselleri Karadeniz’in bazı kırsal sahalarında dağınık yerleşmeyi destekler.
İlkbaharda yeşerip yaz kuraklığında sararan kısa boylu ot topluluklarının adı nedir?
- A) Maki
- B) Bozkır (step)
- C) Psödomaki
- D) Muson ormanı
- E) Alpin tundra
Doğru cevap: B
Çözüm: Bozkır, kurak-yarı kurak iç bölgelerin karakteristik ot formasyonudur; ilkbaharda yeşerip yazın sararır.
Akarsular tarafından yarılarak parçalanmış yüksekteki geniş düzlükler hangi yer şeklidir?
- A) Plato
- B) Falez
- C) Lagün
- D) Kıyı oku
- E) Sarkıt
Doğru cevap: A
Çözüm: Plato, çevresine göre yüksekte kalmış ve akarsularla yarılmış düzlüklerdir; ova ile aynı kavram değildir.
Türkiye’de buğdayın geniş alanlarda yetişmesinin temel doğal nedeni hangisidir?
- A) Tüm yıl yüksek nem istemesi
- B) Karasal ve yarı kurak koşullara uyum gösterebilmesi
- C) Yalnız deniz kıyısında yetişebilmesi
- D) Kışın sürekli tropikal sıcaklık istemesi
- E) Yalnız bataklıklarda ürün vermesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Buğday geniş sıcaklık aralıklarına ve görece kurak koşullara uyum sağlayabildiği için iç kesimlerde yaygın tarımı yapılır.
Trabzon’daki Uzungöl, oluşumuna göre hangi göl türüne örnektir?
- A) Volkanik krater gölü
- B) Karstik obruk gölü
- C) Kıyı set gölü
- D) Buzul sirk gölü
- E) Heyelan set gölü
Doğru cevap: E
Çözüm: Uzungöl, vadi önünün heyelan malzemesiyle kapanmasına bağlı olarak oluşmuştur.
Türkiye’de İstanbul ve Kocaeli çevresinin nüfus çekmesinde hangi ekonomik faaliyetler öne çıkar?
- A) Yaylacılık ve mera hayvancılığı
- B) Yalnız kuru tarım
- C) Buzul turizmi ve avcılık
- D) Gezici hayvancılık
- E) Sanayi, ticaret ve hizmetler
Doğru cevap: E
Çözüm: Marmara’da sanayi, ticaret, lojistik ve hizmet işlerinin yoğunlaşması nüfus çekme gücünü artırır.
Türkiye’nin aynı boylamı üzerinde yer alan iki noktada aşağıdaki özelliklerden hangisi aynıdır?
- A) Gündüz süresi
- B) Yıllık ortalama sıcaklık
- C) Yerel güneş saati
- D) Deniz seviyesinden yükseklik
- E) Yağış rejimi
Doğru cevap: C
Çözüm: Aynı meridyen üzerindeki iki noktanın yerel güneş saati aynıdır. Enlemleri farklıysa gündüz uzunlukları değişebilir.
Türkiye’de yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen iklim tipi hangisidir?
- A) Akdeniz iklimi
- B) Karadeniz iklimi
- C) Sert karasal iklim
- D) Tundra iklimi
- E) Kutup iklimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Akdeniz ikliminin en ayırt edici özelliği sıcak-kurak yaz ile ılık-yağışlı kışın bir arada görülmesidir.