Karstik mağara tavanının çökmesiyle oluşabilen derin çukur aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Delta
- B) Obruk
- C) Lagün
- D) Sırt
- E) Kıyı kordonu
Doğru cevap: B
Çözüm: Obruk, özellikle karstik yer altı boşluklarının çökmesiyle gelişen derin çukurlardır. Konya çevresinde örnekleri bulunur.
Bitkisel üretim, hayvancılık ve madencilik ekonomik faaliyetlerin hangi ana grubundadır?
- A) Birincil ekonomik faaliyetler
- B) İkincil ekonomik faaliyetler
- C) Üçüncül ekonomik faaliyetler
- D) Dördüncül ekonomik faaliyetler
- E) Beşincil ekonomik faaliyetler
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğadan doğrudan kaynak ve ham madde elde etme faaliyetleri birincil ekonomik faaliyetler grubundadır.
Akarsu vadisinin önüne insan yapımı bir set kurulmasıyla oluşan gölün adı nedir?
- A) Buzul gölü
- B) Baraj gölü
- C) Tektonik göl
- D) Maar gölü
- E) Lagün
Doğru cevap: B
Çözüm: Baraj gölü, suyun bir insan yapısı set gerisinde birikmesi sonucu oluşur.
Türkiye’nin en kuzeyi ile en güneyi arasındaki enlem farkı kaç derecedir?
- A) 4°
- B) 12°
- C) 19°
- D) 26°
- E) 6°
Doğru cevap: E
Çözüm: Kuzey sınırındaki 42° ve güney sınırındaki 36° paralellerinin farkı 6°’dir.
Batı Anadolu’daki fay sistemleri ve sıcak yer altı sularıyla bağlantılı yenilenebilir enerji türü hangisidir?
- A) Linyit enerjisi
- B) Taş kömürü enerjisi
- C) İthal petrol enerjisi
- D) Doğal gaz enerjisi
- E) Jeotermal enerji
Doğru cevap: E
Çözüm: Ege grabenleri ve aktif faylarla ilişkili sıcak yer altı akışkanları jeotermal enerji üretimini destekler.
Akdeniz kıyılarında kış yağışlarının önemli bölümünün oluşumunda hangi süreç etkilidir?
- A) Kutup buzullarının erimesi
- B) Bütün yıl süren çöl fırtınaları
- C) Cephesel hava karşılaşmaları
- D) Gelgit dalgalarının karaya çıkması
- E) Yalnız yüzey rüzgârının durması
Doğru cevap: C
Çözüm: Akdeniz ikliminde kışın etkili hava sistemleri ve cepheler yağışı artırır, yazın ise kurak koşullar baskın olabilir.
Türkiye’de nüfusun genellikle kıyı kuşağı ve büyük kentler çevresinde yoğunlaşmasında hangi etken birlikte belirleyicidir?
- A) Yükseltinin her yerde aynı olması
- B) Bütün illerde sanayinin eşit dağılması
- C) Dağlık kesimlerde tarımın daha geniş olması
- D) Elverişli yaşam koşulları ve iş olanakları
- E) Kıyıların bütünüyle yerleşmeye kapalı olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Verimli düzlükler, ılıman koşullar, ulaşım, sanayi ve hizmet işlerinin bulunduğu yerler daha fazla nüfus çekebilir.
Aşağıdaki dağlardan hangisi Türkiye’deki volkanik dağlara örnektir?
- A) Yunt Dağı
- B) Aydın Dağları
- C) Küre Dağları
- D) Canik Dağları
- E) Erciyes Dağı
Doğru cevap: E
Çözüm: Erciyes, volkanik malzemelerin birikmesiyle oluşmuş bir dağdır. Yunt ve Aydın Dağları kırık, Küre ve Canik Dağları kıvrım kuşağındadır.
Türkiye’de ortalama yükseltinin genel değişimi hangi yönde artış gösterir?
- A) Doğudan batıya doğru
- B) Batıdan doğuya doğru
- C) Kuzeyden güneye her yerde eşit
- D) Yalnız kıyı şeridinde doğuya doğru azalır
- E) Güneye gidildikçe zorunlu olarak sıfırlanır
Doğru cevap: B
Çözüm: Yükselti Türkiye’de genel olarak batıdan doğuya ve kıyılardan iç kesimlere doğru artış eğilimindedir.
Güneydoğu Anadolu’nun karasal ikliminde yağışların belirgin olarak yoğunlaştığı mevsim hangisidir?
- A) Yaz
- B) Sonbaharın son ayı dışında hiç yağmaz
- C) İlkbahar sonu daima tek maksimum
- D) Kış
- E) Yıl boyunca tam eşit
Doğru cevap: D
Çözüm: Güneydoğu Anadolu’da yağışlar genellikle kışın cephesel sistemlerle artar; yazlar sıcak ve kuraktır.
Antalya ve Muğla kıyılarında yazın önem kazanan turizm türü hangisidir?
- A) Kış sporları turizmi
- B) Yalnız maden turizmi
- C) Yalnız kongre turizmi
- D) Kutup ışıkları turizmi
- E) Deniz ve kıyı turizmi
Doğru cevap: E
Çözüm: Antalya ve Muğla’da sıcak yaz mevsimi, kıyı tesisleri ve deniz-kum-güneş olanakları turizmi destekler.
Türkiye’nin boğazları hangi konum özelliğinin önemini artırır?
- A) Göreceli konumunun
- B) Kuzey enlemlerinde oluşunun
- C) Boylam farkının
- D) Yıllık gündüz süresinin
- E) Paralellerin uzunluğunun
Doğru cevap: A
Çözüm: İstanbul ve Çanakkale boğazları deniz ulaşımı ve jeopolitik ilişkilerle bağlantılıdır; bu, göreceli konuma örnektir.
Sularını denize veya okyanusa ulaştıramayan akarsu havzasının adı nedir?
- A) Açık havza
- B) Delta ovası
- C) Boğaz vadi
- D) Falez
- E) Kapalı havza
Doğru cevap: E
Çözüm: Kapalı havzalarda sular iç göllerde, bataklıkta veya buharlaşma ve sızma yoluyla son bulabilir.
Bir ülkenin toplam nüfusunun yüz ölçümüne bölünmesiyle hesaplanan yoğunluk türü hangisidir?
- A) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- B) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- C) Tarımsal nüfus yoğunluğu
- D) Net göç hızı
- E) Doğal nüfus artış hızı
Doğru cevap: A
Çözüm: Aritmetik yoğunluk toplam nüfusun toplam yüz ölçüme bölünmesiyle hesaplanır ve kişi/km² olarak ifade edilir.
Afşin-Elbistan çevresi Türkiye’de hangi enerji hammaddesiyle öne çıkar?
- A) Taş kömürü
- B) Doğal uranyum yakıt çubukları
- C) Linyit
- D) Sondajla çıkarılan jeotermal buhar
- E) İşlenmiş petrol ürünleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Kahramanmaraş’taki Afşin-Elbistan havzası büyük linyit yataklarıyla bilinir; bu yakıt termik santrallerde kullanılabilir.
Türkiye’deki akarsuların akım miktarının yıl içinde büyük değişiklik göstermesinin başlıca nedeni hangisidir?
- A) Yağış ve kar erimesinin mevsimlere göre değişmesi
- B) Bütün akarsuların yer altından akması
- C) Yıl boyunca her yerde eşit yağış düşmesi
- D) Denizlerde gelgitin sürekli aynı kalması
- E) Akarsu yataklarının tamamının düz olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Akarsu rejimi, akımın yıl içindeki değişimidir. Türkiye’de mevsimlik yağış ve kar erimeleri nedeniyle akarsuların çoğu düzensiz rejimlidir.
Boylamlar arasındaki yerel saat hesabında 1° boylam farkı kaç dakikaya karşılık gelir?
- A) 1 dakika
- B) 4 dakika
- C) 2 dakika
- D) 10 dakika
- E) 15 dakika
Doğru cevap: B
Çözüm: Dünya 360° dönüşünü 24 saatte, yani 1.440 dakikada tamamlar. 1.440/360 = 4 dakika olur.
Kırsalda tarım arazilerinin miras yoluyla küçülmesi göç açısından nasıl bir etkendir?
- A) Göçe çekici faktör
- B) Nüfus sayımı yöntemi
- C) Göçe itici faktör
- D) Şehir içi ulaşım ağı
- E) Nüfus piramidinin tabanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kırsalda geçim imkânlarını daraltan arazi parçalanması göçü hızlandırabilecek itici koşuldur.
Doğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde kış sıcaklıklarının düşük olmasında hangisi özellikle etkilidir?
- A) Sürekli kuvvetli denizellik
- B) Tropikal enlemde bulunma
- C) Gelgitin güçlü olması
- D) Deniz seviyesinin altında yer alma
- E) Yükselti ve karasallık
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğu Anadolu’nun yüksekliği ve deniz etkisinden uzaklığı kış soğuklarını güçlendirir.
Akarsuların denize ulaştığı yerde taşıdığı alüvyonları biriktirmesiyle oluşan kıyı ovası nedir?
- A) Horst
- B) Obruk
- C) Sirk çukuru
- D) Kırgıbayır
- E) Delta ovası
Doğru cevap: E
Çözüm: Delta, akarsuyun taşıdığı malzemeleri uygun kıyı ortamında biriktirmesiyle oluşur. Çarşamba, Bafra ve Çukurova örnektir.